Lichamelijke veranderingen horen bij het leven. Soms zijn ze onschuldig, soms tijdelijk, en soms ronduit vervelend. Maar af en toe zijn ze meer dan dat. Dan zijn ze een vroeg waarschuwingssignaal van iets dat veel ernstiger is dan we willen toegeven.
Artsen in het Verenigd Koninkrijk luiden nu de noodklok over een zorgwekkende trend: een specifiek type kanker neemt razendsnel toe bij mensen onder de vijftig. En niemand kan het nog negeren.
Darmkanker steeds vaker bij jongeren
Het gaat om darmkanker, ook wel colorectale kanker genoemd. Jarenlang werd deze ziekte vooral geassocieerd met oudere leeftijdsgroepen. Iets voor later. Iets voor “ooit”.
Maar die aanname klopt niet meer.
In het Verenigd Koninkrijk worden jaarlijks zo’n 44.000 mensen gediagnosticeerd met darmkanker. Dat aantal is de afgelopen jaren fors gestegen, en opvallend genoeg vooral onder jongere volwassenen. Steeds vaker krijgen mensen in de dertig en veertig deze diagnose.
Dat baart artsen grote zorgen.
“De stijgende lijn is het meest verontrustend”
Professor Sarah Berry, Chief Scientist bij voedings- en gezondheidsplatform ZOE, noemt de cijfers ronduit alarmerend. In een gesprek met Britse media zegt zij dat de stijgende lijn het grootste probleem is.
Volgens Berry is darmkanker bij jongere mensen “duidelijk in opmars”, en dat is geen toeval. Ze wijst vooral naar onze moderne leefstijl als belangrijkste boosdoener.
“Wat we zien, is een sterke samenhang met zeer slechte voedingspatronen,” legt ze uit. “En die worden steeds normaler.”
Leefstijl onder het vergrootglas
Onderzoekers kijken al langere tijd naar mogelijke oorzaken. Hoewel erfelijkheid een rol kan spelen, lijkt die bij deze stijging minder doorslaggevend dan gedacht.
De focus ligt vooral op leefstijl.
Alcoholgebruik blijkt sterk samen te hangen met het vroeg ontstaan van darmkanker. Hetzelfde geldt voor overgewicht en obesitas. Hoe jonger mensen hiermee te maken krijgen, hoe groter het risico later.
En dan is er nog voeding.
Wat we eten doet ertoe
Volgens Berry en andere experts spelen bepaalde voedingskeuzes een grote rol bij het ontstaan van darmkanker.
Denk aan:
– Een hoge consumptie van rood en bewerkt vlees
– Een vezelarm dieet
– Veel suikerhoudende dranken
– Sterk bewerkte voedingsmiddelen
Deze combinatie zorgt voor een ongezonde darmomgeving, wat het risico op ontstekingen en uiteindelijk kanker kan verhogen.
Wat vroeger een uitzondering was, is nu voor veel mensen dagelijkse kost.
Ook omgeving mogelijk van invloed
Naast voeding en leefstijl kijken onderzoekers ook naar omgevingsfactoren. Denk aan blootstelling aan bepaalde stoffen, medicijngebruik, antibiotica in de jeugd en veranderingen in onze darmflora.
De wetenschap vermoedt dat het geen één oorzaak is, maar een opeenstapeling van factoren. Kleine risico’s die samen een groot probleem vormen.
En juist dat maakt het zo ingewikkeld.
Het verraderlijke aan darmkanker
Wat darmkanker extra gevaarlijk maakt, is dat de symptomen vaak vaag zijn. Of makkelijk worden weggewuifd.
Buikpijn? Stress.
Veranderingen in de stoelgang? Prikkelbare darm.
Vermoeidheid? Druk leven.
Daardoor wordt de ziekte vaak pas laat ontdekt, terwijl vroege opsporing juist het verschil kan maken.
Symptomen die je niet moet negeren
Volgens de Britse gezondheidsdienst NHS kunnen symptomen van darmkanker onder andere zijn:
– Veranderingen in je ontlasting
– Vaker of juist minder vaak naar het toilet moeten
– Bloed bij de ontlasting
– Bloedverlies via de anus
– Het gevoel dat je moet poepen, ook na toiletgebruik
– Buikpijn
– Een voelbare zwelling in de buik
– Een opgeblazen gevoel
– Onverklaarbaar gewichtsverlies
– Extreme vermoeidheid of kortademigheid
Los gezien lijken deze klachten vaak onschuldig. Maar in combinatie, of wanneer ze aanhouden, verdienen ze aandacht.
Waarom vroege herkenning cruciaal is
Darmkanker is relatief goed te behandelen als het vroeg wordt ontdekt. In dat stadium zijn de overlevingskansen aanzienlijk hoger.
Maar zodra signalen worden gemist en de ziekte zich verder ontwikkelt, kan het snel ernstig worden. In sommige gevallen zelfs levensbedreigend.
Juist daarom benadrukken artsen het belang van bewustwording, vooral bij jongere mensen die zichzelf niet als “risicogroep” zien.
De rol van darmbacteriën
Een opvallend onderzoeksgebied richt zich op de bacteriën in onze darmen. Wetenschappers vermoeden dat bepaalde samenstellingen van darmflora het risico op darmkanker kunnen verhogen.
Professor Berry ziet hier grote kansen.
“In de toekomst zouden we mogelijk via ontlastingsonderzoek kunnen zien wie een verhoogd risico heeft,” legt ze uit. “Op basis van de bacteriën in de darm.”
Dat zou een enorme stap zijn in preventie.
Preventie als sleutel
Het uiteindelijke doel van dit onderzoek is niet alleen behandelen, maar voorkomen. Door beter te begrijpen waarom darmkanker bij jongeren toeneemt, kunnen artsen eerder ingrijpen.
Dat kan betekenen:
– Gerichte screening
– Leefstijladviezen op maat
– Snellere diagnoses
– Betere preventieve strategieën
Volgens Berry is het cruciaal dat deze toename serieus wordt genomen.
“Als we nu niets doen, blijft deze trend doorzetten,” waarschuwt ze. “En dat zou enorm zorgwekkend zijn.”
Een ongemakkelijke boodschap
De boodschap is niet comfortabel. Niemand wil horen dat dagelijkse keuzes gevolgen kunnen hebben op lange termijn. Maar wegkijken helpt niet.
Darmkanker is niet langer een ziekte van later. Het is een realiteit van nu.
En hoe eerder we dat erkennen, hoe groter de kans dat we deze alarmerende stijging kunnen keren.
