Een executie door een vuurpeloton, rechtstreeks te volgen via een scherm. Het klinkt als de synopsis van een duistere film, maar volgens de persbureaus Reuters en AFP is het precies wat er op 3 december staat te gebeuren op de militaire basis Fort Hood in Texas.
Het gaat om Nidal Hasan, de legerpsychiater die in 2009 dertien militairen doodschoot en in 2013 ter dood werd veroordeeld. Zijn laatste momenten worden volgens bronnen bij het Amerikaanse ministerie van Defensie gelivestreamd.
Wat er op 3 december gepland staat
De executie vindt plaats op Fort Hood, dezelfde basis waar Hasan zestien jaar geleden het vuur opende. Een vuurpeloton voert het vonnis uit, een methode die in het Amerikaanse leger al decennia niet meer is toegepast.
Dat de voltrekking live te zien zou zijn, melden Reuters en AFP op basis van bronnen binnen het Pentagon. Daarmee zou een straf die normaal achter gesloten deuren plaatsvindt ineens een publiek karakter krijgen.
Hegseth kondigde het zelf aan
Minister van Defensie Pete Hegseth liet eerder in een gesprek met het conservatieve onlineplatform Human Events al doorschemeren dat de executie openbaar gemaakt zou worden. Veel ruimte voor interpretatie liet hij daarbij niet.
„We zullen ervoor zorgen dat mensen het kunnen zien”, zei Hegseth. En: „Mensen moeten begrijpen dat er serieuze gevolgen zijn voor dit soort dingen.” De boodschap is dus nadrukkelijk bedoeld als waarschuwing.
Terug naar 5 november 2009
Op die dag veranderde Fort Hood in een plaats delict. Hasan, destijds majoor en psychiater bij het Amerikaanse leger, schoot dertien militairen dood. Daarnaast raakten tweeëndertig mensen gewond bij de schietpartij.
Het was een aanslag van binnenuit, gepleegd door iemand die zelf het uniform droeg en collega’s behandelde. Juist dat gegeven maakte de schok in de Verenigde Staten destijds extra groot.
Weken voor een uitzending naar Afghanistan
De schietpartij vond plaats enkele weken voordat Hasan naar Afghanistan zou worden uitgezonden. Die aanstaande uitzending vormde de achtergrond waartegen het geweld zich voltrok, al blijft zijn precieze motief in de berichtgeving onbesproken.
Tijdens zijn arrestatie werd Hasan door de politie neergeschoten. Hij raakte daarbij gedeeltelijk verlamd en zit sindsdien in een rolstoel. Inmiddels is hij zesenvijftig jaar oud.
Vier jaar later volgde het doodvonnis
In 2013 veroordeelde een militaire rechtbank Hasan ter dood. De Amerikaan van Palestijnse afkomst wacht sindsdien op de voltrekking van dat vonnis, een proces dat in de Verenigde Staten jaren en soms decennia kan duren.
Dat de zaak nu alsnog tot een executie leidt, is op zichzelf al opmerkelijk. Militaire doodvonnissen worden in de praktijk zelden daadwerkelijk uitgevoerd, zeker niet in het moderne Amerikaanse leger.
Trump gaf groen licht
Eerder deze week gaf president Donald Trump toestemming voor de executie door een vuurpeloton. Zonder die goedkeuring zou de voltrekking niet kunnen plaatsvinden, en daarmee ligt de beslissing nadrukkelijk op het hoogste niveau.
Het is voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog dat een militair in de Verenigde Staten op deze manier ter dood wordt gebracht. Een breuk met een gewoonte van tachtig jaar, dus.
Een methode uit de negentiende eeuw
Openbare executies door een vuurpeloton kennen in Amerika een lange geschiedenis. Tijdens de Burgeroorlog in de negentiende eeuw werden ze bewust ingezet als afschrikmiddel, bedoeld om soldaten in het gareel te houden.
Die traditie verdween daarna geleidelijk. De laatste volledig openbare executie in de Verenigde Staten dateert van 1936, bijna negentig jaar geleden. Sindsdien verhuisde de doodstraf grotendeels naar afgesloten ruimtes.
De zaak van John Bennett
De laatste keer dat het Amerikaanse leger iemand executeerde, was in 1961. Soldaat John Bennett werd toen opgehangen. Hij zou in 1954 een meisje hebben aangerand in Wenen, waar hij op dat moment gelegerd was.
Die executie lag destijds zwaar onder vuur. Uit bewijsmateriaal bleek namelijk dat Bennett leed aan ernstige geestelijke stoornissen en zware epilepsie. De kritiek op de gang van zaken bleef nog jaren naklinken.
Afschrikking of spektakel
Hegseth plaatst de uitzending uitdrukkelijk in het kader van afschrikking: wie zoiets doet, moet weten wat hem te wachten staat. Dat is dezelfde redenering die ooit achter de openbare executies van de Burgeroorlog zat.
Tegelijk roept een livestream onvermijdelijk de vraag op waar de grens ligt tussen rechtshandhaving en vertoning. Een executie die iedereen met een internetverbinding kan bekijken, is van een andere orde dan een besloten voltrekking.
Wat nog onduidelijk is
Over de praktische kant van de uitzending is weinig bekendgemaakt. Welk platform wordt gebruikt, wie er toegang krijgt en hoe lang de beelden beschikbaar blijven: daarover is in de berichtgeving niets terug te vinden.
Ook de reactie van nabestaanden van de dertien slachtoffers blijft vooralsnog buiten beeld. Datzelfde geldt voor de gewonden, die met tweeëndertig in getal een flinke groep vormen.
Een datum die nadert
Met 3 december in zicht komt er een einde aan een zaak die zestien jaar heeft geduurd. Van de schietpartij in 2009 via het doodvonnis in 2013 naar een vuurpeloton op dezelfde basis.
Dat die laatste stap ook nog eens live te volgen zou zijn, maakt de zaak uitzonderlijk. De Verenigde Staten keren daarmee, op zijn minst symbolisch, terug naar een praktijk van bijna een eeuw geleden.
Bron: ad.nl
