Na het vertrek van Frans Timmermans na de verkiezingen van 29 oktober 2025 leek de weg vrij voor Jesse Klaver om GroenLinks-PvdA tijdelijk te leiden. Maar de eerste weken als interim-partijleider zijn uitgelopen op een lastige test. Binnen de partij klinkt kritiek op zijn optreden, en de partijtop kiest zichtbaar voor een andere koers: bij de volgende verkiezingen komt er geen automatische voordracht van de lijsttrekker, maar een open verkiezing. Daarmee staat de rol van Klaver nadrukkelijk ter discussie en lijkt een interne krachtmeting onvermijdelijk.
Nieuwe verhoudingen na het vertrek van Timmermans
Met de keuze van Timmermans om het politieke toneel te verlaten na de verkiezingsnederlaag ontstond een vacuüm aan de top van GroenLinks-PvdA. Klaver, jarenlang het gezicht van GroenLinks en mede-architect van de fusie, stapte naar voren als interim-leider. De verwachting was dat hij de partij snel zou stabiliseren en positioneren in de oppositie. In de praktijk blijkt die rol complex. De eerste periode wordt gekenmerkt door felle debatten en oplopende spanningen – niet alleen met politieke tegenstanders, maar ook intern.
Kritiek op optreden in de Kamer
Vooral het optreden van Klaver in de Tweede Kamer tijdens de formatiedebatten heeft stof doen opwaaien. Een moment dat veel aandacht trok, was zijn actie om – vlak voor een interruptie – op de tafel van D66-leider Rob Jetten te gaan zitten. Het gebaar werd door tegenstanders en verschillende commentatoren uitgelegd als onnodig theatraal en weinig gepast in de plenaire zaal. Daarnaast zorgt de gekozen toon, waarin Klaver partijen als D66 en het CDA herhaaldelijk van kiezersbedrog beticht, voor wrijving. Waar de fractie aanvankelijk probeerde het initiatief in de oppositie te pakken, luidt de kritiek dat deze benadering vooral polariseert en de partij isoleert in plaats van invloed oplevert.
Signalen vanuit de partijtop
De meest concrete indicatie dat de top van GroenLinks-PvdA een andere weg wil inslaan, kwam van partijvoorzitter Esther-Mirjam Sent (PvdA). Zij maakte duidelijk dat er bij de volgende verkiezingen geen automatische voordracht van de lijsttrekker komt, maar een open verkiezing. In politieke termen is dat een signaal: de partij wil ruimte scheppen voor meerdere kandidaten en een inhoudelijk debat over koers en leiderschap. Ingewijden spreken van ongemak over de ‘bokkige’ opstelling van Klaver in de Kamer en zien het risico dat de partij daar electoraal voor betaalt.
In conceptstatuten is bovendien de bepaling geschrapt die een voorkeur uitsprak voor een enkelvoudige voordracht. Daarmee is de drempel voor een serieuze uitdager verlaagd. De stap wordt in de partij gezien als een poging om de interne democratie te versterken en om een nieuwe balans te vinden tussen de GroenLinks-achterban en de PvdA-basis, die traditioneel hecht aan bestuurlijke ervaring en een meer pragmatische stijl.
Spanningen tussen bloedgroepen
De discussie over de koers van GroenLinks-PvdA draait niet alleen om stijl, maar ook om identiteit. Binnen de PvdA klinkt al langer de zorg dat de fusiepartij te activistisch is geworden en te weinig nadruk legt op bestuurlijke betrouwbaarheid. Bij GroenLinks bestaat juist de vrees dat te veel compromissen de idealen afvlakken. De persoon van de lijsttrekker is in die spanning een symbool. Klaver is voor velen het gezicht van de progressieve, actiegerichte lijn; critici binnen de partij willen een leider die meer nadruk legt op bestuurlijke gezaghebbendheid en het zoeken van meerderheden in de Kamer.
Reacties en strategische herbezinning
Ook buiten de fractie wordt de strategie van Klaver tegen het licht gehouden. Voormalig PvdA-spindoctor Simon den Haak noemde de boze toon ‘niet effectief’ en stelde dat boosheid de sociale boodschap overschaduwt. Een betrokkene bij de formatie ging nog verder met de vraag: “Heeft hij dan al die jaren niets geleerd?” Zulke geluiden schetsen het beeld van een leider die al vijftien jaar meedraait in de Kamer, maar volgens critici te vaak teruggrijpt op confrontatie en scherpe retoriek. De boodschap: effectiviteit gaat boven profilering, zeker als de partij in de oppositie wil binnenhalen wat haalbaar is.
De kritiek beperkt zich niet tot de strategie. Columnisten en oud-politici bemoeien zich openlijk met het debat. Zo merkte Ronald Plasterk op dat Klaver beter burgemeester van een Waddeneiland zou kunnen worden – een sneer die vooral illustreert hoe gepolariseerd het debat rondom zijn leiderschap inmiddels is. Dergelijke opmerkingen hebben weinig inhoudelijke waarde, maar bevestigen wel dat de geloofwaardigheid van de partijtop onder druk staat.
Wat betekent een open verkiezing?
Een open lijsttrekkersverkiezing kan GroenLinks-PvdA op meerdere manieren beïnvloeden. Ten eerste dwingt het potentiële kandidaten om hun visie op koers, toon en samenwerking helder te formuleren. Wordt de partij een uitgesproken actielocomotief in de oppositie, of kiest zij voor een meer coöperatieve opstelling gericht op het boeken van concrete resultaten met wisselende meerderheden? Ten tweede geeft een open procedure leden de kans om het leiderschap actief mee te bepalen, wat kan bijdragen aan legitimiteit – vooral na een tegenvallende verkiezingsuitslag.
Het is op dit moment onduidelijk wie zich als serieuze uitdagers zullen melden. Mogelijke kandidaten zullen de afweging maken of zij zich willen profileren tegenover een ervaren parlementariër die het partijapparaat goed kent. Tegelijkertijd is er het risico van interne verdeeldheid als de race hard op de man wordt gespeeld. De kunst zal zijn om het inhoudelijke gesprek centraal te zetten en persoonlijke aanvallen te vermijden, zodat de partij na de verkiezing van een leider eensgezind verder kan.
De positie van Klaver
Voor Jesse Klaver betekent dit alles dat hij voor een duidelijke keuze staat. Als hij de open verkiezing ingaat, zal hij zijn recent gekozen toon moeten herijken en aantonen dat hij in staat is een brede partij te verbinden. Dat vraagt om het combineren van principiële oppositie met zichtbare resultaten in de Kamer, en om het zoeken naar samenwerking waar dat kan. Alleen zo kan hij de kritiek pareren dat de partij onder zijn leiding te veel aan de zijlijn staat.
Als hij die omslag weet te maken en het debat verplaatst van vorm naar inhoud, kan hij zijn ervaring uit vijftien jaar Kamerwerk benutten. Lukt dat niet, dan krijgt de partij een nieuw gezicht – en volgt een herpositionering die de komende jaren richtinggevend kan zijn voor de linkse oppositie in Nederland.
Vooruitblik
De komende weken wordt duidelijk hoe GroenLinks-PvdA de open lijsttrekkersverkiezing vormgeeft en wie zich melden als kandidaat. Ook zal blijken of de fractie haar parlementaire tactiek aanpast om meer invloed uit te oefenen tijdens de formatie en de daaropvolgende kabinetsperiode. Voor kiezers en leden staan er twee vragen centraal: welke toon en koers leveren het meeste op, en wie is de juiste persoon om die strategie geloofwaardig te dragen?
Samengevat: de partij kiest voor een open proces en meer debat over de koers. Daarmee komt het leiderschap van Klaver onder druk te staan, maar ontstaat ook de kans om met hernieuwde energie en helderheid vooruit te kijken. Wat vind jij van deze ontwikkeling? Reageer op onze sociale kanalen en praat mee over de toekomst van GroenLinks-PvdA.
Bron: dagelijksestandaard.nl
