Overlijdt een alleenstaande gepensioneerde halverwege het jaar, dan draait de belasting soms verrassend de goede kant op. Omdat instanties elke maand doen alsof het hele jaar doorloopt, kan er te veel loonheffing zijn betaald. Bij de definitieve aangifte komen de volledige heffingskortingen alsnog in beeld en blijkt een fors bedrag terug te vorderen. In een veelvoorkomende situatie met duizend euro pensioen per maand gaat het zelfs om ruim duizend euro terug.
Te veel inhouding bij overlijden
SVB en pensioenfondsen kijken per maand vooruit: wat je deze maand ontvangt, zou je volgens hun systemen twaalf maanden lang krijgen. Daardoor wordt maandelijks loonheffing ingehouden alsof het om een volledig kalenderjaar gaat, óók wanneer iemand tussentijds overlijdt.
Bij de eindafrekening via de aangifte inkomstenbelasting wordt echter naar het inkomen van het héle jaar gekeken. Als er maar een half jaar aan uitkeringen en pensioen is, blijken de heffingskortingen relatief groot. Dan is inhouding vaak te hoog geweest.
Hoe de kortingen werken
Voor AOW-gerechtigden zijn er drie relevante heffingskortingen. In 2026 bedraagt de ouderenkorting 2.067 euro bij een verzamelinkomen tot 46.002 euro. Alleenstaanden krijgen daarbovenop 540 euro alleenstaandeouderenkorting. De algemene heffingskorting voor AOW’ers is maximaal 1.556 euro.
Bij elkaar opgeteld komt dat uit op 4.163 euro aan korting. Belangrijk: ook wie slechts een deel van het jaar inkomsten had, kan bij overlijden toch de héle jaarbedragen benutten. Die wetstechnische keuze maakt het verschil op de definitieve aanslag.
Wat de wet hierover zegt
De Wet inkomstenbelasting 2001 regelt dit expliciet. In artikel 8.17 staat dat iemand die bij het einde van de belastingplicht door overlijden de AOW-leeftijd had, recht heeft op de volledige ouderenkorting. Ook andere kortingen worden dan niet pro rata verlaagd.
In de praktijk betekent dit dat de fiscus achteraf corrigeert. De loonadministraties van SVB en pensioenuitvoerders kunnen immers niet voorspellen wat er gebeurt. Het gevolg: een te hoge inhouding komt pas bij de aangifte in beeld en wordt dan terugbetaald.
Rekenvoorbeeld in simpele stappen
Op de AOW staat de loonheffingskorting aan; daardoor houdt de SVB geen loonheffing in. Op een aanvullend pensioen mag die korting niet nog eens. Het pensioenfonds past dan de eerste schijf toe: 17,85 procent over 1.000 euro is 178,50.
Wordt gedurende zes maanden pensioen uitgekeerd, dan is zes keer 178,50 ingehouden: samen 1.071 euro. Precies dát bedrag zie je later vaak als teruggave verschijnen, mits de totale belasting na verrekening van de heffingskortingen daadwerkelijk op nul uitkomt.
Het inkomen in een half jaar
Rond halverwege het jaar bestaat het bruto-inkomen uit zes maanden AOW, zes maanden aanvullend pensioen, het vakantiegeld in mei én de opbouw daarna. In dit rekenvoorbeeld komt dat neer op 17.400 euro, waarop in eerste schijf 3.100 euro belasting drukt.
Daartegenover staan de gezamenlijke heffingskortingen van 4.163 euro. Tel je die volledig mee, dan zakt de berekende belasting naar nul. Wat het pensioenfonds al inhield aan loonheffing – 1.071 euro – kan de Belastingdienst vervolgens aan de erfgenamen terugbetalen.
Vroeg of laat maakt uit
Hoe eerder in het kalenderjaar iemand overlijdt, hoe kleiner het uiteindelijke jaarinkomen en hoe groter de kans dat ingehouden belasting volledig wordt teruggestort. Bij een overlijden later in het jaar of bij een hoger pensioen daalt die kans logischerwijs aanzienlijk.
Is de verschuldigde belasting uiteindelijk hoger dan de som van de kortingen, dan krijg je uiteraard niet alles terug. Je ontvangt dan alleen wat er te veel is ingehouden. Nog steeds de moeite waard, maar geen volledige teruggave meer.
Alleenstaand worden in de loop van het jaar
Blijft een partner achter, dan wijzigt vaak ook diens AOW. Vanaf het moment van overlijden volgt AOW voor een alleenstaande. Volgens de Belastingdienst volstaat een deel van het jaar recht op uitkering om de alleenstaandeouderenkorting van 540 euro te krijgen.
Tijdens het jaar verrekent de SVB daarvan maar een deel. Heeft de achterblijver daarnaast eigen pensioen of nabestaandenpensioen waarop loonheffing is ingehouden, dan kan bij de aangifte over 2026 grofweg 450 euro extra terugkomen door de resterende alleenstaandeouderenkorting.
Aangifte: zelf in actie komen
Belangrijk om te weten: deze teruggaven komen niet vanzelf. Krijg je binnen vijf maanden na het overlijden géén aangiftebrief, maar verwacht je wel geld terug, dan mogen nabestaanden zelf aangifte doen namens de overledene. Wachten is dan echt zonde.
Hoe sneller je dit regelt, hoe eerder het geld op de rekening staat. Bovendien voorkom je dat stukken kwijtraken of dat je tegen termijnen aanloopt. De Belastingdienst kan belastingrente berekenen; op tijd indienen helpt onnodige vertraging en frustratie voorkomen.
Zo regel je de machtiging
Met de DigiD van de overledene mag je niet inloggen. Vraag als erfgenaam of partner een nabestaandenmachtiging aan en dien vervolgens met je eigen DigiD de aangifte in. Online regelen gaat doorgaans het snelst en geeft direct bevestiging.
Lievere papier? Bestel dan gratis het aangifteformulier F. Dat kan via de BelastingTelefoon voor nabestaanden op 0800-235 83 54. Neem de tijd om alles rustig in te vullen en bewaar kopieën van wat je verstuurt, inclusief verzendbewijs.
Welke papieren je nodig hebt
Leg in elk geval de jaaropgaven van de SVB en het pensioenfonds klaar; daarop staat ook het vakantiegeld. Handig zijn verder recente bankafschriften rond de overlijdensdatum en de persoonsgegevens van de overledene, zoals burgerservicenummer en adresgegevens, voor een vlekkeloze afhandeling.
Zijn er andere inkomsten of aftrekposten, neem die mee. Denk aan kleine freelance-inkomsten of giftenaftrek. Twijfel je over de invulling, dan kan een adviseur uitkomst bieden, maar met de jaaropgaven kom je in dit scenario vaak al een heel eind.
Veelgemaakte misverstanden
Een hardnekkige vergissing: de loonheffingskorting op meerdere inkomensbronnen tegelijk zetten. Dat lijkt aantrekkelijk, maar mag niet. Houd de korting aan op de AOW en zet die bij het pensioen uit, anders betaal je gedurende het jaar juist te weinig.
Ook vakantiegeld zorgt vaak voor verwarring. Het is geen bonus, maar uitgesteld loon en telt gewoon mee in het jaarinkomen. Toeslagen en andere regelingen laten we hier buiten beschouwing; die veranderen niets aan de kern van dit specifieke rekenvoorbeeld.
Waarom dit nú relevant is
De bedragen in dit artikel gelden voor 2026. Door de vergrijzing en het brede bezit van aanvullende pensioenen komt deze situatie steeds vaker voor. Met een relatief kleine administratieve actie besparen nabestaanden zo honderden euro’s, in een emotioneel zware periode.
Kortom: check de jaaropgaven, doe tijdig aangifte en laat geen geld liggen. Twijfel je door bijzondere inkomsten of aftrekposten, vraag advies. Heb jij hiermee ervaring of tips voor anderen? Laat van je horen op onze sociale media-kanalen.
Bron: dagelijksestandaard.nl
