De achttiende verjaardag van een kind staat symbool voor volwassen worden, nieuwe vrijheden en meer zelfstandigheid. Voor veel gezinnen betekent dit moment echter ook een abrupte financiële omslag. Wat jarenlang vaste inkomsten waren, vallen van de ene op de andere dag weg, terwijl de kosten binnen het huishouden nauwelijks veranderen.
Nieuwe berekeningen van Nibud laten zien dat het gezinsinkomen soms fors daalt zodra een thuiswonend kind 18 wordt. Kinderbijslag en het kindgebonden budget stoppen direct. Eten, energie, kleding en woonlasten blijven gelijk. Voor sommige huishoudens ontstaat hierdoor meteen een structureel tekort.
Toeslagen stoppen, kosten blijven
In het eerste kwartaal van 2025 ontvingen bijna 200.000 gezinnen kinderbijslag voor een 17-jarige. Daarnaast kregen zo’n 105.000 huishoudens het kindgebonden budget. Beide regelingen vervallen volledig zodra het kind meerderjarig wordt. Dat gebeurt ongeacht het inkomen van het gezin of de woon- en leefsituatie.
Nieuwe financiële regelingen voor het kind zelf, zoals zorgtoeslag of studiefinanciering, compenseren dit verlies lang niet altijd. Tegelijkertijd stijgen de kosten. Vanaf 18 jaar moet een jongere een eigen zorgverzekering afsluiten en komen school- of collegegeld voor rekening van het gezin. De balans slaat daardoor snel negatief uit.
Alleenstaande ouders extra hard geraakt
De grootste klap valt bij alleenstaande ouders met een laag inkomen. Wanneer hun jongste kind 18 wordt en gaat studeren in het hoger onderwijs, verliezen zij volgens het Nibud bijna 720 euro per maand. Dat bedrag bestond uit kinderbijslag, het kindgebonden budget en de extra toeslag voor alleenstaande ouders.
Bij een mbo-student blijft het verlies eveneens aanzienlijk. In dat scenario gaat het om ruim 300 euro per maand minder. Voor gezinnen die al weinig financiële ruimte hebben, is dit geen detail maar een directe bedreiging voor de bestaanszekerheid. De vaste lasten blijven immers gelijk, terwijl de inkomsten fors dalen.
Ook middeninkomens leveren in
Het probleem beperkt zich niet tot gezinnen rond het sociaal minimum. Ook huishoudens met een inkomen boven die grens zien hun maandbudget krimpen wanneer een kind 18 wordt. Het verschil zit vooral in de buffers. Wie spaargeld heeft, kan het gat tijdelijk opvangen. Zonder reserves leidt dezelfde terugval sneller tot stress en moeilijke keuzes.
Daarbij blijft een belangrijk juridisch punt vaak onderbelicht. Ouders zijn wettelijk verantwoordelijk voor het levensonderhoud en de studiekosten van hun kinderen tot 21 jaar. Financiële ondersteuning vanuit de overheid houdt daar geen rekening mee, waardoor de verantwoordelijkheid bij gezinnen blijft liggen.
Geldstromen verschuiven binnen het gezin
Een extra complicatie ontstaat doordat inkomsten anders verdeeld worden. Kinderbijslag en het kindgebonden budget kwamen altijd bij de ouders terecht. Na de achttiende verjaardag worden studiefinanciering, zorgtoeslag en andere tegemoetkomingen rechtstreeks op de rekening van het kind gestort.
Dat kan spanning veroorzaken binnen het huishouden. Het geld is bedoeld voor kosten die vaak nog door de ouders worden betaald. Als die inkomsten niet worden gedeeld, ontstaat er een tekort in het huishoudbudget. Dit vraagt om duidelijke afspraken, iets waar niet elk gezin automatisch op is voorbereid.
Langer thuis wonen vergroot het probleem
Uit het onderzoek blijkt dat 87 procent van de 18-jarigen nog thuis woont. Door de krappe woningmarkt blijven jongeren gemiddeld tot hun 24ste bij hun ouders. Dat betekent dat gezinnen jarenlang te maken hebben met een volwassen kind in huis, zonder de financiële regelingen die daar eerder bij hoorden.
Voor huurders met huurtoeslag kan dit extra nadelig uitpakken. Een bijbaan van de 18-jarige kan het gezamenlijke inkomen verhogen, waardoor de ouders minder huurtoeslag ontvangen. Wat bedoeld is als ondersteuning, werkt in dat geval juist averechts.
Hoe gezinnen proberen het gat te dichten
Het Nibud sprak met ouders en maatschappelijke organisaties over mogelijke oplossingen. Sommige ouders gaan meer uren werken, anderen passen hun uitgaven aan of stellen grote aankopen uit. Steeds vaker wordt kostgeld gevraagd aan thuiswonende jongeren, wat kan helpen mits er heldere afspraken zijn.
Deze maatregelen zijn vaak noodoplossingen. Ze lossen het structurele probleem niet op, maar maken het tijdelijk draaglijk. De cijfers laten zien dat de overgang naar 18 jaar voor veel gezinnen geen logische stap richting zelfstandigheid is, maar een financiële schok.
De vraag blijft of het wenselijk is dat een verjaardag zo’n grote impact heeft op het gezinsinkomen. Praat mee en deel jouw visie of ervaring in de reacties op Facebook.
Bron: RTL.nl
