Er gaat een prikkelend plan rond in Den Haag: Oekraïne zou gebruikte onderdelen uit de Groningse gasinstallaties willen overnemen, en Nederland onderzoekt of dat kan. Het bericht zorgt voor gefronste wenkbrauwen én stevige vragen over energiezekerheid, veiligheid en politieke prioriteiten.
Wat er speelt
Volgens berichtgeving van onder meer Nieuwsuur en De Telegraaf heeft het Oekraïense staatsbedrijf Naftogaz interesse in specifieke onderdelen uit het Groningse gasstelsel. Denk aan compressoren, pompen en regelapparatuur die door ontmanteling mogelijk vrijkomen en elders inzetbaar zijn.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland zouden verkennen of en hoe overtollige componenten beschikbaar kunnen worden gesteld. Er is nadrukkelijk nog géén besluit, maar de gesprekken lopen wel. Dat is genoeg om het debat op te stoken.
Waarom Groningen gevoelig ligt
De gaswinning in Groningen heeft Nederland decennialang warmte en inkomsten bezorgd, maar ook aardbevingen veroorzaakt. Huizen scheurden, bewoners raakten beschadigd en het vertrouwen in overheid en bedrijven kreeg klappen. Dat verleden weegt bij iedere nieuwe stap zwaar mee.
De productie werd daarom afgebouwd en is inmiddels gestopt. De komende jaren worden putten en installaties veilig gesteld en ontmanteld. Elke suggestie van herstarten, óf van het weggeven van onderdelen, tikt meteen alle gevoelige snaren in de regio aan.
Wat Naftogaz vraagt
Oekraïne kampt met grootschalige schade aan energie-infrastructuur door de oorlog. Nieuwe onderdelen zijn schaars en hebben lange levertijden. Gebruikte, betrouwbare componenten kunnen het verschil maken om gastransport en verwarming door de winter te loodsen.
Naftogaz zoekt vooral industriële stukken die niet zomaar in een magazijn liggen: zware compressoren, meet- en regelstations, kleppen en pijpsecties. Zulke items zijn kostbaar, gespecialiseerd en vaak modulaire bouwstenen die, mits passend, relatief snel inzetbaar zijn.
Wat de overheid onderzoekt
De verkenning draait om drie vragen: zijn er onderdelen daadwerkelijk overbodig, is levering legaal en veilig, en hoe regel je transport en inzet in oorlogsgebied? Exportregels, aansprakelijkheid, verzekering en eindgebruikcontrole spelen daarbij een belangrijke rol.
Ook moet duidelijk zijn of het Nederlandse energienet en onderhoudsprogramma’s die onderdelen niet alsnog nodig hebben. Pas als er “overtolligheid” is vastgesteld, kan men eventueel spreken over overdracht, schenking, verkoop of uitleen, inclusief internationale coördinatie.
Wat bedrijven zeggen
Partijen als NAM en Shell zijn eigenaar of beheerder van delen van de infrastructuur en hebben hun eigen decommissioning-plannen. Zij kunnen niet zomaar materiaal afstaan zonder technische, juridische en veiligheidschecks en zonder groen licht van aandeelhouders en overheid.
In de sector geldt bovendien: hergebruik is mooi, maar alleen als het past bij specificaties, onderhoudshistorie en restlevensduur. Elk onderdeel heeft een dossier; zonder dat blijft herinzet risicovol. Transparantie en papierwerk zijn dus net zo belangrijk als de techniek zelf.
Kan Groningen herstarten
Het debat laait bij elk gasnieuws op: kan de kraan in Groningen niet gewoon weer open als het echt nodig is? In de praktijk is dat complex. Installaties worden afgebouwd, de juridische kaders zijn veranderd en veiligheid staat voorop.
Bovendien vraagt een herstart meer dan een schakelaar omzetten. Denk aan stikstofinstallaties, personele inzet, onderhoud, vergunningen en maatschappelijk draagvlak. Technisch is veel mogelijk, maar politiek en sociaal is het pad vrijwel afgesloten door eerdere beloften en besluiten.
Veiligheid en schade
De aardbevingsproblematiek is geen voetnoot. Duizenden huizen en voorzieningen worden nog versterkt of hersteld. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard; elke suggestie dat Groningen “toch nog even” moet bijspringen, roept begrijpelijke weerstand op.
De parlementaire enquête onderstreepte dat overheid en bedrijven jarenlang tekortschoot in zorg en transparantie. Die erfenis kleurt de discussie vandaag. Daarom klinkt in Groningen vooral: eerst afmaken wat beloofd is, dan pas praten over wat er verder mogelijk is.
Energiezekerheid en prijzen
Europa is sinds 2022 versneld overgestapt op LNG, extra pijpleidingen en besparing. Nederland heeft in Eemshaven en Rotterdam de importcapaciteit flink opgevoerd. De gasprijzen daalden fors ten opzichte van de piek, maar blijven kwetsbaar bij kou of geopolitieke schokken.
In dat licht klinkt de zorg dat het weghalen van bruikbare onderdelen toekomstig beleid kan beperken. Tegelijk wijzen anderen erop dat de koers juist is: diversifiëren, versnellen in verduurzaming en Groningen netjes, veilig en definitief afronden.
Politieke reacties
Critici spreken van uitverkoop: Nederland zou zichzelf verzwakken en Oekraïne bevoordelen. Voorstanders benadrukken humanitaire nood, bondgenootschappelijke solidariteit en het feit dat het om mogelijk overtollige onderdelen gaat, niet om actief productieherstel in Groningen.
In de Kamer zal de vraag centraal staan of de eventuele overdracht ons eigen energiesysteem schaadt. Verwacht moties voor heldere criteria: wat is “overtollig”, welke back-up houden we, en hoe borgen we veiligheid en leveringszekerheid in de winter?
Internationale context
EU-landen leveren al langer energiehardware aan Oekraïne, van transformatoren tot noodgeneratoren. Dat loopt via hulpprogramma’s en civiele kanalen, los van NAVO. Een eventuele Nederlandse bijdrage met gascomponenten past in dat rijtje, mits juridisch en technisch verantwoord.
Ook geldt exportcontrole: zelfs civiele apparatuur kan dual-use-aspecten hebben. Daarom zijn eindgebruikverklaringen, tracking en veiligheidsprotocollen standaard. Het kost tijd, maar voorkomt dat spullen ergens belanden waar ze niet horen of onveilig worden ingezet.
Wat betekent ontmantelen
Ontmantelen is geen sloopkogel van vandaag op morgen. Het is een zorgvuldig traject: inventariseren, veiligstellen, drukloos maken, demonteren, schoonmaken en verwerken. Waar mogelijk worden materialen opnieuw gebruikt of gerecycled, met strikte milieu- en veiligheidsnormen.
Juist in zo’n traject komen interessante onderdelen vrij. Maar “vrij” betekent niet automatisch “beschikbaar”: ze doorlopen keuring, administratieve afhandeling en vaak aanbestedingen. Pas daarna kan duidelijk worden of Nederland écht iets kan missen zonder risico’s.
Hoe nu verder
De komende weken draait het om feitelijke inventarisatie en politieke duiding. Als er een voorstel komt, zal het kabinet moeten uitleggen welke onderdelen het betreft, waarom ze overtollig zijn en welke impact dat heeft op het Nederlandse energiesysteem.
Transparantie is hierbij cruciaal: bewoners in Groningen, energiegebruikers en ondernemers verdienen helderheid. Tot die tijd is het verstandig om het volume in het debat iets te temperen en te wachten op de feiten. Wat vind jij? Reageer op onze socials!
Bron: dagelijksestandaard.nl
