De onderhandelingen tussen D66, VVD en CDA zitten in de beslissende fase. Na dagenlang doorakkeren met informateur Rianne Letschert liggen de financiële lijnen voor een nieuw kabinet grotendeels vast. De inzet: een minderheidskabinet dat op dossiers steun zoekt.
Volgens betrokkenen resteren nog enkele komma’s en compromissen, waarna het akkoord op vrijdag gepresenteerd kan worden. De drie partijen mikken op stabiliteit in de Tweede Kamer door per onderwerp meerderheden te smeden met bereidwillige fracties.
Waar de partijen aan werken
Centraal staan de financiële spelregels: hoeveel ruimte is er om te investeren, waar wordt bezuinigd en hoe blijft de staatsschuld houdbaar. Het trio zoekt een evenwicht tussen begrotingsdiscipline en gericht investeren in economie, wonen, zorg en klimaat.
Daarbij schuiven ze met de belastingmix en kijken ze naar koopkrachtpakketten die schokken dempen zonder de rekening vooruit te schuiven. Denk aan voorspelbare lasten, zeker voor middeninkomens en ondernemers, gecombineerd met investeringen die banen, innovatie en duurzaamheid aanjagen.
Waarom een minderheidskabinet
Een minderheidskabinet betekent regeren zonder vaste meerderheid, maar met wisselende steun per onderwerp. De partijen zien daarin ruimte om sneller te schakelen en breder draagvlak te zoeken, terwijl ze onderling op hoofdlijnen helder afspreken waar ze naartoe willen.
Het model kent risico’s: elk wetsvoorstel vergt rekenwerk, overleg en soms concessies aan partijen die geen deel uitmaken van de coalitie. Tegelijk dwingt het tot openheid, omdat plannen voortdurend in de Kamer getoetst en bijgestuurd moeten worden.
De rol van de informateur
Informateur Rianne Letschert begeleidt het proces en toetst of afspraken realistisch, betaalbaar en politiek uitvoerbaar zijn. Ze verbindt standpunten, bewaakt het tempo en verkent waar buiten de onderhandelingstafel steun te vinden is voor cruciale onderdelen.
Haar opdracht is praktisch: scherp krijgen wat kan, wat later moet en wat afvalt. Door expertise vanuit ministeries en planbureaus mee te laten kijken op hoofdlijnen, voorkomt ze dat afspraken in de uitwerking vastlopen of financieel uit de pas lopen.
Tijdlijn naar vrijdag
De laatste meters draaien om formuleringen, dekking en volgordes: welke maatregelen gaan meteen van start, wat vergt wetgeving en wat wordt aan de volgende begroting gekoppeld. Pas als die puzzel ligt, krijgt het akkoord groen licht voor publicatie.
Hoewel de planning strak is, kan zo’n eindfase altijd schuiven door politieke of technische vragen. Vooralsnog houden de partijen vast aan vrijdag als presentatiemoment, mede om duidelijkheid te bieden aan de Kamer, sociale partners en burgers die meekijken.
Steun in de tweede kamer
Om wetten voorbij de streep te krijgen, kijken D66, VVD en CDA per dossier naar fracties die inhoudelijk aansluiten. Soms is dat aan de linkerkant, soms meer conservatief of christendemocratisch. Het doel: werkbare meerderheden zonder identiteitsverlies voor de kerncoalitie.
Die strategie vraagt om vroegtijdig meeschrijven en open lijntjes met woordvoerders buiten de coalitie. Verwacht daarom briefings, technische sessies en aanpassingen tussendoor, zodat partijen die steun leveren kunnen laten zien wat ze terugkrijgen voor hun politieke inzet.
Verschillende partijprofielen
De financiële accenten verschillen. VVD hamert traditioneel op lastenverlichting en betrouwbare overheidsfinanciën, D66 op investeren in kennis, klimaat en gelijke kansen, en het CDA op gezin, regio en een sterke basis voor mkb en agrarische sector.
De kunst is bruggen slaan: een pakket dat verantwoord is voor de schatkist, merkbaar voor burgers en geloofwaardig richting lange termijn. Dat vraagt om keuzes in tempo en timing, en om duidelijke communicatie over wat wel en niet tegelijk kan.
Impact voor burgers
Voor huishoudens draait veel om koopkracht, woonlasten en voorspelbare prijzen. Een akkoord kan inzetten op gerichte lastenverlichting, betere doorstroming op de woningmarkt en investeren in betaalbare energie, zonder dat noodzakelijke publieke voorzieningen onder druk komen te staan.
Voor ondernemers tellen eenvoud en zekerheid: heldere regels, voorspelbare lasten en ruimte om te groeien. Denk aan minder rompslomp, stimulansen voor innovatie en versnelling van vergunningen, mits die stappen passen binnen de begrotingskaders en het toezicht van Brussel doorstaan.
Sfeer aan de onderhandelingstafel
Volgens bronnen dichtbij de gesprekken is de sfeer energiek en doelgericht. Er wordt stevig gedebatteerd over prioriteiten, maar de wil om eruit te komen overheerst. Dat verklaart waarom partijen het hebben over ‘heel ver’ zijn met de financiële afspraken.
Wie vaker formaties volgde, weet: juist op financiën vallen of staan coalities. Als de deur op slot kan met een sluitende rekensom en helder verhaal, groeit vertrouwen. En dat vertrouwen is de brandstof voor de volgende, politiekere keuzes.
Hoe het akkoord wordt gedeeld
Na afronding volgt doorgaans een persmoment en publicatie van het akkoord, zodat iedereen kan nalezen wat is afgesproken. Verwacht een document op hoofdlijnen met duidelijke financiële kaders en een routekaart voor de eerste honderd dagen van het kabinet.
Daarna komen de wetsvoorstellen, nota’s en brieven waarmee afspraken in beleid landen. Elk dossier kent zijn eigen tempo, maar de Kamer zal snel zicht willen op planning en dekking, en toetsen of ambities passen bij de uitvoeringscapaciteit van diensten.
Stabiliteit op de langere termijn
Een minderheidskabinet staat of valt met voorspelbaarheid. Door duidelijke financiële grenzen te trekken en tijdig steun te organiseren, kunnen D66, VVD en CDA stabiliteit bieden, ook als politieke windrichtingen wisselen en maatschappelijke vraagstukken zich sneller aandienen dan voorzien.
Dat vraagt om een nieuwe bestuursstijl die minder leunt op dichtgetimmerde akkoorden en meer op transparant onderhandelen. Als afspraken werken, kan dat vertrouwen herstellen tussen kabinet, Kamer en samenleving, en ruimte maken voor samenwerking over partijgrenzen heen.
Wat we nu wel en niet weten
Vast staat dat de financiële afspraken nagenoeg rond zijn, dat er wordt gemikt op een minderheidskabinet en dat vrijdag in beeld is als presentatiedag. Duidelijk is dat steun van andere partijen nodig blijft om wetten door het parlement te krijgen.
Wat we nog niet weten: de exacte verdeling van lusten en lasten, de precieze koopkrachtplaatjes en welke thema’s prioriteit krijgen in de eerste maanden. Dat wordt zichtbaar zodra het stuk ligt en de Kamer er frisse, kritische vragen over stelt.
Wat vind jij van een minderheidskabinet met wisselende steun? Laat van je horen op onze socials; we lezen graag mee.
Bron: newsliner.nl
