In het Verenigd Koninkrijk gaat de zogenoemde ‘supergriep’ razendsnel rond en dat leidt tot onrust bij de Britse gezondheidsdienst NHS. Dat het virus onze kant op komt, lijkt volgens experts slechts een kwestie van tijd. Hoewel het in Nederland nog relatief rustig is, wijzen signalen erop dat we deze winter opnieuw een griepgolf mogen verwachten.
Wat er in Engeland gebeurt
De NHS waarschuwt voor een worstcasescenario in december. De cijfers zijn ongebruikelijk hoog voor de tijd van het jaar: vorige week lagen 2660 mensen met griep in Engelse ziekenhuizen. Dat aantal ligt duidelijk boven wat de afgelopen jaren gebruikelijk was in deze fase van het seizoen. Ziekenhuizen zien vooral kwetsbare patiënten binnenkomen, onder wie ouderen en mensen met onderliggende aandoeningen.
De snelle toename voedt de vrees dat de piek nog niet is bereikt. Bovendien vallen de feestdagen precies in een periode waarin virussen profiteren van drukte, reizen en familiebijeenkomsten.
Hoe het vaccin dit seizoen past
Elk griepseizoen begint met een inschatting: welke varianten van het influenzavirus gaan dominant worden? Die verwachting is gebaseerd op wat er eerder in het jaar in Azië circuleert. Op basis daarvan wordt het griepvaccin jaarlijks aangepast. Maar die voorspelling is niet feilloos. Immunoloog Ger Rijkers legt uit dat de dominante variant soms net anders uitpakt dan verwacht. Dan sluit het vaccin minder goed aan op de rondgaande stam. Dat is dit seizoen aan de hand.
Belangrijk daarbij: een minder ‘passend’ vaccin betekent niet dat het nutloos is. Het beschermt doorgaans nog steeds tegen ernstige ziekte en complicaties. Dat is precies waar een griepprik het verschil kan maken, zeker voor mensen met een kwetsbare gezondheid.
Waarom H3N2 opvalt
De huidige golf wordt grotendeels gedreven door een mutatie van het H3N2-virus. Die variant wordt in de volksmond ‘supergriep’ genoemd. Dat klinkt dramatisch, maar ‘super’ slaat hier vooral op de mate van verspreiding. H3N2 is niet per definitie gevaarlijker, maar wel besmettelijker. Omdat relatief weinig mensen de afgelopen jaren met precies deze variant in aanraking zijn geweest, is de opgebouwde groepsimmuniteit lager. Volgens griepexpert Ted van Essen maakt dat meer mensen vatbaar, wat in meerdere regio’s op het noordelijk halfrond tot extra ziekenhuisopnames leidt.
H3N2 heeft bovendien een reputatie: historisch gezien levert deze subtype vaker zwaardere seizoenen op dan sommige andere varianten. De vrees voor een herhaling van de grootschalige Mexicaanse griep (H1N1) uit 2009 lijkt vooralsnog ongegrond; die epidemie viel uiteindelijk mee. Maar bij H3N2 blijven deskundigen alert, juist door eerdere ervaringen.
Wie extra risico loopt
Voor de meeste mensen uit zich griep in koorts, hoofdpijn, misselijkheid en een algeheel lamlendig gevoel. Meestal beginnen de klachten drie tot vier dagen na besmetting. Toch kan de ziekte bij een deel van de patiënten ernstiger verlopen. In Engeland liggen momenteel ook mensen met longontsteking in het ziekenhuis. Ouderen, mensen met een verminderde weerstand en mensen met hart- of longaandoeningen lopen bovendien een groter risico op complicaties, waaronder hart- en vaatproblemen en zelfs een verhoogde kans op een hartinfarct.
Voor deze groepen blijft de griepprik nadrukkelijk aanbevolen. Van Essen benadrukt dat vaccinatie nog steeds bescherming biedt tegen ernstige ziekte en complicaties. In Nederland ontvangen risicogroepen een uitnodiging via de huisarts, en daar wordt doorgaans goed gehoor aan gegeven.
Wat je nu zelf kunt doen
Wie in aanmerking komt voor de griepprik en deze nog niet heeft gehaald, kan dat nog steeds doen. Zeker mensen met hart- of longaandoeningen en mensen met een verminderde weerstand hebben daar baat bij. Daarnaast helpen simpele hygiënemaatregelen: was regelmatig je handen, hoest of nies in je elleboog, ventileer binnenruimtes en blijf thuis bij koorts of hevige klachten.
Met de feestdagen in zicht is extra alertheid verstandig. Immunoloog Rijkers noemt kerst een ‘feestje’ voor het griepvirus: families komen samen, de jongsten verspreiden het gemakkelijk, terwijl de oudsten het meest kwetsbaar zijn. Een beetje voorzichtigheid – denk aan goed ventileren, niet ziek op bezoek gaan en extra aandacht voor kwetsbare familieleden – kan veel ellende schelen zonder de gezelligheid in de weg te staan.
Wat dit betekent voor Nederland
Op dit moment is er in Nederland nog geen sprake van grote drukte door griep. Toch is de verwachting dat het virus de komende weken terrein wint. Virussen houden zich immers niet aan landsgrenzen. De ervaring leert dat griepgolven uit het Verenigd Koninkrijk vaak ook aan deze kant van de Noordzee opduiken. Tijdens de coronajaren bleven griepepidemieën vrijwel uit door afstand houden, mondkapjes en minder sociaal contact. Nu die maatregelen zijn verdwenen, is de kans op een ‘normale’ wintergolf weer groot.
Volgens Rijkers zal de Nederlandse situatie mede afhangen van hoe goed de meest kwetsbaren beschermd zijn. De vaccinatiegraad in risicogroepen speelt daarbij een belangrijke rol. Huisartsen hebben de doelgroep opgeroepen en veel mensen maken daarvan gebruik. Dat kan de piek in ziekenhuisopnames dempen, ook als het vaccin dit jaar niet perfect matcht.
Vooruitblik
De komende weken zullen duidelijk maken hoe snel de griep hier om zich heen grijpt. Als de trend in Engeland doorzet, ligt een Nederlandse golf voor de hand. Het goede nieuws: we weten wat werkt. Vaccineren beschermt vooral tegen ernstige uitkomst, en eenvoudige gedragsmaatregelen temperen de verspreiding. Wie klachten krijgt, doet er verstandig aan het even rustig aan te doen, zeker met kwetsbare mensen in de buurt.
Samenvattend: de ‘supergriep’ is vooral een zeer besmettelijke H3N2-variant die eerder toeslaat dan gebruikelijk en in Engeland al voor volle ziekenhuisafdelingen zorgt. Nederland volgt doorgaans met enige vertraging. Met vaccinatie en gezond verstand is veel te winnen. We blijven de ontwikkelingen volgen. Wat merk jij in je omgeving: meer zieken, of valt het mee? Laat het ons weten op onze sociale media.
Bron: rtl.nl
