De Amerikaanse president Donald Trump wil een deal sluiten over Groenland “op de makkelijke manier”. Lukt dat niet, dan “doen we het op de moeilijke manier”, zei hij tegen verslaggevers in het Witte Huis, waarmee hij opnieuw internationale onrust veroorzaakte.
Trumps gedurfde uitspraak
Met zijn typische bravoure zette Trump de toon: hij wil iets met Groenland “doen”, of de betrokken partijen dat leuk vinden of niet. Het is taal die we vaker van hem hoorden, maar op dit dossier voelt het extra explosief.
Hij herhaalde deze week dat de Verenigde Staten het eiland, onderdeel van het Deense koninkrijk, graag in bezit zouden krijgen. Hij sloot daarbij niet uit dat militaire middelen op tafel komen, een zinspeling die in Europa direct alarmbellen deed afgaan.
Herboren interesse
Trumps fascinatie voor Groenland is niet nieuw. In 2019 wilde hij het gebied kopen, waarna de Deense premier het idee “absurd” noemde en een staatsbezoek werd afgeblazen. Dat hoofdstuk leek gesloten, tot zijn recente opmerkingen het onderwerp nieuw leven inbliezen.
Waarom die interesse? Groenland is immens, strategisch gelegen in het noordpoolgebied en rijk aan grondstoffen. De VS hebben er al decennialang de Thule-luchtmachtbasis, maar formele zeggenschap over het eiland zou Washington een stevige voet aan de pooltafel geven.
Europese zorgen
Europese leiders reageerden bezorgd. Ze roepen Trump op de territoriale integriteit van het eiland te respecteren en gesprek te zoeken via diplomatieke kanalen. Vooral de suggestie van militaire druk schuurt, zeker tussen bondgenoten binnen de NAVO die op vertrouwen drijven.
Voor Denemarken en Groenland is dit niet louter geopolitiek. Het gaat over zelfbeschikking, identiteit en een delicate staatsrechtelijke constructie. Groenland heeft ruime autonomie, maar valt onder de Deense kroon. Een verkoop of overdracht is juridisch en politiek hoogst ingewikkeld.
Militaire suggestie
De opmerking dat militaire middelen niet zijn uitgesloten, maakte veel los. De VS hebben weliswaar al een basis op Groenland, maar dat is anders dan soevereiniteit opeisen. Elke hint naar dwang werkt als zand in de diplomatieke motor met Europa.
Bovendien staat het internationale gewoonte- en verdragsrecht haaks op het met geweld annexeren van territorium. Zelfs harde economische druk op bondgenoten ligt gevoelig. Voor Washington kan een confrontatie geopolitiek duur uitpakken, zeker nu de NAVO op de oostflank inspant.
Geldvraag zonder prijskaartje
Op de vraag of hij een financieel bod overwoog, zei Trump dat hij “nog niet over geld sprak”. Dat klonk als een open deur naar allerlei opties: van investeringen en langjarige leaseconstructies tot een pakket van veiligheidsgaranties en infrastructuurdeals.
Toch voegde hij eraan toe: “we gaan iets met Groenland doen, of ze het nu leuk vinden of niet.” Met andere woorden: Witte Huis ziet beweging, en wil die desnoods forceren. Precies daar wringt het voor Kopenhagen en Europese partners.
Strategische inzet
Groenland ligt op een kruispunt van belangen: smeltend ijs opent nieuwe zeeroutes, grondstoffen winnen aan waarde en grootmachten positioneren zich in de Arctische Raad. Voor de VS staat hier zowel nationale veiligheid als economische toekomstbestendigheid op het spel.
China investeert al jaren in poolinfrastructuur en kritieke mineralen, terwijl Rusland de noordelijke vloot uitbreidt. Washington wil niet toekijken. In dat licht past Trumps bravoure in een bredere strijd om invloed, ook al botst zijn toon met diplomatiek maatgevoel.
Deens en Groenlands perspectief
Groenland is een autonoom gebied met een eigen regering in Nuuk, cultuur en Inuit-taal. Buitenlandse zaken en defensie zijn Deens, maar binnenlandse dossiers liggen lokaal. Over de vraag wie beslist, zijn Groenlanders traditioneel stellig: het eiland is niet te koop.
Denemarken, als soevereine staat, draagt verantwoordelijkheid voor het geheel én de relatie met bondgenoten. Premieren hebben eerder duidelijk gemaakt dat de deur voor verkoop dicht zit. Kopenhagen staat open voor samenwerking, investeringen en veiligheidsoverleg, zolang Groenlandse autonomie voorop blijft staan.
Recht en realiteit
De moderne internationale praktijk kent nauwelijks voorbeelden van landen die nog worden “gekocht”. Overdracht van grondgebied gebeurt via referenda, verdragen en instemming van betrokken bevolkingen. De norm is zelfbeschikking, niet machtsvertoon, zeker tussen landen die zichzelf als bondgenoten zien.
Dat betekent niet dat er niets kan. Denk aan langdurige pacht, gezamenlijke ontwikkelingsfondsen of uitbreidingen van bestaande militaire overeenkomsten, mits gedragen door Groenland en Denemarken. Zulke paden kosten tijd, geduld en vertrouwen, drie ingrediënten waar spierballenvertoon meestal weinig aan bijdraagt.
Reacties in de VS
Binnenlands roept de aanpak gemengde reacties op. Voorstanders prijzen het als geopolitiek realisme in een nieuwe koude wind rond de pool. Critici zien het als onnodige provocatie richting bondgenoten en vragen zich af wat de “moeilijke manier” concreet zou behelzen.
In het Congres klinkt de waarschuwing dat ruzie zoeken met Denemarken, een trouwe NAVO-partner, averechts werkt. Zelfs wie Amerikaanse aanwezigheid in het Noordpoolgebied wil, erkent dat duurzame invloed meestal ontstaat door partnerschappen, investeringen en betrouwbaarheid, niet door dreigen met knoppen.
Wat ‘moeilijke manier’ kan betekenen
Wat Trump precies bedoelt, blijft vaag. Gaat het om druk, lokmiddelen of het opschalen van activiteiten op en rond de basis van Thule? Alle drie zijn voorstelbaar, maar elk pad vereist instemming van Denemarken en Groenland, of leidt tot frictie.
Zonder die instemming rest vooral symboliek: ferme woorden, delegaties, misschien een investeringsfonds met vlaggetjes en lintjes. Zolang Kopenhagen en Nuuk geen ja zeggen, blijft het bij druk en diplomatie, want daadwerkelijk afdwingen van eigendom staat haaks op verdragen en bondgenootschappen.
De diplomatieke agenda
In de komende week staan gesprekken tussen Washington, Kopenhagen en Nuuk op de rol, is in diplomatieke kringen te horen. Officieel blijft men op de vlakte, maar wordt verkend welke vormen van samenwerking denkbaar zijn zonder aan soevereiniteit te tornen.
Voor Denemarken is het belangrijk deur open te houden voor investeringen in infrastructuur, onderwijs en duurzame energie, zodat de bevolking er beter van wordt. Voor de VS geldt dat langjarige afspraken meer opleveren dan het najagen van een onhaalbare koop.
Gevolgen voor Europa en NAVO
De toon rond Groenland raakt de bredere trans-Atlantische relatie. Zet Trump door met confrontatie, dan kan dat repercussies hebben voor NAVO-samenwerking, Arctische veiligheid en gezamenlijke China-strategie. Werkt hij met bondgenoten, dan kan het juist een impuls geven aan vernieuwde poolcoördinatie.
Uiteindelijk draait het om geloofwaardigheid. Als Washington laat zien kunnen investeren, luisteren en delen, wint het invloed, ook zonder vlag op een grondgebied. Als het kiest voor dreiging, wint het misschien headlines, maar verliest het op termijn partners en vertrouwen.
Wat vind jij van Trumps “makkelijk of moeilijk”-benadering richting Groenland? Laat van je horen en reageer op onze socialmediakanalen – we lezen graag je mening en gaan er met plezier het gesprek over aan.
Bron: dagelijksestandaard.nl
