Overlijdt een alleenstaande gepensioneerde ergens halverwege het jaar, dan kan de definitieve belastingaanslag onverwacht meevallen. Omdat instanties maandelijks doorrekenen alsof het hele jaar doorloopt, is er vaak te veel loonheffing ingehouden die je via de aangifte terugvraagt.
Waarom nabestaanden soms geld terugkrijgen
De Sociale Verzekeringsbank en pensioenuitvoerders houden elke maand loonheffing in alsof de uitkering twaalf maanden doorgaat. Overlijdt iemand tussentijds, dan klopt de totaal ingehouden belasting niet meer met het feitelijke jaarinkomen van die persoon.
Bij de eindafrekening via de aangifte inkomstenbelasting telt de Belastingdienst wél het hele kalenderjaar bij elkaar op. Zijn er maar een paar maanden inkomen, dan drukken de heffingskortingen relatief zwaar. Het gevolg: vaak is er fors te veel ingehouden.
Te veel inhouding bij overlijden
Op de AOW staat meestal de loonheffingskorting aan, waardoor de SVB vaak geen loonheffing inhoudt. Op een aanvullend pensioen mag die korting niet óók nog. Het pensioenfonds past dan standaard het basistarief van de eerste schijf toe.
Omdat uitvoerders niet kunnen voorspellen dat iemand overlijdt, loopt de maandelijkse inhouding gewoon door. Pas bij de aangifte corrigeert de Belastingdienst dit. Precies daar ontstaat de teruggaaf waar veel nabestaanden geen rekening mee houden.
Hoe de kortingen stapelen
Voor AOW’ers zijn in 2026 drie heffingskortingen relevant. De ouderenkorting is 2.067 euro tot een verzamelinkomen van 46.002 euro. Alleenstaanden krijgen daarnaast 540 euro alleenstaandeouderenkorting. De algemene heffingskorting voor AOW’ers is maximaal 1.556 euro.
Bij elkaar is dat 4.163 euro aan korting. Belangrijk detail: bij overlijden worden deze kortingen niet naar tijd evenredig geknipt. Ook wie maar een deel van het jaar inkomen had, mag in de eindheffing de volledige jaarbedragen gebruiken.
Wat de wet hierover zegt
De Wet inkomstenbelasting 2001 regelt dit nadrukkelijk. In artikel 8.17 staat dat iemand die bij het einde van de belastingplicht door overlijden de AOW-leeftijd had, recht heeft op de volledige ouderenkorting. Andere kortingen worden evenmin pro rata verlaagd.
In de praktijk betekent dit dat de fiscus achteraf herstelt wat loonadministraties niet konden voorzien. Loonheffing die uit voorzorg te hoog is ingehouden, komt via de definitieve aanslag in beeld en wordt vervolgens aan de erfgenamen terugbetaald.
Een simpel rekenvoorbeeld
Stel: op de AOW staat de loonheffingskorting aan. De SVB houdt dan op die uitkering niets in. Op een aanvullend pensioen van 1.000 euro per maand mag de korting niet nog eens, dus past het fonds 17,85 procent in de eerste schijf toe.
Dat is 178,50 euro inhouding per maand. Loopt dat pensioen zes maanden door, dan is er in totaal 1.071 euro aan loonheffing ingehouden. Dat exacte bedrag zie je later vaak als teruggave verschijnen, mits de totale belasting na kortingen op nul uitkomt.
Het inkomen in een half jaar
Rond halverwege het jaar bestaat het bruto-inkomen meestal uit zes maanden AOW, zes maanden pensioen, het vakantiegeld in mei en eventueel de daaropvolgende opbouw. In dit voorbeeld is dat samen 17.400 euro, waarover ruwweg 3.100 euro belasting drukt.
Daartegenover staan de gezamenlijke heffingskortingen van 4.163 euro. Neem je die volledig mee, dan valt de berekende belasting terug naar nul. Wat het pensioenfonds al inhield – die 1.071 euro – kan de Belastingdienst vervolgens aan de erfgenamen terugbetalen.
Vroeg of laat maakt uit
Hoe eerder in het kalenderjaar iemand overlijdt, hoe lager het uiteindelijke jaarinkomen. Dan is de kans groter dat de heffingskortingen de volledige belastingdruk wegpoetsen en de reeds ingehouden loonheffing dus volledig terugkomt.
Overlijdt iemand later in het jaar, of is het aanvullende pensioen hoger, dan stijgt het jaarinkomen en neemt de kans op een volledige teruggave af. Je krijgt dan nog steeds mogelijk geld terug, maar niet altijd het hele ingehouden bedrag.
Alleenstaand worden en de extra korting
Blijft er een partner achter, dan wijzigt vaak diens AOW. Vanaf de overlijdensdatum volgt AOW voor een alleenstaande. De Belastingdienst stelt dat een deel van het jaar recht op die uitkering genoeg is voor de alleenstaandeouderenkorting van 540 euro.
Gedurende het jaar verrekent de SVB daarvan meestal slechts een deel. Heeft de achterblijver ook eigen pensioen of nabestaandenpensioen met loonheffing, dan kan er bij de aangifte over 2026 grofweg 450 euro extra terugkomen, dankzij het resterende deel van die korting.
Aangifte: zelf in actie komen
Belangrijk om te weten: deze teruggaven komen niet automatisch. Krijg je binnen vijf maanden na het overlijden géén aangiftebrief, maar verwacht je wél een teruggaaf, dan mogen nabestaanden zelf aangifte doen namens de overledene. Wachten kost simpelweg geld.
Hoe eerder je dit regelt, hoe sneller de uitbetaling volgt. Bovendien voorkom je dat documenten zoekraken of dat je termijnen mist. De Belastingdienst kan belastingrente rekenen; op tijd indienen scheelt gedoe, vertraging en een onnodig lagere teruggaaf.
Zo regel je de machtiging
Inloggen met de DigiD van de overledene mag niet. Vraag als erfgenaam of partner daarom een nabestaandenmachtiging aan. Met die machtiging kun je vervolgens met je eigen DigiD online aangifte doen namens de overledene, snel en overzichtelijk.
Liever papier? Dan is het aangifteformulier F gratis te bestellen via de BelastingTelefoon voor nabestaanden: 0800-235 83 54. Neem de tijd, vul zorgvuldig in en bewaar kopieën van alles wat je verstuurt, inclusief verzendbewijs en bijlagen.
Welke papieren je nodig hebt
Leg in elk geval de jaaropgaven van de SVB en het pensioenfonds klaar; daarop staat ook het vakantiegeld. Handig zijn verder recente bankafschriften rond de overlijdensdatum en de persoonsgegevens van de overledene, zoals burgerservicenummer en adresgegevens.
Zijn er andere inkomsten of aftrekposten, neem die mee. Denk aan kleine freelance-inkomsten, giftenaftrek of zorgkosten. Met de jaaropgaven kom je in dit scenario vaak al een eind, maar twijfel je, vraag dan hulp aan een adviseur of hulpdienst.
Veelgemaakte misverstanden
Een hardnekkige fout: de loonheffingskorting op meerdere inkomens tegelijk activeren. Dat lijkt handig, maar mag niet. Zet de korting op de AOW en zet die bij het aanvullende pensioen uit, anders betaal je tijdens het jaar juist te weinig.
Ook vakantiegeld zorgt vaak voor verwarring. Het voelt als een bonus, maar is uitgesteld loon en telt gewoon mee in het jaarinkomen. Toeslagen en andere regelingen laten we hier buiten beschouwing; ze veranderen niets aan de kern van dit rekenvoorbeeld.
Waarom dit nu relevant is
De genoemde bedragen gelden voor 2026. Door vergrijzing en het brede bezit van aanvullende pensioenen komt deze situatie steeds vaker voor. Met een kleine administratieve actie besparen nabestaanden honderden euro’s, precies in een periode waarin je dat goed kunt gebruiken.
Even door de papieren heen bijten loont dus. Check de jaaropgaven, doe tijdig aangifte en laat geen geld liggen. Zeker bij overlijden vroeg in het jaar is de kans op een volledige teruggave groot, zéker wanneer het pensioen relatief bescheiden is.
Tot slot
Het blijft verdrietig en administratief intensief, maar de regels zijn er niet voor niets. Ze zorgen ervoor dat mensen niet te veel belasting betalen als het leven anders loopt dan verwacht. Een half uurtje aandacht kan een mooie meevaller opleveren.
Heb jij hier ervaring mee, of een tip voor anderen die dit nog moeten regelen? Laat van je horen op onze sociale media. Samen maken we dit soort lastige, technische onderwerpen net een beetje makkelijker en menselijker.
Bron: faqts.net
