Een zin die je niet zomaar uit je hoofd krijgt: Astrid Holleeder vertelt dat zij en haar zus Sonja hebben afgesproken dat als er een van hen moet sterven, het Sonja is.
De uitspraak dook op 14 november op, in een interview dat verscheen vlak voor de publicatie van haar nieuwe boek. Daarin beschrijft ze hoe ze na tien jaar onzichtbaarheid haar leven terugpakt.
De afspraak tussen twee zussen
Boven het interview stond haar eigen zin: “We hebben afgesproken dat als er een van ons moet sterven, het Sonja is.” Een mededeling die weinig uitleg nodig heeft, maar toch alles zegt.
Nieuw is het idee van een rangorde niet. Een maand eerder vertelde ze al dat er binnen haar familie altijd een volgorde is geweest van wie als eerste gaat. Dreiging als huishoudelijke planning.
Haar broer zit vast, de angst niet
Willem Holleeder zit levenslang achter slot en grendel, maar dat betekent niet dat de dreiging weg is, zo vertelde zijn zus eerder dit najaar. De cel van haar broer blijkt geen eindpunt voor haar.
Astrid zat bijna tien jaar ondergedoken uit angst voor vergelding, nadat ze had getuigd tegen haar broer. Die angst bepaalde jarenlang waar ze woonde, wie ze zag en wat ze durfde.
Tien jaar met de gordijnen dicht
In de aankondiging van haar boek staat het kaal opgeschreven: tien jaar lang leefde ze afgesloten van de buitenwereld, onder schuilnamen, met de gordijnen dicht en altijd een tas klaar om te vluchten.
Zelf trok ze een vergelijking die blijft hangen. Haar broer had in de Extra Beveiligde Inrichting meer vrijheden dan zij: hij mocht werken, buiten recreëren en familie ontvangen, dingen die voor haar onmogelijk waren.
Het moment dat ze naar buiten stapte
Een jaar geleden besloot ze uit de anonimiteit te treden. Voor haar gevoel had ze geen keus, want anders was ze gestorven door het isolement. Ze stond naar eigen zeggen op het punt van het dak te springen.
Haar omgeving zag het liever niet gebeuren, iedereen was bang. Haar eigen redenering was nuchter: de mensen rond haar broer weten toch hoe ze eruitziet, en de schutters weten waarschijnlijk waar ze woont.
Van televisiestudio naar podcastmicrofoon
In augustus 2025 verscheen ze voor het eerst herkenbaar op televisie, in een interview bij RTL Boulevard. Daarna schoof ze regelmatig aan als duider bij RTL Tonight, zichtbaar voor iedereen die wilde kijken.
Ze maakte ook de podcast Wie praat, die bestaat. Eerder schreef ze de boeken Judas, Dagboek van een getuige, Familiegeheimen en Wie praat, die gaat, allemaal rond hetzelfde beladen familiedossier.
Hoe het nieuwe boek ontstond
Het idee kwam van haar dochter Miljuschka Witzenhausen. Zij wees haar moeder op De Keuze van Edith Eger, een boek over kiezen voor innerlijke vrijheid in plaats van slachtofferschap, en bleef erop hameren.
Astrid moest er niets van hebben. Haar reactie, in haar eigen woorden: “Ik ben de laatste die mensen kan helpen.” Pas toen publiek bij lezingen haar vroeg te spreken over moed, begon het idee te landen.
Schrijven als een soort therapie
Moedig voelde ze zich allerminst, want ze deed er naar eigen zeggen dertig jaar over om te getuigen tegen haar broer. Toch wilde ze bezoekers van haar lezingen iets meegeven waar ze echt wat aan hebben.
Dus dook ze in de automatismen die ze zich in haar jeugd had aangeleerd en schreef die op. Dat werkte volgens haar als een vorm van therapie, hoe onbedoeld ook.
Altijd maar pleasen
Een van die patronen: haar eigen behoeftes wegcijferen. Geen pijn hebben, geen verdriet hebben, geen vragen stellen. Ze leerde dat al jong en hield het vol tot ver in haar jaren van onderduiken.
Na het overlijden van haar vader bepaalde haar broer haar leven, vertelt ze. In de jaren daarna bleef ze pleasen om de lieve vrede te bewaren, want ze wilde niet de lastige vrouw zijn.
Sonja als tegenwicht
In het boek speelt haar zus een hoofdrol. Sonja is haar belangrijkste steun en toeverlaat, en tegelijk het tegenwicht tegen te veel therapietaal. Zonder die nuchterheid zou het verhaal waarschijnlijk anders klinken.
Dat maakt de uitspraak over sterven extra beklemmend. De vrouw die haar overeind houdt en haar met beide benen op de grond zet, is ook de vrouw over wie die afspraak gaat.
De overheid bepaalt mee
Een dag voor het interview klonk in een ander gesprek hoe afhankelijk ze is: als de overheid haar handen van haar aftrekt, gaat ze dood. Beveiliging is voor haar geen detail, maar een voorwaarde.
Diezelfde overheid wil haar volgens de omschrijving van haar boek het liefst onzichtbaar houden. Het duurde na haar getuigenis tien jaar voordat ze de regie over haar eigen leven durfde te pakken.
Wat ze nu wil
Ze wil haar leven terug: werken, mensen ontmoeten, reizen, misschien weer verliefd worden. De vraag die boven alles hangt, is hoe je de regie terugpakt die je jaren geleden bent kwijtgeraakt.
Oude patronen, schuldgevoel, loyaliteit en liefde voor haar familie zitten haar daarbij in de weg. Toch lukt het in kleine stapjes, schrijft ze, om haar eigen leven opnieuw op te bouwen.
Het boek in het kort
Pak de regie, met als ondertitel Wie bepaalt jouw leven?, verschijnt op 17 november bij uitgeverij Lev. Het boek telt 369 pagina’s en komt tegelijk uit als paperback, als ebook en als luisterboek.
De prijzen liggen op 22,99 euro voor de paperback, 12,99 euro voor het ebook en 15,99 euro voor het luisterboek. Het heet een levenskunstboek, voor wie vergeet dat haar eigen leven ook telt.
Wie is Astrid Holleeder
Ze werd geboren op 4 december 1965 in Amsterdam en is advocaat, journalist, spreker en schrijver. Vanaf 2015 leefde ze ondergedoken, simpelweg omdat ze had getuigd tegen haar broer Willem Holleeder.
In 2016 verscheen haar bestseller Judas, een familiekroniek over het gezin dat haar broer dertig jaar lang terroriseerde, afperste en bedreigde. Ze is de moeder van tv-kok en foodexpert Miljuschka Witzenhausen.
Bronnen
Bron: Alles over boeken en schrijvers — Astrid Holleeder – Pak de regie
Bron: Drimble — Astrid Holleeder: ‘Als de overheid haar handen van mij aftrekt, ga ik dood’
