Voedingscentrum gooit het roer om: veel minder rood vlees, veel meer plantaardig
Het Voedingscentrum werkt achter de schermen aan een flinke upgrade van onze vertrouwde Schijf van Vijf. Niet omdat het leuk staat op een PowerPoint, maar omdat de Gezondheidsraad met nieuwe voedingsrichtlijnen is gekomen die – zacht uitgedrukt – behoorlijk wat schuiven aan onze gemiddelde Hollandse avondmaaltijd. De vernieuwde Schijf van Vijf wordt in april 2026 verwacht, maar de grote lijnen zijn nu al duidelijk: minder rood vlees, meer plantaardig en veel concretere handvatten voor wie echt gezonder wil eten. En ja, dat betekent dat de traditionele Hollandse gehaktbal langzaam terrein verliest, maar geen paniek: er komen genoeg lekkere alternatieven voor terug.
Rood vlees krijgt een officiële snelheidslimiet
Een van de meest opvallende updates komt uit nieuw wetenschappelijk onderzoek naar de relatie tussen rood vlees en gezondheid. Tot nu toe zaten er vooral globale richtlijnen in het advies (“niet te vaak, niet te veel”), maar dat is voorbij. De Gezondheidsraad trekt nu een keiharde grens: maximaal 200 gram rood vlees per week. Dat omvat producten als biefstuk, tartaar, puur gehakt, rosbief en lamsvlees.
Waarom die beperking? Omdat uit grote onderzoeken blijkt dat het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en bepaalde vormen van kanker toeneemt als je structureel meer rood vlees eet dan die hoeveelheid. Het Voedingscentrum gaat dit straks veel duidelijker in de Schijf van Vijf verwerken, zodat je in één oogopslag ziet wat binnen een gezond eetpatroon past en wat niet.
Bewerkt vlees gaat bijna volledig in de ban
De categorie waar veel mensen al voor vreesden, wordt nu officieel de “liever niet”-zone: bewerkt vlees. Denk aan spek, salami, knakworst, ham en vrijwel alle soorten worst. De Gezondheidsraad is daar nu nóg duidelijker over dan voorheen: vermijden waar mogelijk. Niet af en toe minderen, maar echt zo min mogelijk consumeren.
De reden? Bewerkte vleeswaren bevatten veel zout, verzadigd vet en additieven die gelinkt zijn aan een hoger risico op darmkanker, hartproblemen en andere gezondheidsissues. Het Voedingscentrum wil dat deze boodschap in de nieuwe Schijf van Vijf direct zichtbaar is. Geen twijfel meer over die dagelijkse plakjes cervelaat: gewoon niet doen als je het advies serieus wilt nemen.
Peulvruchten: van bijrol naar absolute hoofdrol
Als er één categorie is die door de nieuwe richtlijnen meteen een sterrol krijgt, dan zijn het de peulvruchten. Waar eerst werd gezegd dat ze “regelmatig” konden worden gegeten, staat er nu een duidelijk minimum: minstens 250 gram per week. Dat is zo’n twee tot drie porties.
Het gaat dan om linzen, kikkererwten, bruine bonen, spliterwten, kidneybonen en alle variaties daarop. Naast dat ze vol vezels en plantaardige eiwitten zitten, zijn peulvruchten betaalbaar én veel duurzamer dan vlees. Daarom krijgen ze in de nieuwe Schijf van Vijf een prominentere plek, niet als alternatief van ‘moeten’, maar als volwaardige, gezonde basis.
De vertrouwde Schijf van Vijf blijft bestaan
Je hoeft geen afscheid te nemen van de iconische vijf vakken. De indeling blijft exact zoals hij is: groenten & fruit; brood, granen en aardappelen; vis, peulvruchten, vlees, zuivel en ei; smeer- en bereidingsvetten; en dranken. De kern blijft dus hetzelfde. Wat verandert, zijn de accenten binnen die vakken.
Plantaardig wordt belangrijker, dierlijk iets minder vanzelfsprekend. Er komt meer aandacht voor variatie binnen eiwitbronnen, minder focus op vlees en meer nadruk op duurzaam en gezond combineren. Je gaat straks sneller zien waar de gezonde keuzes zitten – en hoe je die combineert zonder dat je avondeten ineens voelt als een biologieproject.
Meer praktische hulp voor echte mensen met echte agenda’s
Een belangrijk doel van de update is dat de Schijf van Vijf niet alleen leerzaam, maar ook écht toepasbaar wordt. Want eerlijk: veel mensen weten wel wat gezond is, maar vinden het lastig om dat om te zetten in dagelijkse maaltijden. Daarom werkt het Voedingscentrum aan praktische uitleg, duidelijke voorbeelden en visuele ondersteuning die voor iedereen toegankelijk is.
Dat betekent concretere handvatten voor porties, weekhoeveelheden en plantaardige opties, maar ook tips voor gezinnen met kinderen, studenten met weinig kookskills en mensen die vooral snel en betaalbaar willen koken. Het wordt makkelijker gemaakt om vlees te vervangen, tofu te bereiden, peulvruchten in dagelijkse gerechten te verwerken en passende keuzes te maken binnen je budget en cultuur.
Bekijk de video hier:
Waarom deze verandering juist nu komt
De update komt niet zomaar uit de lucht vallen. De Gezondheidsraad baseert zich op steeds grotere internationale onderzoeken die duidelijk verband laten zien tussen voedingspatronen en chronische ziekten. Vooral de link tussen rood en bewerkt vlees en hartproblemen, diabetes en kanker groeit in overtuiging.
Daarnaast spelen maatschappelijke trends een steeds grotere rol: meer focus op duurzaamheid, de groei van vegetarische en veganistische eetgewoontes, de klimaatimpact van vleesindustrieën en een toenemende behoefte aan plantaardige richtlijnen die zowel gezond als toekomstbestendig zijn. Internationale adviezen, zoals de Planetary Health Diet, leggen al langer de nadruk op precies dezelfde verschuiving: meer plantaardig, minder dierlijk, zonder dat mensen meteen volledig vegan hoeven te worden.
Zo pas je de nieuwe richtlijnen nu al toe
Het doel is niet dat iedereen per direct vegetarisch eet. Wel wordt duidelijk dat we als land een stap richting plantaardiger eten zetten. Een paar simpele, haalbare beginnetjes:
Vervang vlees één of twee keer per week door bonen, linzen of tofu.
Kies vaker voor plantaardige spreads, hummus, avocado of cottage cheese in plaats van vleeswaren.
Voeg peulvruchten toe aan pasta’s, wraps, stoofpotten en soepen.
Kijk eens naar vis, eieren of ongezoete zuivel als afwisseling.
Ga creatief om met groenten en granen, zoals bulgur, couscous of volkoren pasta.
Het Voedingscentrum benadrukt dat verandering niet perfect hoeft en zeker niet in één dag. Elk stapje telt en draagt bij aan een gezonder eetpatroon.
Een Schijf van Vijf die klaar is voor de toekomst
De vernieuwde Schijf van Vijf, die in april 2026 verschijnt, wordt herkenbaar maar veel duidelijker gericht op plantaardige, duurzame en gezonde keuzes. Minder rood vlees, vrijwel geen bewerkt vlees en meer ruimte voor peulvruchten en andere plantaardige eiwitten vormen de basis.
Wie alvast wil beginnen, kan nu al de eerste stappen zetten: een vleesvrije dag, een linzencurry, een sandwich zonder vleeswaren of wat dan ook!
