Donald Trump vindt dat de NAVO de Verenigde Staten actief moet helpen Groenland te verkrijgen. Op Truth Social koppelde hij het eiland aan Amerikaanse veiligheid, raketschildplannen en rivaliteit met Rusland en China. Alles minder dan dat noemt hij onaanvaardbaar.
Trumps nieuwste boodschap
In zijn nieuwste uitlatingen stelt Trump dat de NAVO “voorop moet lopen” om Washington te helpen Groenland te bemachtigen. Volgens hem is alleen Amerika in staat het eiland te beschermen, en blijft de NAVO zonder Amerikaanse ruggengraat militair nauwelijks afschrikwekkend.
Daarbij verbindt hij Groenland expliciet aan zijn ‘Golden Dome’, een ambitieus raketschild dat volgens Trump cruciaal is voor de binnenlandse veiligheid. Wie het eiland controleert, zou volgens hem de noordelijke toegangspoort tot Amerika’s luchtruim en ruimtebewaking veiligstellen.
Waarom Groenland strategisch is
Groenland ligt als een reusachtige schakel tussen Noord-Amerika en Europa, boven op cruciale zee- en luchtcorridors. In het Noordpoolgebied veranderen smeltende ijskappen routes, grondstoffen worden aantrekkelijker, en militaire sensoren kunnen verder kijken. Dat maakt het eiland geopolitiek vuurkruid.
Ballistische raketten vliegen in theorie het kortst over de pool, waardoor waarschuwingsradars in het hoge noorden onmisbaar zijn. Groenland huisvest al decennia cruciale Amerikaanse infrastructuur, waaronder Thule Air Base, die raketwaarschuwing, ruimteverkeer en communicatie nauwlettend in de gaten houdt.
Het ‘golden dome’-plan
Wat Trump ‘Golden Dome’ noemt, lijkt vooral een politiek label voor een uitgebreid raketafweerschild. De Verenigde Staten hebben al systemen als Ground-based Midcourse Defense en Aegis, aangevuld met radarsites en satellieten. Trump wil die paraplu zichtbaar uitbreiden en verankeren.
In dat plaatje past Groenland als sensorhub en vooruitgeschoven post. Met modernere radars, ruimtebewaking en communicatie via het poolgebied kan de detectieboog worden verlengd, zodat bedreigingen eerder worden gezien en onderschepping meer tijd en opties krijgt.
De rol van Thule Air Base
Thule Air Base, aangelegd in de Koude Oorlog, is de noordelijkste permanente Amerikaanse basis. De site wordt continu gemoderniseerd, met een Early Warning Radar en een groeiende rol voor de Space Force, die kunstmatige satellieten en ballistische dreigingen monitort.
De Amerikaanse aanwezigheid rust op afspraken met Denemarken en Groenland, vastgelegd sinds 1951. Hoewel de basis Amerikaans wordt geëxploiteerd, blijven soevereiniteit en zeggenschap Deens en Groenlands. Dat maakt elke stap richting eigendom of annexatie diplomatiek uiterst ingewikkeld en politiek gevoelig.
NAVO zonder de VS?
Trump stelt dat de NAVO zonder Amerika geen effectieve afschrikking heeft. Waar is: de VS leveren de ruggengraat. Tegelijk bouwden Europese bondgenoten capaciteit bij, verhogen zij defensie-uitgaven richting 2 procent en draaien zij missies, training en industriële productie op.
Belangrijk: de NAVO beslist bij consensus over collectieve verdediging en operaties, niet over het schuiven met grenzen. Het bondgenootschap is geen makelaar van grondgebied. Eigendom van Groenland kan alleen via Denemarken en Groenland zelf worden geregeld, juridisch en democratisch.
Herinnering aan 2019
In 2019 polste Trump openlijk of Groenland te koop was. De Deense premier Mette Frederiksen noemde het idee “absurd”, waarna Trump een geplande staatsbezoek aan Kopenhagen afzegde. Het onderwerp verdween niet, maar bevroor politiek gezien wel.
Historisch is de gedachte niet nieuw: president Truman bood Denemarken in 1946 honderd miljoen dollar voor Groenland. Dat voorstel werd afgewezen. Sindsdien geldt het eiland als Deens grondgebied met verregaande Groenlandse zelfbestuur en een eigen pad naar mogelijke onafhankelijkheid.
De positie van Denemarken en Groenland
Groenland kreeg in 2009 extra zelfbestuur: interne zaken, natuur en grondstoffen liggen grotendeels in Nuuk. Buitenlandse en defensiezaken blijven formeel Deens. Een referendum kan onafhankelijkheid brengen, maar economische afhankelijkheid en infrastructuurkosten maken die stap zwaar en tijdrovend.
Voor Denemarken is soevereiniteit geen handelswaar. Een verkoop van Groenland ligt politiek onbespreekbaar, zeker zonder instemming van Groenlanders zelf. In de praktijk gaat het eerder om samenwerking, investeringen en defensiedeals dan om overdracht van grondgebied aan een andere staat.
Geopolitieke druk in het Noordpoolgebied
Intussen schuiven Rusland en China ambitieus richting het poolgebied. Moskou moderniseert bases, plaatst luchtafweer en bouwt ijsklassevloot uit. Beijing noemt zich ‘bijna-arktisch’, investeert in mijnbouw en kabels en zoekt wetenschappelijke posten die dual-use kennis en logistiek kunnen opleveren.
Klimaatverandering opent vaarroutes en maakt delfstoffen bereikbaarder, wat competitie aanwakkert. NAVO-leden stemmen steeds vaker af rond het hoge noorden, terwijl het Arctisch Raad-overleg onder druk staat door de oorlog in Oekraïne. De strategische wedloop wordt merkbaar scherper en complexer.
Wat dit betekent voor de NAVO
Als Washington werkelijk inzet op het verkrijgen van Groenland, botst dat met het NAVO-mandaat en riskeert het politieke frictie. Bondgenoten zullen beducht zijn voor precedentwerking en interne verdeeldheid, juist nu gezamenlijke afschrikking tegen Rusland prioriteit vergt.
Andersom kan de NAVO wel samenwerking in het poolgebied versterken: oefeningen, informatie-uitwisseling en bescherming van kritieke infrastructuur. Dat beveiligt Noord-Atlantische lijnen zonder territoriale discussies op te rakelen, en houdt bondgenoten op één lijn tegenover rivalen in de regio.
Juridische en politieke hobbels
Volkenrechtelijk zijn soevereiniteit en zelfbeschikking leidend. Overdracht van grondgebied vergt instemming van de betrokken staten en bevolking, plus verdragswijzigingen. Daarnaast spelen EU-rechten, NAVO-basisakkoorden en binnenlandse procedures in zowel Denemarken, Groenland als de Verenigde Staten een grote rol.
Politiek liggen de kaarten lastig. In Kopenhagen en Nuuk is weinig draagvlak te verwachten voor verkoopretoriek, terwijl in Washington verdeeldheid bestaat over kosten, prioriteiten en reputatierisico. Een breed, duurzaam consensuspad is daardoor op korte termijn moeilijk voorstelbaar.
Reacties in Washington
In Washington zullen haviken kansen zien voor extra afschrikking en industrie, maar diplomaten vrezen schade aan relaties met Denemarken. Het Congres houdt bovendien de portemonnee en kan via budget, toezicht en verdragstoetsing elke grote stap vertragen of blokkeren.
Binnen de NAVO zullen vooral Noord- en Oost-Europese leden voorzichtig reageren: zij willen meer Amerikaanse aanwezigheid, maar mijden gedoe over soevereiniteit. De kunst wordt het gesprek te richten op concrete defensieverbeteringen, zonder brandbare symboliek rond bezit en grenzen.
Economische en klimaatdimensies
Economisch draait Groenland op visserij en krijgt het kansen in zeldzame aardmetalen. Ontwikkeling vereist havens, energie en digitale netwerken, waarvoor buitenlandse investeerders lonken. Beijing toonde eerder interesse, wat Kopenhagen en Washington alarmeerde vanwege afhankelijkheden en mogelijke strategische hefboomwerking.
Klimaatverandering raakt Groenlandse gemeenschappen direct, van visgronden tot permafrost. Discussies over soevereiniteit en defensie lopen dus onvermijdelijk door lokale belangen heen. Echte oplossingen vragen om partnerschappen die veiligheid, economie en cultuur in balans brengen, mét draagvlak bij de bevolking.
Wat als het plan doorzet?
Mocht Washington blijven duwen, dan ligt een creatieve tussenweg het meest voor de hand: uitbreiden van basissen, langjarige huur, investeringen in infrastructuur en veiligheid, en nauwere coördinatie met Nuuk en Kopenhagen. Dat levert invloed op zonder formele eigendomsoverdracht.
Toch kleven er risico’s: binnenlandse weerstand in Groenland, juridische procedures, Europese kritiek en barstjes in de NAVO-eenheid. Als het thema polarisatie voedt, kan het de afschrikking juist verzwakken en rivalen een kans geven de verdeeldheid te exploiteren.
Wat er nu op de agenda staat
Voor nu staan gesprekken met Groenland en Denemarken voor de deur. Constructieve stappen zijn investeringen in infrastructuur, klimaatbestendigheid, onderwijs en gezondheidszorg, plus modernisering van defensie en communicatie. Dat levert tastbare veiligheid én welvaart op zonder symbolische loopgravenoorlogen.
Wat ook gebeurt: Trumps framing dwingt tot een eerlijk gesprek over de snel veranderende Noordpool. Hoe zie jij de balans tussen veiligheid, soevereiniteit en samenwerking? Laat het ons weten via onze socialmediakanalen en praat mee met het debat.
Bron: dagelijksestandaard.nl
