Een klinisch psycholoog die al meer dan veertig jaar werkt met narcisme en emotioneel misbruik, heeft uitgelegd welke signalen volgens hem vaak voorkomen bij sterk narcistische personen.
Volgens Dr. David B. Hawkins zijn er zeven duidelijke eigenschappen waar mensen alert op kunnen zijn.
Hij benadrukt daarbij wel dat niet iedereen met narcistische trekjes automatisch een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft.
Narcisme is volgens experts niet zwart-wit
Volgens de psycholoog bestaat narcisme op een soort schaal.
Sommige mensen vertonen af en toe narcistische eigenschappen, terwijl anderen veel extremere gedragingen laten zien.
Pas wanneer die eigenschappen structureel aanwezig zijn én relaties of het dagelijks leven verstoren, kan sprake zijn van een echte persoonlijkheidsstoornis.
Experts waarschuwen daarom dat mensen niet te snel labels moeten plakken.
Wat is narcistische persoonlijkheidsstoornis?
Een narcistische persoonlijkheidsstoornis is een psychische aandoening waarbij iemand vaak een overdreven gevoel van eigenwaarde heeft.
Mensen met die stoornis zoeken vaak bewondering van anderen en hebben volgens deskundigen moeite met empathie.
Veel voorkomende kenmerken zijn:
- Zichzelf erg belangrijk vinden
- Constant behoefte hebben aan aandacht
- Moeite hebben met kritiek
- Weinig empathie tonen
- Zich beter voelen dan anderen
Toch benadrukken psychologen dat veel mensen losse kenmerken kunnen hebben zonder daadwerkelijk een stoornis te hebben.
“Internet plakt te snel labels”
Volgens Dr. Hawkins circuleren online veel misverstanden over narcisme.
Op sociale media wordt iemand tegenwoordig al snel een narcist genoemd na een ruzie, relatiebreuk of vervelende ervaring.
Maar volgens de psycholoog ligt dat veel genuanceerder.
“Niet iedereen met egoïstisch gedrag heeft direct een narcistische persoonlijkheidsstoornis,” stelt hij.
Eerste opvallende eigenschap: altijd gelijk willen hebben
Volgens de psycholoog gedragen sterk narcistische mensen zich vaak alsof ze altijd gelijk hebben.
Discussies voeren met hen kan daardoor erg lastig worden.
Ze zouden kritiek vaak zien als een aanval in plaats van een normaal gesprek.
Daardoor ontstaan regelmatig conflicten in relaties, op het werk of binnen families.
Gevoel van superioriteit
Een tweede opvallende eigenschap is volgens Hawkins een constante houding van superioriteit.
Daarbij gedragen mensen zich alsof ze boven anderen staan.
Dat kan subtiel gebeuren, maar soms ook heel opvallend.
Bijvoorbeeld door anderen kleiner te maken, neerbuigend te reageren of constant hun eigen prestaties centraal te zetten.
Geen tegenspraak verdragen
Volgens de psycholoog hebben sterk narcistische personen vaak enorme moeite met tegenspraak.
Ze willen volgens hem niet uitgedaagd worden.
Kritiek, correcties of meningsverschillen kunnen daardoor extreem gevoelig liggen.
In sommige gevallen reageren mensen boos, defensief of zelfs agressief wanneer hun gedrag ter discussie wordt gesteld.
“Ze voelen zich onaantastbaar”
De psycholoog zegt dat sommige narcistische mensen zich gedragen alsof normale regels niet voor hen gelden.
Ze zouden ervan overtuigd zijn dat ze recht hebben op een speciale behandeling.
Daardoor kunnen ze volgens experts grenzen van anderen makkelijker overschrijden.
Dat gedrag komt bijvoorbeeld terug in relaties, werkrelaties of vriendschappen.
Kwetsende opmerkingen worden gebagatelliseerd
Een andere eigenschap die Hawkins noemt, is dat narcistische personen volgens hem soms doen alsof ze het recht hebben om anderen te kwetsen.
Harde opmerkingen, manipulatie of kleinerende reacties worden vervolgens vaak weggewuifd.
Volgens deskundigen ontbreekt daarbij regelmatig inzicht in de impact die woorden of gedrag op anderen hebben.
Moeite met luisteren naar kritiek
Volgens Hawkins hebben sterk narcistische mensen vaak weinig interesse in informatie die ze niet willen horen.
Ze zouden kritiek sneller afwijzen of negeren.
Sommigen draaien gesprekken zelfs volledig om zodat zij uiteindelijk weer slachtoffer lijken.
Daardoor voelen gesprekken met zulke personen volgens experts vaak erg vermoeiend of frustrerend aan.
“Ze zien zichzelf als uniek”
De laatste eigenschap die Hawkins noemt, is een extreem gevoel van bijzonderheid.
Volgens hem gedragen sommige narcistische personen zich alsof niemand hen echt kan begrijpen omdat ze “anders” of “specialer” zouden zijn dan anderen.
Dat kan zich uiten in grootheidsgevoelens, maar ook in constant behoefte hebben aan bewondering.
Waarom relaties vaak ingewikkeld worden
Volgens psychologen kunnen relaties met sterk narcistische personen ingewikkeld zijn omdat gesprekken vaak draaien om controle, bevestiging en macht.
Partners, vrienden of familieleden voelen zich daardoor soms niet gehoord of emotioneel uitgeput.
Toch benadrukken experts dat narcisme ingewikkeld blijft en niet altijd direct zichtbaar is.
Sommige mensen kunnen juist charmant, succesvol of sociaal overkomen terwijl bepaalde eigenschappen pas later duidelijk worden.
Niet iedereen met trekjes heeft een stoornis
Psychologen blijven benadrukken dat narcistische kenmerken op zichzelf niet automatisch betekenen dat iemand een persoonlijkheidsstoornis heeft.
Veel mensen kunnen soms arrogant, egoïstisch of dominant reageren zonder dat er sprake is van een psychische aandoening.
Een officiële diagnose kan bovendien alleen gesteld worden door gespecialiseerde professionals.
Volgens experts is het daarom belangrijk om voorzichtig te blijven met termen als “narcist”, hoe populair het woord online tegenwoordig ook geworden is.
