Word je rond je vijftigste ineens vaker wakker om te plassen? Voor veel mannen is het een herkenbaar patroon: slapen, wakker worden, naar het toilet, terug in bed – en dat soms meerdere keren per nacht. Het lijkt bijna bij de leeftijd te horen, maar onvermijdelijk is het niet. Met een paar gerichte aanpassingen kun je de nachtelijke onderbrekingen vaak terugbrengen en je slaapkwaliteit verbeteren.
Wat is nocturie
Nocturie is de medische term voor het meermaals per nacht moeten plassen. Het komt veel voor, zeker bij mannen boven de 50. In totaal hebben naar schatting meer dan 30 miljoen mannen in deze leeftijdsgroep ermee te maken. Nocturie is geen ziekte op zich, maar een symptoom. Het kan verschillende oorzaken hebben, van een vergrote prostaat tot leefstijl, medicatie en vochtbalans.
Hoe komt het bij mannen boven de 50
De meest bekende boosdoener is een goedaardige prostaatvergroting (BPH). Een groter wordende prostaat kan de plasbuis gedeeltelijk afknellen, waardoor de blaas sneller prikkelt en vaker geleegd wil worden. Ook verandert met de jaren de manier waarop het lichaam vocht vasthoudt en weer afvoert, waardoor ’s nachts meer urine kan worden aangemaakt. Daarnaast spelen slaappatronen, hormonen en medicatie een rol.
De rol van drank en cafeïne
Alcohol werkt vochtafdrijvend en stimuleert de blaas. Een avondbiertje lijkt ontspannend, maar vergroot de kans dat je uren later uit bed moet. Hetzelfde geldt voor cafeïne in koffie, thee, cola en sommige energiedranken. Zowel alcohol als cafeïne kunnen de blaas prikkelen en de aanmaak van urine verhogen. Een eenvoudige eerste stap is daarom: vermijd alcohol en cafeïne in de avond, idealiter vanaf het einde van de middag.
Slim omgaan met vochtinname
Genoeg drinken is gezond, maar de timing telt. Veel mensen nemen vlak voor het slapengaan nog een groot glas water “voor de zekerheid”. Dat werkt vaak averechts. Verdeel je vochtinname over de dag en beperk drinken in de laatste twee à drie uur voor bedtijd. Ben je toch dorstig? Neem dan kleine slokjes in plaats van een vol glas. Overdag voldoende drinken blijft belangrijk; het doel is niet minder drinken, maar slimmer plannen.
Aanpak van vocht in de benen
Bij sommige mensen zakt overdag vocht naar de onderbenen. Zodra je gaat liggen, verplaatst dat vocht zich weer en wordt het door de nieren omgezet in urine — met extra nachtelijke toiletbezoeken als gevolg. Kniehoge steunkousen kunnen helpen om dat oedeem te beperken. Ook is het nuttig om later op de middag een moment te nemen om de benen 20–30 minuten iets omhoog te leggen. Een korte wandeling in de avond stimuleert bovendien de pompwerking van de spieren en kan de vochtverdeling verbeteren.
Andere leefstijltips voor rustiger nachten
- Stel een vast “laatste drinkmoment” in: stop 2–3 uur voor bed met drinken.
- Ga vlak voor het slapengaan nog even naar het toilet, en overweeg “dubbel plassen”: na het eerste plassen enkele minuten wachten en het nog eens proberen.
- Beperk ’s avonds zoute maaltijden; zout houdt vocht vast dat later alsnog wordt afgevoerd.
- Let op prikkelende voedingsmiddelen in de avond, zoals pittig eten of kunstmatige zoetstoffen, die bij sommige mensen de blaas irriteren.
- Beweeg dagelijks; regelmatige lichaamsactiviteit ondersteunt een gezonde vochtbalans en slaapkwaliteit.
- Werk aan slaaphygiëne: koel, donker en stil in de slaapkamer, vaste bedtijden en beperkte schermtijd voor het slapen.
Medicatie en overleg met de arts
Gebruik je plaspillen (diuretica) of andere medicatie die de blaas kan prikkelen? Overleg dan met je huisarts of er aanpassingen mogelijk zijn, zoals een ander innamemoment. Stop nooit op eigen houtje. Bij aanhoudende klachten kan de arts onderzoeken of er sprake is van een prostaatvergroting, slaapapneu, diabetes of een andere onderliggende oorzaak. Soms zijn er effectieve behandelingen of hulpmiddelen beschikbaar, variërend van blaastraining en bekkenbodemoefeningen tot medicatie gericht op de prostaat of blaas.
Wat is nog normaal
Eén nachtelijk toiletbezoek komt veel voor en wordt door veel specialisten als “binnen de norm” gezien, zeker bij oudere volwassenen. Word je echter meerdere keren per nacht wakker, merk je dat je slaapkwaliteit verslechtert of heb je bijkomende klachten zoals een branderig gevoel, bloed in de urine, koorts of plotselinge incontinentie, neem dan contact op met een zorgverlener. Snelle beoordeling helpt om serieuze oorzaken uit te sluiten en passende behandeling te starten.
Praktische avondroutine
Een haalbare avondroutine kan er zo uitzien: beperk cafeïne vanaf de namiddag, drink je laatste grotere glas rond het avondeten, maak een rustige wandeling na het eten, leg rond 20.30–21.00 uur de benen even omhoog, vermijd alcohol als je vaak last hebt van nachtelijk plassen, ga vlak voor het slapengaan naar het toilet en probeer eventueel dubbel plassen. Noteer een week lang wat je drinkt en wanneer je ’s nachts wakker wordt; zo ontdek je patronen en zie je welke aanpassingen voor jou werken.
Samengevat
Nachtelijk plassen hoort niet automatisch bij ouder worden. Door alcohol en cafeïne in de avond te vermijden, slim met vochtinname om te gaan, oedeem in de benen aan te pakken en je slaaphygiëne te verbeteren, kun je vaak al veel winst boeken. Blijven klachten bestaan of is er twijfel over de oorzaak, laat je dan adviseren door een arts. Zo vergroot je de kans op langere, ononderbroken nachten en meer energie overdag.
Ervaringen of vragen over nachtelijk plassen? Deel ze met ons op onze sociale media. We lezen graag mee en wisselen tips uit.
De informatie in dit artikel is bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en vervangt geen medisch advies. Neem bij gezondheidsklachten contact op met een gekwalificeerde zorgverlener. Infovandaag.nl is niet verantwoordelijk voor de juistheid van medische claims of andere gezondheidsgerelateerde informatie.
Bron: infovandaag.nl
