De politieke lont is aangestoken nog vóór de formatie-inkt droog is: Fleur Agema haalt fel uit naar CDA-leider Henri Bontenbal, die zijn “moedige keuzes” in de zorg verdedigt. Volgens Agema zijn het juist beslissingen die patiënten en ouderen hard raken.
Politieke bliksemschicht
Bontenbal omschreef op X de coalitieafspraken met VVD en D66 als zorgvuldig en noodzakelijk. Het moest vooral getuigen van verantwoordelijkheid. Maar binnen minuten werd duidelijk hoe beladen het terrein is: de zorg is emotie, portemonnee en principe tegelijk.
Agema schoot terug met een snoeiharde boodschap: wie “moed” noemt, draait volgens haar belegde zorginvesteringen terug en legt hogere lasten bij zieken. Ze spreekt van een politieke keuze die de zwaksten raakt en vertrouwen ondermijnt.
Wat er op het spel staat
Centraal in de botsing staat het eigen risico en geld voor ouderenzorg. De PVV wilde het eigen risico fors verlagen, een maatregel die grofweg 4,6 miljard kost. Ook een extra 0,6 miljard voor ouderenzorg staat ter discussie.
Volgens Agema schrapt de nieuwe minderheidscoalitie beide ingrepen. Voor huishoudens betekent dat mogelijk hogere zorgkosten bij ziekte en minder lucht voor verpleeghuizen en thuiszorg. Politiek vertaalt het zich in gebroken verwachtingen na verkiezingsbeloften over betaalbare zorg.
Hoe het zover kwam
Na maanden onderhandelen meldden D66, VVD en CDA een akkoord in de steigers. De toon: financieel bijsturen, keuzes prioriteren. Daarbij botst de wens om te investeren met strenger begrotingsbeleid en coalitievrede, zeker in een krappe minderheidsconstructie.
De PVV zette eerder zwaar in op lagere zorglasten en extra ouderenzorg. Dat kreeg zelfs contouren in plannen en rekenwerk. Nu lijkt de koers te draaien, tot frustratie van Agema, die spreekt van het inruilen van principes voor gemak.
Agema’s rekensom
In haar berekening voorkomen afspraken als AZWA en HLO een onbeheersbaar tekort aan zorgpersoneel. Met investeringen en maatwerk zou het gat van circa 65.000 medewerkers kunnen krimpen naar 28.000 in 2028. Dat houdt roosters en teams werkbaar.
Draait de coalitie die lijnen terug, dan loopt het tekort volgens Agema juist op naar 128.000 mensen. Ziekenhuizen, verpleeghuizen en huisartsenposten zouden vaker diensten sluiten, wachttijden stijgen en personeel sneller afhaken. Een recept voor een zorginfarct.
De strijd om personeel
De zorg kampt al jaren met vergrijzing, hoge uitstroom en veel administratieve druk. Jonge professionals haken af door onregelmatige diensten en beperkte doorgroei. Oudere medewerkers redden het niet langer voltijds. Elk gemist uur aan het bed doet pijn.
Oplossingen liggen volgens Agema en deskundigen in minder papierwerk, betere roosters, opleiden op de werkvloer en aantrekkelijker contracten. Dat vraagt geld en stabiliteit. Wie nu terugschakelt, verliest momentum en zendt een verkeerd signaal richting huidige teams.
De akkoorden onder druk
AZWA en HLO zijn geen toverwoorden, maar wel concrete afspraken over opleiding, instroom en behoud. Ze verankeren samenwerking tussen zorgaanbieders, onderwijs en overheid. Minder middelen betekent vaker uitstel van pilots, minder begeleiders en trager opschalen van goede ideeën.
Agema vreest dat de “nek wordt omgedraaid” van dit beleid als het geld droogvalt. Daarmee, stelt zij, verdwijnen niet alleen cijfers op papier, maar vooral kansen voor patiënten die rekenen op tijdige zorg en vertrouwde gezichten aan het bed.
Repliek uit de coalitie
Aan de andere kant klinkt een bekend refrein: we moeten de zorg houdbaar houden. De coalitie benadrukt doorgaans doelmatigheid, het gericht inzetten van middelen en discipline in de begroting. Niet elk mooi plan past, hoe sympathiek het ook lijkt.
Daarom is het zaak dat de plannen snel, volledig en toetsbaar op tafel komen. Hoe worden keuzes gedekt, wat is het alternatief, en wat doet dit met wachttijden en premies? Transparantie is nu de manier om vertrouwen terug te winnen.
De twist over Davos
Agema verbindt de keuzes intussen aan een grotere agenda rond Davos. Ze waarschuwt voor technocratische sturing, een “reset” en minder nationale grip op beleid, en roept premier Schoof op afstand te nemen. Taal die resoneert, maar ook polariseert.
Feitelijk is het World Economic Forum een platform waar overheid en bedrijfsleven elkaar spreken. Er is geen bewijs dat het rechtstreeks Nederlands zorgbeleid dicteert. Maar het wantrouwen is reëel, en precies daarom heeft openheid extra waarde in dit dossier.
Wat dit betekent voor patiënten
Voor patiënten draait het om voorspelbaarheid en betaalbaarheid. Een hoger eigen risico kan uitstelgedrag versterken, zeker bij lage inkomens. Als wachtrijen groeien door personeelstekorten, zien we vaker zorgmijding, latere diagnosen en zwaardere trajecten die duurder uitpakken.
Aan de andere kant zoeken verzekeraars en zorgbestuurders naar manieren om verspilling te beperken en zorg dichterbij te organiseren. Digitale consulten helpen, maar lossen personeelsschaarste niet op. Zonder mensen aan het bed blijft technologie slechts een hulpmiddel, geen wondermiddel.
De rol van de kamer
Agema richt haar pijlen nu op de Tweede Kamer. Zij wil een meerderheid die de zorgkoers corrigeert. De komende weken worden cruciaal, met begrotingsbehandelingen, technische briefings en waarschuwingen van werkgevers, vakbonden en patiëntenorganisaties op de achtergrond.
Als er voldoende steun is, kunnen moties en amendementen geld verschuiven of voorwaarden stellen. Ook denkbaar: faseren in plaats van abrupt stoppen, of een harde evaluatie met meetpunten. Uiteindelijk zal de coalitie steun buiten de eigen kring moeten vinden.
Wat we nog niet weten
Onzeker blijft hoe de exacte dekking eruitziet en wanneer maatregelen ingaan. Komen er uitzonderingen voor chronisch zieken, of compensatie via zorgtoeslag? En hoe verhoudt dit zich tot afspraken met regio’s over acute zorg en eerstelijnsversterking?
Belangrijk wordt ook de doorrekening door planbureaus en de reactie van toezichthouders. Wat zegt de NZa over tarieven, en de Rekenkamer over doelmatigheid? Zolang dat onduidelijk is, bestaat het risico dat het debat vooral over frames gaat, niet over feiten.
Slot en vooruitblik
Achter het harde woordengeweld schuilt een reële worsteling: hoe houden we zorg menselijk, bereikbaar en betaalbaar, met schaarste als constante? Agema geeft het politieke vuur vorm; de coalitie claimt verantwoordelijkheid. Tussen die polen moet snel inhoudelijke helderheid komen.
Tot die tijd blijft de druk hoog in ziekenhuizen, wijkteams en verpleeghuizen. Welke keuze het ook wordt, duidelijk is één ding: half werk kunnen zij zich niet veroorloven. Wat vind jij? Laat van je horen op onze socials.
Bron: dagelijksestandaard.nl
