Vandaag is het opnieuw Paarse Vrijdag, de jaarlijkse actiedag waarop veel basisscholen en middelbare scholen aandacht vragen voor acceptatie van LHBTI-jongeren. Voorstanders zien het als een laagdrempelige manier om pesten tegen te gaan en een veilige schoolomgeving te bevorderen. Tegelijkertijd klinkt er stevige kritiek. De actiegroep Gezin in Gevaar start een petitie en stelt dat de dag is verworden tot ideologische indoctrinatie in de klas. In hun oproep vragen zij de demissionaire politiek, bij name ook demissionair minister Gouke Moes, om in te grijpen.
Wat is paarse vrijdag?
Paarse Vrijdag is in Nederland uitgegroeid tot een vaste dag in december waarop leerlingen en docenten paars dragen en scholen aandacht besteden aan thema’s rondom diversiteit en acceptatie. De dag wordt ondersteund door COC Nederland en GSA’s (Gender & Sexuality Alliances) op scholen. Het doel, volgens de organisatoren, is dat iedereen zichzelf kan zijn op school, ongeacht seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Dat gebeurt via zichtbare symbolen (zoals paarse kleding), lesmateriaal, gesprekken in de klas en activiteiten die leerlingen vaak zelf organiseren.
Kritiek van actiegroep gezin in gevaar
De kritiek van Gezin in Gevaar richt zich op wat zij zien als een te ver doorgevoerde ideologisering van het onderwijs. Volgens de actiegroep wordt onder het mom van ‘diversiteit’ lesmateriaal gebruikt dat kinderen verwart en normen relativeert die veel ouders thuis belangrijk vinden. Zij noemen voorbeelden waarbij in lessen de variatie in het dierenrijk wordt aangehaald om menselijke diversiteit in gender en seksualiteit te duiden. De actiegroep noemt dat een onwenselijke vergelijking en spreekt van een aantasting van de menselijke waardigheid.
Daarnaast wijst de groep op activiteiten voor jonge kinderen die zouden zijn geïnspireerd op yoga of reiki. In hun optiek hebben zulke oefeningen een spirituele of ‘occult’ karakter dat niet thuishoort in het reguliere onderwijs. Voorstanders betogen daarentegen dat het gaat om eenvoudige ontspannings- of concentratieoefeningen zonder religieuze lading, en dat scholen vrij zijn om didactische werkvormen te kiezen zolang die passen binnen de onderwijsdoelen en de schoolvisie.
Een ander punt van kritiek is dat Paarse Vrijdag volgens de actiegroep de status van het ‘traditionele gezin’ ondergraaft. In de klassenpraktijk, zo stellen zij, wordt gezegd dat allerlei gezinsvormen even normaal zijn, wat bij kinderen verwarring zou zaaien. Voorstanders zien het juist als een feitelijke weergave van de maatschappij en een manier om kinderen die opgroeien in diverse gezinssituaties te laten merken dat zij erbij horen.
Vrijwilligheid, schoolbeleid en leerplicht
Over de vraag in hoeverre deelname verplicht is, lopen meningen uiteen. Scholen bepalen zelf of en hoe ze Paarse Vrijdag invullen. Kledingvoorschriften of deelname aan specifieke activiteiten zijn doorgaans niet verplicht; het dragen van paars is een vrijwillig signaal. Tegelijkertijd geldt voor alle schooldagen de Leerplichtwet: leerlingen horen aanwezig te zijn op school, tenzij er een vrijstelling is. Dat betekent dat ouders die hun kind thuis willen houden vanwege onvrede met het programma, in overleg moeten met de schoolleiding. Veel scholen bieden in de praktijk ruimte voor gesprekken en eventuele alternatieve opdrachten, afhankelijk van de situatie en het schoolbeleid.
Docenten en schoolteams werken binnen de wettelijke kaders van burgerschapsonderwijs en sociale veiligheid. Die kaders verplichten scholen om actief te werken aan een veilig klimaat, waarin ook discriminatie en pesten worden tegengegaan. Voorstanders van Paarse Vrijdag plaatsen de activiteiten in dat kader; critici vinden dat scholen met bepaalde lespakketten en symboliek buitenproportioneel sturen op één ideologische invulling.
Rol van coc en subsidies
COC Nederland ondersteunt scholen met materialen en advies. De organisatie ontvangt, naast particuliere donaties, ook overheidssubsidies voor projecten rond acceptatie en veiligheid. Gezin in Gevaar bekritiseert die financiering en stelt dat belastinggeld zo indirect wordt gebruikt voor wat zij zien als activistische beïnvloeding in de klas. COC en betrokken GSA’s benadrukken juist dat hun inzet gericht is op gelijke behandeling, het tegengaan van pesten en het verbeteren van het welbevinden van leerlingen, thema’s die in veel schoolvisies en wettelijke opdrachten terugkeren.
Regenboogchecklist en de schoolpraktijk
In de discussie circuleert ook de term ‘regenboogchecklist’ voor personeel. Volgens critici zou daarmee worden beoordeeld of leraren voldoende ‘inclusief’ handelen. Scholen hebben in het algemeen protocollen voor sociale veiligheid en gedragscodes, die toezien op respectvolle omgangsvormen en gelijke behandeling. Of specifieke checklists in gebruik zijn en hoe die eruitzien, verschilt per school. In alle gevallen blijven de autonomie van scholen en de professionele ruimte van docenten belangrijke ankerpunten, binnen de grenzen van wet- en regelgeving.
Politiek en publieke opinie
De petitie van Gezin in Gevaar is bedoeld om politiek Den Haag te bewegen tot ingrijpen of herijking van beleidslijnen rond voorlichting op scholen. In de oproep wordt demissionair minister Gouke Moes bij naam genoemd. Of het tot beleidswijzigingen komt, is de vraag: onderwijsinhoud is in Nederland in belangrijke mate een verantwoordelijkheid van individuele scholen en besturen, binnen landelijke kaders. Het debat over de balans tussen veiligheid, acceptatie en levensbeschouwelijke bezwaren zal vermoedelijk blijven terugkeren, zeker rond zichtbare actiedagen als Paarse Vrijdag.
Wat ouders en scholen nu kunnen doen
Voor ouders die vragen hebben, is een gesprek met de mentor, docent of schoolleiding vaak de eerste stap. Scholen kunnen toelichten wat er precies op het programma staat, welke doelen daarmee worden nagestreefd en welke ruimte er is voor alternatieve werkvormen. Transparantie helpt misverstanden voorkomen. Andersom kunnen scholen baat hebben bij het tijdig delen van lesmateriaal en het aanspreekpunt voor vragen. Zo blijft de dialoog open, ook als overtuigingen botsen.
Vooruitblik
Paarse Vrijdag blijft een dag die verdeelt: voor de een een belangrijk signaal van solidariteit en veiligheid, voor de ander een symbool van ongewenste ideologisering. De komende weken zal moeten blijken hoeveel steun de petitie van Gezin in Gevaar krijgt en of het debat in politiek en onderwijsveld een nieuwe wending neemt. Intussen werken scholen verder aan hun opdracht om een veilige leeromgeving te creëren, met ruimte voor verschillen en ruimte voor gesprek. Heeft u ervaringen of een visie op de invulling van deze dag op uw school? Laat het ons weten via onze sociale media-kanalen.
Bron: dagelijksestandaard.nl
