Donald Trump wierp opnieuw olie op het vuur met een bericht op Truth Social over Groenland. Volgens hem waarschuwt navo Denemarken al twintig jaar voor Russische dreiging; omdat Kopenhagen te weinig deed, “is het tijd en het zal gebeuren”.
Trumps nieuwe uithaal
Op zijn platform herhaalde Trump de suggestie dat Groenland deel moet worden van de Verenigde Staten. Het was geen vrijblijvende gedachte, maar een aankondiging met dreigende toon: Denemarken zou hebben gefaald, en Washington zal nu zelf in actie komen.
Die lijn past in Trumps eerdere uitingen. Al in 2019 polste hij openlijk de mogelijkheid om Groenland te kopen, tot woede in Kopenhagen. Het eiland is autonoom binnen het Koninkrijk Denemarken, maar buitenlandse en defensiezaken blijven grotendeels Deense verantwoordelijkheid.
Waarom groenland strategisch is
De aantrekkingskracht is strategisch. Groenland ligt tussen Noord-Amerika en Eurazië, in een regio waar ijs smelt en nieuwe zeeroutes ontstaan. Op het eiland ligt Thule Air Base, cruciaal voor Amerikaanse raketwaarschuwing, ruimtebewaking en militaire aanwezigheid in de arctis.
Daarnaast wordt Groenland gezien als schatkamer aan grondstoffen. Denk aan zeldzame aardmetalen, uranium en grote voorraden zoet water. Wie invloed heeft in de poolregio, krijgt speelruimte op het gebied van energie, technologie en mondiale handelsroutes.
Een idee dat terugkomt
In 2019 leidde Trumps voorstel tot een diplomatieke botsing. De Deense premier noemde het idee “absurd”, waarna Trump zijn geplande staatsbezoek afzegde. Wat toen klonk als branie, keert nu terug in verkiezingsretoriek en geopolitieke wrijving.
Voor Groenland zelf speelt nog iets: de langzame weg naar meer zelfbestuur. Het eiland kreeg in 2009 uitgebreide autonomie en flirt in fases met onafhankelijkheid. Maar economische afhankelijkheid, vooral van Denemarken en visserij, maakt die stap complex en broos.
De rol van denemarken en de navo
Denemarken draagt de defensie van Groenland, met steun van bondgenoten. Binnen de navo geldt het eiland als strategisch vooruitgeschoven post. Trumps bewering dat Denemarken twintig jaar is aangespoord om Russische dreiging ‘weg te houden’ is zijn lezing van die verantwoordelijkheid.
Tegelijkertijd investeert Denemarken juist meer in de arctische verdediging, en sloten de VS en Denemarken recent een defensieovereenkomst die meer Amerikaanse aanwezigheid mogelijk maakt. Dat is iets anders dan afstand doen van soevereiniteit of het overdragen van land.
Hoe realistisch is annexatie
Juridisch is een annexatie onrealistisch. Het internationale recht beschermt zelfbeschikking: grenzen veranderen niet zonder instemming van betrokken bevolkingen en staten. Een “aankoop”, zoals met Alaska, zou alleen kunnen met expliciete goedkeuring van zowel Groenland als Denemarken.
En daar wringt het: geen van beiden wil verkopen. Groenlandse leiders hebben herhaald dat het land niet te koop is, en Denemarken evenmin. Als er al verandering komt, dan via Groenlandse stappen richting meer autonomie of eventuale onafhankelijkheid.
Wat zeggen groenlandse leiders
De Groenlandse regering reageerde in 2019 resoluut: “Groenland is niet te koop.” Die lijn is sindsdien niet veranderd. Politici op het eiland benadrukken partnerschap met zowel Denemarken als de VS, maar op basis van respect en eigen besluitvorming.
Hun prioriteiten liggen dichter bij huis: levensduurte, onderwijs, infrastructuur en de impact van klimaatverandering op visserij en jacht. Een geopolitieke vechtscheiding tussen grootmachten staat ver af van wat dagelijks speelt in de dorpen langs de kust.
Wat kan washington wél doen
Waar Washington wél invloed kan uitoefenen, is via investeringen, defensiesamenwerking en economische kansen. Meer infrastructuur, veiligere havens, wetenschappelijke samenwerking en onderwijsprogramma’s kunnen het vertrouwen verdiepen zonder soevereiniteit aan te tasten. Dat pad wordt al voorzichtig bewandeld.
Zo openden de Verenigde Staten in 2020 een consulaat in Nuuk en werden subsidies beschikbaar gesteld voor ondernemers en studenten. Zachte macht werkt traag, maar levert vaak duurzamere invloed op dan stoere taal over landkaarten en vlaggen.
Rusland, china en de arctis
Trumps verwijzing naar Rusland komt niet uit de lucht vallen. Moskou moderniseert langs de noordelijke vaarroutes, met luchtafweer, radar en havens. China noemt zich ‘bijna-arktisch’ land, investeerde in mijnen en onderzoekt routes die Europa sneller met Azië verbinden.
Bondgenoten kijken dus scherp mee. Denemarken stak eerder al een stokje voor Chinese investeringen in Groenlandse vliegvelden, uit veiligheidsoverwegingen. De boodschap: samenwerking is welkom, maar kritieke infrastructuur blijft in vertrouwde handen, zeker nu de geopolitieke temperatuur stijgt.
De internationale spelregels
Internationaal geldt een simple regel: land wisselt niet van eigenaar door druk of dreiging. Referenda, verdragen en onderhandelingen vormen de route, altijd met instemming van betrokken bewoners. Eenzijdig handelen ondergraaft de rechtsorde waarvan ook grootmachten profiteren.
De Amerikaanse geschiedenis kent landaankopen, maar steeds met overeenstemming: Alaska van Rusland in 1867, de Deense West-Indië in 1917. Dat zijn precedenten van de onderhandelingstafel, niet van dreiging. Precies daarom klinkt Trumps taal zo schurend.
Politieke timing en binnenlandse boodschap
De timing is politiek handig. Sterke taal over grenzen en veiligheid mobiliseert Trumps achterban en positioneert hem als daadkrachtig leider. Buitenlandse dossiers functioneren dan als projectiescherm voor binnenlandse frustraties, van migratie tot industriepolitiek en defensie-uitgaven.
Maar er zit ook een prijskaartje aan. Bondgenoten die meer aan defensie uitgeven, willen geen publieke tik op de vingers. Frictie in de navo is precies wat Rusland welkom heet, en dat weten Europese hoofdsteden goed.
Scenario’s: wat gebeurt er nu
Waarschijnlijk volgt geen bliksemsnelle beleidswijziging, maar wel een reeks politieke statements en diplomatieke duidingen. Kopenhagen en Nuuk zullen benadrukken dat samenwerking doorgaat, terwijl Washington verduidelijkt dat afspraken over basissen en oefeningen losstaan van territoriale ambities.
Intussen kijken markten en investeerders naar signalen: gaat de VS inzetten op toeleveringsketens rond zeldzame aardmetalen, of op nieuwe arctische scheepvaart? Zulke keuzes hebben gevolgen voor banen, infrastructuur en klimaat, ver voorbij de retoriek van vandaag.
Reacties uit europa en navo
Uit Europa valt vooral een reflex van eenheid te verwachten. De navo zal benadrukken dat bondgenootschappelijke veiligheid rust op wederzijds respect, duidelijke afspraken en artikel 5, niet op eigendomsclaims. De EU hamert intussen op internationaal recht en dialoog.
In Denemarken zal dit breed politiek draagvlak oproepen voor een stevige, maar beheerste reactie. Partijen van links tot rechts zijn doorgaans eensgezind dat Groenland niet verhandeld wordt. Verwacht dus ferme woorden, gevolgd door pragmatische samenwerking op veiligheid en handel.
Wat betekent dit voor nederland
Voor Nederland is dit geen ver-van-mijn-bedshow. Als navo-bondgenoot en waarnemer in arctische fora hebben we belang bij stabiliteit en open zeewegen. Ook ons bedrijfsleven kijkt naar grondstoffenketens, terwijl klimaatverandering in de poolregio de zeespiegel direct beïnvloedt.
Juist daarom loont een koel hoofd en warme diplomatie: duidelijke grenzen, realistische samenwerking, open lijnen met Nuuk en Kopenhagen. Wat vind jij van Trumps uitspraken en de reacties daarop? Laat het weten op onze sociale kanalen – we praten verder.
Bron: dagelijksestandaard.nl
