De winter legt het onderwijs op veel plekken lam: talloze scholen geven ijsvrij, anderen houden juist de deuren open. De ene bestuurder wijst naar veiligheid, de andere naar leerachterstanden. En ergens klinkt het resoluut: pas dicht bij code rood.
Wat speelt er nu
Door aanhoudende gladheid en strenge vorst besluiten veel scholen tot noodmaatregelen. In sommige gemeenten blijft het gebouw dicht, elders wordt de starttijd verschoven of vervallen buitenlessen. Regionale verschillen zijn groot, net als de meningen daarover.
Het KNMI waarschuwt met kleurcodes voor gevaarlijk weer: geel, oranje en in uitzonderlijke gevallen rood. Het is geen keihard sluitingsadvies, maar scholen gebruiken de codes wel als kompas om risico’s, bereikbaarheid en verantwoordelijkheid te wegen.
Wie beslist dat
In Nederland bepalen schoolbesturen zelf of lessen doorgaan. Zij overleggen met directies, conciërges en vaak de gemeente. Juridisch draait het om ‘zorgplicht’: kunnen leerlingen en medewerkers veilig komen, verblijven en vertrekken, en is toezicht voldoende geregeld?
Ook praktische factoren tellen zwaar mee: rijden de bussen, zijn fietsenstallingen bereikbaar, werken ketels en ventilatie, is er genoeg personeel? Een paar ontbrekende schakels kunnen een hele schooldag doen kantelen, zeker bij piekgladheid of plots opvriezende regen.
Waarom sommige scholen open blijven
Niet elke bestuurder wil de stopknop indrukken. Open blijven betekent continuïteit, minder leerverlies en rust voor ouders die werken. Zeker voor examenklassen en praktijkonderwijs is uitval lastig op te vangen, al is een ingekorte of aangepaste dag soms haalbaar.
Daarnaast zijn veel gebouwen prima winterproof: entree en schoolplein gestrooid, looproutes afgezet, leerlingen per cohort naar binnen. Met duidelijke communicatie, warme lokalen en flexibele lestijden denken sommige scholen het verantwoord te redden, zelfs wanneer buiten de fietspaden spiegelglad zijn.
En waarom anderen sluiten
Voor andere scholen is vervoer de zwakste schakel. Als busmaatschappijen ritten schrappen en fietspaden onbegaanbaar zijn, wordt de drempel te hoog. Ook personeel kan vastlopen, waardoor toezicht en roosters wankelen. Dan is dichtdoen soms simpelweg het minste risico.
Er speelt ook aansprakelijkheid mee. Wie open is maar onveilige situaties niet kan voorkomen, begeeft zich op glad ijs. Daar komt bij dat kinderen in de pauze buiten willen spelen: precies het moment waarop valpartijen en botbreuken snel gebeuren.
Code geel tot rood uitgelegd
Code geel betekent: opletten, er is kans op hinder. Bij code oranje is de impact waarschijnlijk groot en wordt reizen ontraden. Code rood is gereserveerd voor uitzonderlijk gevaarlijke situaties, waarin maatschappelijke ontwrichting dreigt en alleen strikt noodzakelijke verplaatsingen wenselijk zijn.
Sommige scholen hanteren de vuistregel: we sluiten pas bij code rood. Anderen kijken breder naar lokale omstandigheden, zoals een hardnekkige ijsvloer in een poldergemeente. De kleur alleen vertelt niet alles; microklimaat en timing kunnen het risico aanzienlijk vergroten of verkleinen.
Reizen naar school is de bottleneck
Nederland is een fietsland, en juist dat maakt winterweer tricky. Een paar millimeter ijs verandert een veilige route in een glijbaan. In buitengebieden zijn alternatieven schaars, terwijl stedelijke scholen vaker leunen op OV, dat bij gladheid alsnog uitvalt.
Voor jonge leerlingen is zelfstandig fietsen ineens geen optie, waardoor haal- en brengverkeer explodeert. Dat zorgt voor opstoppingen rond scholen en extra risico’s bij in- en uitstappen. Veel besturen kiezen voor uitstel of verkorting, simpelweg om de piek te ontlasten.
Ouders en leerlingen reageren
De reacties lopen uiteen. Ouders met cruciale beroepen zijn blij als school open blijft, anderen willen liever duidelijkheid en veiligheid. Op sociale media klinkt lof voor kordate besluiten, maar ook frustratie over lastminute-berichten en verschillen tussen scholen in dezelfde wijk.
Leerlingen vieren ijsvrij als een onverwachte vrije dag, al zien examenkandidaten het liefst dat toetsen doorgaan. Voor kwetsbare kinderen kan school een veilige plek zijn. Hun afwezigheid legt extra druk op jeugdhulp en opvang, die in winterweer krap bezet zijn.
Vakbonden en onderwijsorganisaties
Vakbonden benadrukken al jaren: veiligheid eerst. Zij vragen besturen om niet te gokken met gladheid en om personeel de ruimte te geven thuis te werken wanneer reizen risicovol is. Tegelijkertijd blijft de afweging lokaal, omdat situaties per school sterk verschillen.
Organisaties als PO-Raad en VO-raad adviseren helder te communiceren: vóór het eerste lesuur duidelijkheid, via e-mail, app en site. Beter een vroege streep door een schooldag dan een halfbakken doordraaidag, is vaak de teneur, mits onderwijs daarna snel wordt hervat.
Digitale lessen als alternatief
In coronatijd is het repertoire voor afstandsonderwijs flink gegroeid. Sommige scholen zetten Teams of Meet in voor korte uitleg en laten leerlingen zelfstandig werken. Toch werkt niet elk vak online, en thuis is lang niet overal een rustige studieplek beschikbaar.
Een middenweg wint terrein: opdrachten via de elo, later inhalen op school en nadruk op kernvakken. Praktijkvakken schuiven door, terwijl mentoruren benut worden om contact te houden. Zo blijft ritme behouden zonder dat iedereen uren achter een scherm moet zitten.
Praktische tips voor scholen
Zorg voor een winterdraaiboek: strooiplan, noodnummers, alternatief rooster en communicatieformats. Spreek af wie wanneer beslist en hoe laat er uiterlijk bericht uitgaat. Laat conciërges routes checken en geef ouders tijdig advies over fietsen, parkeren, looproutes en aangepaste haal- en brengtijden.
Bereid lessen voor met plan B’s: korter, compacter en desnoods asynchroon. Geef kwetsbare leerlingen voorrang bij opvang in school. En vergeet personeel niet: warme kleding, veilige starttijden en ruimte om thuis te werken als de omstandigheden het echt niet toelaten.
Wat betekent dit voor vandaag en morgen
Besluiten vallen vaak vroeg in de ochtend, zodra nieuwe weerkaarten en OV-updates binnen zijn. Houd de schoolapp en lokale media in de gaten. Verwacht maatwerk: volledig dicht, deels open, later starten of alleen open voor examenklassen en noodopvang.
Wie toch op pad gaat: kleed je warm in laagjes, kies stroef schoeisel en neem extra tijd. Fiets liever om via gestrooide hoofdroutes. Bij twijfel, bel de school of check de website. Veilig thuiskomen blijft belangrijker dan op tijd zijn.
Tot slot
De discussie over ijsvrij draait uiteindelijk om één ding: verantwoordelijkheid. Scholen willen onderwijs bieden, maar geen onnodig risico lopen. Met heldere afspraken, lokale inschatting en een beetje flexibiliteit komen we de vorstperiode doorgaans goed door, zonder chaos of onnodige uitval.
Heb jij vandaag te maken met gewijzigde schooltijden, een gesloten locatie of juist les volgens planning? We zijn benieuwd naar jouw ervaring en mening. Deel je verhaal op onze sociale media en praat mee met andere ouders, leerlingen en leraren.
Bron: ad.nl
