In haar nieuwjaarstoespraak koos de Deense premier Mette Frederiksen nadrukkelijk partij voor orde en veiligheid. Haar boodschap was helder: wie als gast in Denemarken de wet breekt en anderen bedreigt, verspeelt het recht om te blijven.
Premier zet scherpe toon
Frederiksen richtte zich expliciet tot migranten die strafbare feiten plegen. Niet alle nieuwkomers, benadrukte ze, maar diegenen die misbruik maken van gastvrijheid en de vrijheid van anderen in gevaar brengen. Voor hen is in Denemarken geen plaats.
De premier verwees naar incidenten op straat, gevaarlijk rijgedrag en een cultuur van dominantie die volgens haar haaks staat op Deense waarden. Het kabinet wil laten zien dat het niet alleen praat over integratie, maar ook handelt bij overtredingen.
Focus op veiligheid en waarden
Centraal in de toespraak stond het idee dat veiligheid een voorwaarde is voor vrijheid. Wie zich niet aan de spelregels houdt, tast vertrouwen aan tussen bewoners, buurten en generaties. Dat vertrouwen is volgens Frederiksen hét fundament van Deense saamhorigheid.
Daarom koppelde ze integratie nadrukkelijk aan verantwoordelijkheid. Taal leren, werken en bijdragen gaan hand in hand met het respecteren van wetten en ongeschreven regels. Voor wie zich daaraan onttrekt, wil de regering sneller en strenger kunnen optreden.
Wat er precies is gezegd
Frederiksen formuleerde het ongebruikelijk direct: plegers van misdrijven moeten vertrekken. Ze sprak over een kleine groep die veel schade veroorzaakt en een onevenredig grote impact heeft op het veiligheidsgevoel. De boodschap was deels symbolisch, maar vooral beleidsmatig bedoeld.
Volgens de premier hoort Denemarken veilig te voelen in het dagelijks leven: op straat, in het openbaar vervoer en in uitgaansgebieden. Waar dat niet zo is, moet de overheid ingrijpen – met duidelijke regels, zichtbare handhaving en consequenties die voelbaar zijn.
De Deense lijn onder Frederiksen
De Socialdemocratische regering heeft eerder laten zien dat ze een strenge migratielijn wil combineren met sociaaleconomische zekerheid. Denk aan het plan om asielprocedures buiten Europa te laten plaatsvinden en ingrepen in zogeheten parallelle samenlevingen.
In 2022 werd de koers voortgezet in een brede coalitie met liberalen en moderaten. Het idee: humane opvang voor wie bescherming nodig heeft, maar een harde aanpak van misbruik, illegaliteit en criminaliteit. De nieuwjaarstoespraak past naadloos in die benadering.
Cijfers en nuance
De discussie over criminaliteit en migratie is in Denemarken, net als elders, beladen. Onderzoekers wijzen erop dat sommige herkomstgroepen oververtegenwoordigd zijn in bepaalde statistieken, maar dat opleiding, inkomen en woonomgeving veel verklaart.
De regering gebruikt die cijfers als onderbouwing voor maatregelen, terwijl critici waarschuwen voor stigmatisering. De balans tussen eerlijk benoemen en generaliseren is dun. Frederiksen probeerde die te bewaken door de nadruk op een kleine, overlastgevende minderheid te leggen.
Reacties in Denemarken
Rechtse oppositiepartijen prezen de scherpte van de boodschap en willen nog striktere regels voor uitzetting en verblijfsstatus. Linkse partijen en mensenrechtenorganisaties vrezen dat de toon de kloof vergroot en noodzakelijke integratie ontmoedigt.
Burgemeesters uit grote steden juichten meer handhaving toe, maar vroegen tegelijk om buurtwerk, jeugdprogramma’s en onderwijssteun. Politiebonden benadrukten dat duidelijke wetgeving helpt, mits die gepaard gaat met capaciteit op straat en een snelle afhandeling door justitie.
Wat dit kan betekenen
Concreet kan de regering inzetten op snellere uitzettingen na veroordelingen, striktere voorwaarden voor verblijfsvergunningen en gerichte controles op plekken met veel overlast. Ook verkeerscriminaliteit en wapenbezit lijken hoger op de prioriteitenlijst te komen.
Daarnaast valt een bredere integratieslag te verwachten: begeleiding naar werk, taalonderwijs en ouderbetrokkenheid op scholen. In wijken met aanhoudende problemen kan de overheid stevig ingrijpen met gebiedsverboden, sluiting van panden en intensieve wijkteams.
Europese context
Denemarken staat niet op zichzelf. In verschillende Europese landen groeit de roep om strenger migratiebeleid, terwijl de EU werkt aan hervormingen van het asiel- en migratiesysteem. Tegelijkertijd gelden internationale verdragen en rechtsstatelijke grenzen.
Denemarken heeft op justitie en binnenlandse zaken deels een bijzondere positie met opt-outs, maar is nauw verweven met Schengen en Europese samenwerking. Grenstoezicht, gegevensuitwisseling en terugkeerafspraken vragen daarom om afstemming met buurlanden en Brussel.
Integratie in de praktijk
Succesvolle integratie begint vaak kleinschalig: op school, in de sportclub en op het werk. Werkgevers die kansen bieden, taalcoaches en buurtvaders die meedenken, en wijkagenten die zichtbaar en aanspreekbaar zijn, maken aantoonbaar verschil.
Voor jongeren werkt een mix van duidelijke grenzen en perspectief. Stageplekken, huiswerkbegeleiding en rolmodellen helpen, net als snelle consequenties bij overtredingen. Het systeem moet rechtvaardig voelen: streng waar nodig, maar niet zonder uitzicht.
Strenger én rechtvaardig?
De kernvraag is hoe je streng optreedt zonder groepen weg te zetten. Juristen wijzen op proportionaliteit: straf volgt op individueel gedrag, niet op herkomst. Dat principe is cruciaal voor draagvlak, vertrouwen en de legitimiteit van beleid.
Frederiksen lijkt die lijn te willen vasthouden: hard tegen daders, steun voor wie meedoet. De toets ligt in de uitvoering. Werkt de praktijk snel, eerlijk en consequent, dan kan de toon van nu daadwerkelijk bijdragen aan meer veiligheid.
Het bredere debat over samenleven
Onder de oppervlakte gaat dit debat over wie we willen zijn als samenleving. Vrijheid, gelijkwaardigheid en wederzijds respect komen pas tot bloei als mensen elkaar durven aanspreken en de overheid rechtvaardig en zichtbaar optreedt.
Daarmee is het ook een gesprek over normen die niet wettelijk zijn, maar wel voelbaar: hoe ga je met elkaar om, hoe los je conflicten op, hoe verdien je vertrouwen? Juist daar liggen kansen om polarisatie te dempen.
Wat volgt
Politiek vertaalt de toespraak zich waarschijnlijk in voorstellen richting het voorjaar, wanneer het parlement weer over migratie, orde en veiligheid debatteert. Verwacht aanpassingen in verblijfsrecht, strafverzwaring voor recidive en middelen voor politie en reclassering.
De komende maanden wordt duidelijk of er voldoende steun is voor nieuwe maatregelen en hoe breed de coalitie kan bouwen. Intussen blijft één vraag bepalend: levert strengere handhaving tastbare rust op straat op? Laat ons weten wat jij hiervan vindt op onze sociale media.
Bron: newsliner.nl
