Het Amsterdamse plan om fatbikes te weren uit het Vondelpark zorgt voor een felle politieke en maatschappelijke discussie. Verkeerswethouder Melanie van der Horst wil via de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) een gericht verbod invoeren op drukke plekken, te beginnen in het populairste stadspark. Vooral linkse partijen plaatsen kritische kanttekeningen; BIJ1 ging daarin het verst door de maatregel te vergelijken met praktijken die associaties oproepen met de Tweede Wereldoorlog. Andere partijen reageerden geschokt en spraken van een ongepaste vergelijking.
Achtergrond op het plan
Omdat landelijke regels voor fatbikes en opgevoerde e-bikes uitblijven, kondigde Van der Horst vorige maand aan lokaal in te grijpen. De kern van het voorstel: op geselecteerde, drukke locaties in de stad – met het Vondelpark als eerste proeftuin – worden fatbikes verboden om de verkeersveiligheid en leefbaarheid te vergroten. De gemeente wijst erop dat een aanzienlijk deel van deze fietsen is opgevoerd en harder rijdt dan is toegestaan.
Het idee is dat een gerichte maatregel op hotspots sneller resultaat geeft dan een stadsbreed verbod, terwijl handhaving eenvoudiger is in een afgebakend gebied. Tegelijk maakt de aanpak direct spanning zichtbaar tussen veiligheid, gelijkheid en de praktische uitvoerbaarheid van regels in de openbare ruimte.
Twijfels bij GroenLinks
GroenLinks staat niet per definitie afwijzend tegenover het voorstel, maar heeft stevige bedenkingen bij de onderliggende beeldvorming. Fractielid Misja Steinmetz zei in de stadsdeelcommissie Amsterdam-West dat een deel van de kritiek op fatbikes niet los te zien is van vooroordelen over Amsterdammers met een niet-westerse migratieachtergrond, die vaak van dit vervoersmiddel gebruikmaken.
Tegelijkertijd wees Steinmetz erop dat cijfers laten zien dat fatbikes vaker bij ongevallen betrokken zijn dan andere fietsen, mede doordat ze geregeld zijn opgevoerd. GroenLinks steunt het doel om de verkeersveiligheid te vergroten, maar waarschuwt dat een generiek verbod ook gebruikers treft die zich wél aan de regels houden en kiezen voor een relatief betaalbare elektrische fiets.
Ongelijkheid en handhaving
Ook De Groenen Basis Piraten uitte kritiek, maar dan vanuit het perspectief van sociale rechtvaardigheid. Ronald Schönberger noemde het voorstel ‘een vorm van klassenjustitie’: mensen met minder te besteden zouden relatief vaak op goedkopere fatbikes rijden, terwijl rijkere Amsterdammers kiezen voor duurdere e-bikes. Volgens hem hoort de focus te liggen op gerichte handhaving tegen overlast door bestuurders die zich asociaal of gevaarlijk gedragen – de ‘ongeleide projectielen’ – ongeacht het type voertuig.
Die spanning tussen brede verboden en selectieve handhaving speelt vaker in druk stedelijk gebied. Waar borden en regels helderheid kunnen scheppen, is het de politie en handhaving die op straat het verschil maken – en die capaciteit is schaars. Dat roept de vraag op of een verbod in het Vondelpark zonder stevige controle voldoende effect sorteert, of dat het vooral voorbeeldwerking moet hebben voor de rest van de stad.
Zorgen over discriminatie
BIJ1 is fel tegen het verbod en vreest etnisch profileren. Fractievertegenwoordiger Dorien Ballout-Siemons stelde dat de maatregel in de praktijk vooral één specifieke groep jongeren raakt. Terwijl het openbaar vervoer duurder en minder frequent wordt, gebruiken veel jongeren fatbikes juist om naar school, sport en vrienden te gaan.
Ballout-Siemons bekritiseerde ook de motivering in het voorstel, waarin fatbikes niet alleen worden gekoppeld aan verkeersveiligheid, maar ook aan het lastigvallen van vrouwen en ‘onnodig rondhangen’. Volgens haar werkt die framing stigmatiserend: ‘Fatbikes zijn gewoon een eufemisme voor jongeren van kleur.’ Ze voegde toe dat een bordje ‘Verboden voor fatbikes’ bij het Vondelpark associaties oproept met een ‘donkere bladzijde’ uit de geschiedenis.
Felle reacties en nuancering
De vergelijking met de Tweede Wereldoorlog leidde direct tot forse reacties in de commissie. VVD’er Wout Deterink noemde de woorden ‘walgelijk’ en benadrukte dat het voorstel is bedoeld om jongeren te beschermen die met zware verwondingen in het ziekenhuis belanden en om andere weggebruikers te beveiligen. ‘De cijfers zijn helder’, zei hij, en volgens hem rechtvaardigen die ingrepen op plekken waar het misgaat.
Ballout-Siemons bleef bij de kern van haar punt, maar nuanceerde de intentie: ze denkt niet dat beleidsmakers bewust discrimineren. Wel ziet zij dat de term ‘fatbike’ een vrijbrief kan worden om racistisch te ageren, net zoals eerder gebeurde bij discussies over scooters. Overlast door bestuurders van dure e-bikes, bakfietsen of Biro’s zou volgens haar minder vaak en minder fel worden benoemd.
PvdA-bestuurder Ester Fabriek noemde de vergelijking ‘ongemakkelijk en verdrietig’. Ballout-Siemons bood daarop haar excuses aan voor de associatie, zonder haar zorgen over profilering in te slikken. Fabriek gaf aan zelf te hechten aan meer handhaving in plaats van algemene verboden en zei daar eerder bij de burgemeester op te hebben aangedrongen – ‘geen heel gezellig gesprek’ – wat de spanningen over prioriteiten en middelen onderstreept.
Wat betekent dit voor Amsterdammers?
Als het verbod in het Vondelpark er komt, zullen fatbike-gebruikers rekening moeten houden met boetes of het risico te worden teruggestuurd. Praktisch rijst de vraag hoe onderscheid wordt gemaakt tussen reguliere e-bikes en fatbikes, en hoe wordt gehandhaafd op opgevoerde voertuigen. Zonder duidelijke, uitvoerbare definities kan de aanpak in de praktijk stroef verlopen en tot extra discussie leiden.
Voorstanders verwachten minder gevaarlijke situaties in het park, waar voetgangers, fietsers en spelende kinderen dicht op elkaar bewegen. Tegenstanders vrezen uitsluiting en onevenredige impact op jongeren en mensen met een kleinere portemonnee, zeker zolang er geen goed en betaalbaar alternatief is in het openbaar vervoer of veilige fietsroutes rondom het park. De crux ligt in de balans: gericht ingrijpen waar het echt misgaat, zonder groepen te stigmatiseren of mobiliteit onnodig te beperken.
Vervolg en besluitvorming
De komende tijd werkt de gemeente het APV-voorstel verder uit. Het Vondelpark staat genoemd als eerste locatie, maar een uitrol naar andere drukke plekken is niet uitgesloten als de maatregel effect sorteert. Uiteindelijk is een politiek besluit nodig, waarbij raad en stadsdelen gewicht moeten geven aan veiligheid, handhaafbaarheid en gelijke behandeling.
Intussen zal het debat breder blijven spelen: hoe gaat Amsterdam – en andere steden – om met snelle, goedkope en soms opgevoerde elektrische voertuigen die populair zijn onder jongeren? En welke instrumenten zijn het meest effectief: technische controles, snelheidsmetingen, opvoerpakketten aanpakken, of gebiedsgerichte verboden met intensieve handhaving? Het antwoord bepaalt of het Vondelpark-verbod een tijdelijke proef blijft of het begin is van een steviger, stadsbreed beleid.
Samenvattend: het voorstel voor een fatbike-verbod in het Vondelpark schuurt op het snijvlak van veiligheid, handhaving en gelijkheidsvraagstukken. De politieke lijnen zijn scherp getrokken, vooral na de beladen vergelijking van BIJ1 en de daaropvolgende verontwaardiging. Wat volgt, is een test voor beleid dat zowel effectief als rechtvaardig wil zijn. Wat vind jij: is een gericht parkverbod de juiste route, of moet de gemeente primair inzetten op handhaving en gerichte controles? Deel je mening via onze sociale kanalen.
Bron: nieuwrechts.nl
