De Nederlandse overheid charterde de afgelopen vijf jaar voor ongeveer 1,8 miljoen euro aan privévluchten. Uit nieuwe cijfers, opgevraagd door RTL Nieuws, blijkt dat vooral Defensie vooroploopt. De duurste vlucht? Een retourtje Canada van toenmalig minister Ruben Brekelmans.
Defensie grootste gebruiker privéjets
Volgens de overzichten boekten ministeries samen om en nabij 1,8 miljoen euro aan charters. Defensie springt eruit als grootste gebruiker, met meerdere dure trajecten in korte tijd en delegaties die vanwege veiligheid, snelheid of agenda’s niet met lijnvluchten reisden.
Zo kostte een gecharterd toestel voor Dilan Yeşilgöz naar het fregat Zr. Ms. Evertsen ruim 90.000 euro. Maar de kroon spant Ruben Brekelmans: zijn reis naar Canada tikte boven 180.000 euro aan, gevolgd door Irak voor 170.000.
De duurste vlucht: canada
In november vloog Brekelmans met een gehuurd toestel naar het Halifax International Security Forum. De delegatie telde tien mensen, waardoor de rekening neerkwam op 18.348 euro per persoon. Het totaalbedrag passeerde daarmee de grens van 180.000 euro.
Vanaf Schiphol vertrekken dagelijks directe vluchten naar Halifax, maar het ministerie stelde dat de planning dat onmogelijk maakte. Brekelmans wilde onder meer de ministerraad bijwonen, waardoor een krap schema ontstond waarin een charter volgens Defensie de enige haalbare optie was.
Nog een prijskaartje: bezoek aan irak
In januari vloog hij bovendien naar Irak om persoonlijk excuses over te brengen voor het Nederlandse bombardement op Hawija in 2015, waarbij burgerslachtoffers vielen. Ook bezocht hij Nederlandse militairen in Erbil, wat het zware protocol en logistiek extra complex maakte.
Aanvankelijk lag er een lijnvlucht, maar door een verslechterende veiligheidssituatie werd die geschrapt. De Gulfstream was niet beschikbaar en met een zeskoppige delegatie restte slechts een gecharterd toestel. De prijs voor dat korte maar intensieve werkbezoek: ongeveer 170.000 euro.
Regels voor inzet van privétoestellen
Voor kabinetsreizen zijn er twee vaste opties: het regeringsvliegtuig PH-GOV en Defensies Gulfstream. Pas als die niet beschikbaar zijn, en een lijnvlucht geen reële mogelijkheid biedt, mag een ministerie een privétoestel huren voor dienstreizen.
De Gulfstream wordt vaak ingezet voor troepenbezoeken en missies in lastige gebieden. De regels moeten kosten en reistijd beperken, zonder afbreuk te doen aan veiligheid en continuïteit. In de praktijk blijkt die afweging echter geregeld tot kostbare oplossingen te leiden.
Waarom geen lijnvlucht naar halifax?
Het wringt voor veel critici dat er wél directe opties naar Halifax zijn. Volgens Defensie was het ‘agenda-technisch’ onhaalbaar, mede omdat Brekelmans de ministerraad niet wilde missen. Die vergadering weegt zwaar, zeker wanneer dossiers elkaar in rap tempo opvolgen.
Tegelijkertijd kostte die keuze een charter van rond 180.000 euro. Oppositiepartijen vragen zich af of het echt onvermijdelijk was, of dat de ministerraad een keer overgeslagen had kunnen worden. Een gevoelige vraag, want kiezers kijken mee.
Extra kosten in de laatste maanden
Enkele weken na Halifax volgde nog een charter voor een AI-conferentie in Spanje, à 46.000 euro. Opgeteld kwam Brekelmans in zijn laatste halfjaar uit op ongeveer 400.000 euro aan privévluchten, verspreid over meerdere werkbezoeken en conferenties.
Tegelijk barstte eerder dit voorjaar commotie los over een eendaags bezoek van minister Dilan Yeşilgöz aan Zr. Ms. Evertsen. De gecharterde vlucht naar Cyprus kostte 92.997 euro. Haar verdediging: “Er landt geen easyJet op een vliegdekschip.”
Ook andere ministeries huren soms
Ook Algemene Zaken en Buitenlandse Zaken grepen af en toe naar een huurtoestel. Zo vloog toenmalig premier Dick Schoof naar Caïro voor de ondertekening van een vredesplan voor Gaza; vanwege tijdsdruk kostte de gecharterde vlucht circa 90.000 euro.
Eerder was Wopke Hoekstra ruim 80.000 euro kwijt voor een bezoek aan Roemenië: de Gulfstream viel uit en drie locaties lagen ver uit elkaar. Andere ministeries charteren sporadisch; staatssecretaris Alexandra van Huffelen vloog geregeld tussen de eilanden en overzeese gebiedsdelen.
Politieke kritiek zwelt aan
Tweede Kamerlid Hidde Heutink (Groep Markuszower) noemt de 180.000 euro voor Halifax “echt onuitlegbaar”. Hij wijst op torenhoge lasten voor burgers en spreekt van ‘snoepreisjes’. “Ik wil dat belastinggeld naar de Nederlander gaat, niet naar dure charters.”
SP-leider Jimmy Dijk erkent dat bewindspersonen soms moeten vliegen, maar plaatst forse vraagtekens bij de noodzaak van enkele privéjets. “Had je de ministerraad niet kunnen skippen en een lijnvlucht nemen?” vraagt hij. “Juist nu elk dubbeltje telt.”
Vragen over prioriteiten en voorbeeldfunctie
Volt-leider Laurens Dassen ziet ruimte voor uitzonderingen, maar twijfelt bij specifieke reizen. Over Halifax zegt hij: “Als ik naar agenda en vluchten kijk, lijkt het niet per se nodig.” En met gevoel voor understatement: “In ieder geval wel de duurste.”
Daarachter schuilt een bredere discussie: welke voorbeeldfunctie heeft de overheid, financieel én qua klimaat? Niemand wil dat ministers vastlopen in overstappen, maar zichtbaar zuinig reizen helpt vertrouwen. Zeker nu huishoudens op de kleintjes letten, valt elke dure keuze extra op.
Reactie van defensie op de ophef
Het ministerie van Defensie benadrukt dat externe inhuur zelden gebeurt en na een stappenplan: eerst PH-GOV en Gulfstream, dan lijnvlucht, pas daarna charter. Over het bezoek aan Zr. Ms. Evertsen: het was volgens Defensie “zeker” nodig en operationeel bepaald.
Minister Yeşilgöz reageerde geprikkeld: “Er landt geen easyJet op een vliegdekschip.” Premier Jetten schaarde zich achter dat standpunt en noemde het “helaas de enige optie” gezien de omstandigheden, al blijft de prijskaart zonder meer aanleiding voor politieke nieuwsgierigheid.
Het bredere plaatje: transparantie en vertrouwen
De cijfers kwamen tot stand via informatieverzoeken van RTL Nieuws bij alle ministeries. Zo ontstaat een zeldzaam compleet beeld van kosten en keuzes. Het totaal: circa 1,8 miljoen in vijf jaar, met Defensie als grootste afnemer van ingehuurde privévluchten.
Juist daarom is het belangrijk dat criteria glashelder zijn en dat achteraf tijdig wordt uitgelegd waarom welke route is gekozen. Zonder die toelichting blijven twijfel en verontwaardiging hangen, zelfs wanneer besluiten op papier perfect binnen de regels passen.
Wat betekent dit voor de toekomst?
De bal ligt nu bij kabinet en Kamer om lessen te trekken. Verwacht discussie over strengere interpretaties van de regels, snellere inzet van lijnvluchten en betere planning. De kunst: snelheid en veiligheid waarborgen, terwijl kosten en signaal naar burgers kloppen.
Hoe kijk jij hiernaar: noodzakelijke flexibiliteit of onnodige luxe? Laat ons weten wat jij redelijk vindt bij dienstreizen met strakke agenda’s en gevoelige dossiers. Praat mee op onze sociale media-kanalen; we zijn benieuwd naar je ideeën en ervaringen.
Bron: rtl.nl
