Een korte TikTok-video van de Moldavische arts Viktor Ivanovik zorgde deze week voor felle discussies: moet je een overleden dierbare wel of niet kussen? Zijn strenge waarschuwing raakte een gevoelige snaar, precies op het kwetsbare moment van afscheid.
Video leidt tot discussie
In zijn veelbekeken filmpje stelt Ivanovik dat je een overledene nooit zou moeten kussen. Volgens hem veranderen lichaam en bacteriën al binnen uren, met mogelijke gezondheidsrisico’s tot gevolg. De boodschap ging razendsnel rond en riep heftige reacties op.
Voor veel mensen is een laatste kus juist een troostende traditie. Meestal is het een intiem, kort moment, gedragen door liefde en gewoonte. Daarom voelde zijn waarschuwing voor sommigen streng en afstandelijk, alsof iets dierbaars ineens verdacht werd gemaakt.
Wat klopt en wat niet
Feit is: na het overlijden starten natuurlijke processen. Cellen krijgen geen zuurstof meer, weefsels breken af en bacteriën doen hun werk. Dat klinkt onheilspellend, maar betekent niet dat ieder opgebaard lichaam direct een groot besmettingsgevaar vormt.
De kern zit ’m in de omstandigheden: doodsoorzaak, eventuele besmettelijke ziekten en hoe het lichaam is verzorgd. Uitvaartteams koelen, reinigen en bedekken wonden zorgvuldig. In gewone situaties is aanraken doorgaans veilig, zeker met basisregels als handen wassen na afloop.
Waar komt reukverlies vandaan
De stelligste claim uit de video is dat een afscheidskus na ongeveer negen uur kan leiden tot reukverlies. Daarvoor bestaat geen solide medisch bewijs. Richtlijnen en literatuur noemen dit niet als normaal of waarschijnlijk gevolg van een kort afscheidsmoment.
Reukverlies kent vele oorzaken: virussen, neuspoliepen, ontstekingen, hoofdletsel of bijwerkingen van medicijnen. Blootstelling aan bacteriën uit een normaal verzorgd lichaam leidt niet zomaar tot schade aan het reukorgaan. Die bewering verdient dus de nodige context en voorzichtigheid.
Wanneer is voorzichtigheid nodig
Het risico wordt anders wanneer iemand aan een besmettelijke ziekte overleed. Denk aan actieve tuberculose, bepaalde ernstige darminfecties of uiterst zeldzame virale ziekten. Dan geldt: raak geen lichaamsvloeistoffen aan en volg instructies van artsen en uitvaartverzorgers nauwgezet.
Ook na een autopsie kunnen aanvullende regels gelden, afhankelijk van de aandoening. Internationale gezondheidsdiensten adviseren soms om contact met het gezicht te vermijden. Dat is geen algemene wet, maar maatwerk bij specifieke omstandigheden en altijd gekoppeld aan professioneel advies.
Hoe uitvaartteams beschermen
Uitvaartprofessionals zijn getraind in hygiëne en waardige verzorging. Ze koelen het lichaam, sluiten medische openingen af en bedekken wonden. Daarmee verkleinen zij de kans op onbedoeld contact met vocht en zorgen ze dat afscheid nemen kalm en respectvol kan verlopen.
Twijfel je over wat kan? Vraag het. Een uitvaartleider kent de situatie, weet welke voorzorgsmaatregelen gelden en kan aangeven of aanraken, dichtbij komen of een symbolische kus verstandig is. Zo blijft er ruimte voor ritueel én veiligheid.
Emoties en tradities
Voor nabestaanden is een laatste aanraking vaak onmisbaar. Een hand vasthouden, over het haar strijken, een kus op het voorhoofd: het helpt om het onwerkelijke echt te maken. Dat blokkeren met een strikte boodschap voelt voor velen onnodig hard.
Tegelijkertijd is niemand verplicht tot fysiek contact. Sommige mensen kiezen juist voor afstand en bewaren het beeld van hun dierbare zoals die in leven was. Er bestaat geen universele juiste manier; er bestaat alleen de manier die voor jou klopt.
Wat zeggen gezondheidsinstanties
Gezondheidsorganisaties benadrukken al jaren dat overledenen doorgaans geen groter infectierisico vormen dan toen zij leefden. Normale, kortdurende aanraking is meestal veilig, zeker wanneer het lichaam verzorgd en gekoeld is en er geen zichtbare lichaamsvloeistoffen aanwezig zijn.
Is er wél sprake van een besmettelijke ziekte, dan volgt gerichte voorlichting. Familie krijgt duidelijke instructies, zoals handschoenen dragen, niet zoenen en geen direct contact met gezicht of mond. Dat is maatwerk, geen standaardregel voor elke uitvaart.
Sociale media en nuance
Korte filmpjes winnen het vaak van nuance. Een harde waarschuwing klinkt krachtiger dan een genuanceerde uitleg met mitsen en maren. Daardoor kan een klein risico groter lijken dan het is, en dat werkt onnodige angst of schuldgevoelens in de hand.
Tegelijkertijd is het gesprek dat zo ontstaat wél waardevol. Veel mensen weten weinig over wat er in een lichaam gebeurt na het sterven. Als we feiten en empathie combineren, verdwijnt de ruis en blijft praktische, menselijke informatie over.
Praktische tips bij afscheid
Geen speciale risico’s bekend? Dan is kort aanraken of een voorzichtige kus doorgaans verantwoord. Was na afloop je handen, vermijd zichtbaar vocht en raak het lichaam liever niet aan wanneer je zelf open wondjes rond mond of neus hebt.
Twijfel je? Laat je begeleiden door de uitvaartverzorger. Die kan aangeven welke vormen van contact passend en veilig zijn in jouw situatie. Zo kan je hart spreken, terwijl je hoofd gerust is dat het gezondheidsrisico klein blijft.
Geen bron van epidemieën
Onderzoek laat zien dat overledenen zelden de bron zijn van grote uitbraken. Epidemieën ontstaan meestal door levende dragers die ziekteverwekkers actief verspreiden. Dat betekent niet dat elk risico nul is, maar wel dat algemene paniek meestal niet nodig is.
Bij uitzonderlijke ziekten gelden uitzonderlijke regels, en die worden helder uitgelegd aan families en betrokkenen. Zo blijft de zorg menselijk en veilig, met respect voor tradities en het verdriet dat onlosmakelijk bij afscheid nemen hoort.
Waarom de boodschap raakt
De video raakte een gevoelige snaar omdat hij raakt aan iets heel persoonlijks: hoe we afscheid nemen. Het is het moment waarop liefde, ritueel en realiteit samenkomen. Als daar ineens gevaar bij lijkt te horen, schrikken mensen logischerwijs.
Dat schrikmoment kun je wegnemen met eerlijke informatie. Geen sussende praatjes, maar feiten, uitleg en ruimte voor gevoel. Het belangrijkste advies blijft: vraag bij twijfel om persoonlijk advies. Die route is zorgvuldiger dan één strenge regel voor iedereen.
Balans tussen hart en hoofd
Een laatste kus kan helend zijn, mits de omstandigheden het toelaten. Medische veiligheid doet ertoe, maar hoeft het afscheid niet te overschaduwen. Met heldere afspraken, goed verzorgde opbaring en eenvoudige hygiëne vinden hart en hoofd elkaar meestal moeiteloos.
Wil je reageren op deze discussie of jouw ervaring delen? We lezen graag mee op onze sociale media. Vertel hoe jij afscheid nam, wat hielp en wat moeilijk was. Zo helpen we elkaar met menselijkheid, juist wanneer woorden soms tekortschieten.
Bron: infovandaag.nl
