De Zembla-uitzending over wooncomplex Stek Oost in Amsterdam-Oost sloeg in als een bom. Studenten en statushouders zouden er samen bouwen aan integratie, maar wat idealistisch begon, eindigde in chaos, angst en een stevig debat over politiek en beleid.
Wat Zembla liet zien
In het complex werden ongeveer 250 statushouders gemengd met een vergelijkbare groep studenten. Zembla toonde verhalen over vechtpartijen, bloed op de muren en bedreigingen met een mes. In de uitzending stond vooral de veiligheid van studenten nadrukkelijk ter discussie.
Meest aangrijpend was het relaas van Amanda, die vertelde door een statushouder te zijn verkracht. Ze beschreef hoe zij niet weg mocht en onder druk werd gezet. Haar verhaal maakte pijnlijk duidelijk dat signalen te lang onopgemerkt of onvoldoende serieus zijn genomen.
Hoe het experiment werd opgezet
Stek Oost was bedoeld als plek waar nieuwkomers en studenten elkaar zouden ontmoeten, elkaars taal leren en elkaars leefwereld beter begrijpen. Een nobel plan, dat volgens critici onvoldoende is ondersteund met strakke begeleiding, toezicht en heldere gedragsregels voor alle bewoners.
Het uitgangspunt was wederkerigheid: samenleven, verantwoordelijkheid delen en samen problemen oplossen. In de praktijk zou de uitvoering tekort hebben geschoten. Als bewoners zich onveilig voelen, verdwijnen de voorwaarden voor integratie. Dan is geen sprake meer van een leeromgeving, maar van overleven.
Stadgenoot en gemeente reageren
Woningcorporatie Stadgenoot zou, na ernstige incidenten, hebben aangedrongen op het stopzetten van de opzet. Volgens de berichtgeving stak de gemeente Amsterdam daar een stokje voor, met het idee dat het concept in principe waardevol kon zijn.
Coach Lian Priemus, betrokken bij het project, zegt geschrokken te zijn van de reacties van de gemeente, die volgens haar problemen bagatelliseerde. “Dit gebeurt ook in studentenhuizen”, zou zijn gezegd. Critici noemen dat een onterechte relativering, gezien de ernst van de meldingen.
In de studio: Gordon schrikt
In de studio klonk vooral verbazing en boosheid. Gordon noemde het “niet te geloven” dat de klachten zo lang niet tot ingrijpen leidden. Hij trok het debat breder: volgens hem is de multiculturele samenleving in Nederland “gewoon mislukt”.
Journalist Wierd Duk sprak van een mislukt experiment, waarin idealistische jongeren zijn blootgesteld aan te grote risico’s. Dat het concept ooit werd doorgedrukt, noemt hij tekenend voor bestuurlijke naïviteit. Beiden pleitten voor harde conclusies en tastbare bescherming voor studenten.
Een breder politiek debat
Duk plaatste de kritiek in het grotere kader van asiel en opvang: open grenzen, te weinig screening en de spreidingswet die opvang over het land verdeelt. Volgens hem wordt de samenleving zo ongewild onderdeel van een doorlopend experiment.
Tegelijk bestaat er in Nederland wel degelijk een asielprocedure met identificatie en controles door IND en andere instanties. Ook binnen de opvang gelden gedragsregels en begeleiding. De vraag is of die in dit soort gemengde woonvormen stevig genoeg zijn georganiseerd.
Veiligheid en zorgplicht
Wat hier boven alles speelt: veiligheid is ononderhandelbaar. Idealistische doelen zijn belangrijk, maar niet belangrijker dan de zorgplicht voor bewoners. Als studenten alarm slaan, moet er snel en zichtbaar worden ingegrepen met toezicht en duidelijke consequenties.
Gemengde woonvormen vragen om intensieve begeleiding, heldere huisregels en consequente handhaving. Denk aan 24/7 aanspreekpunten, onafhankelijke vertrouwenspersonen, snelle de-escalatie en maatwerk voor kwetsbare bewoners. Zonder zulke waarborgen lopen intenties uit op teleurstellingen en onveiligheid.
De werkelijkheid in stek oost
De in Zembla beschreven incidenten – vechtpartijen, bloedsporen, een mesdreiging – zijn geen ‘gewone’ wrijvingen. Het zijn signalen die om onmiddellijk optreden vragen. Wie zich onveilig voelt in huis, verliest niet alleen rust, maar ook het thuisgevoel.
Dat er bewoners zijn die met zoveel spanning leven, is ook voor de nieuwkomers zelf schadelijk. Angst is besmettelijk in een woonblok. Als vertrouwen wegvalt, is het erg lastig om nog aan integratie te bouwen.
Waar cultuur botst
In de studio werd genoemd dat sommige bewoners andere normen kunnen hebben over vrouwen, lhbti+’ers of alcohol. Zulke verschillen bestaan. Ze verdwijnen niet vanzelf in een gedeelde keuken; ze vragen gerichte begeleiding, uitleg en consequent grenzen stellen.
Dat vraagt om professionele ondersteuning met kennis van trauma, cultuurverschillen en groepsdynamiek. Ook is het cruciaal dat bewoners vooraf weten wat wel en niet kan, en dat daarop dag en nacht wordt gehandhaafd, zonder mitsen en maren.
De vergelijking met Zuid-Afrika
Gordon wees op Zuid-Afrika als voorbeeld van een geslaagde multiculturele samenleving. Dat is een interessante, maar ook omstreden vergelijking. Het land kent een rijke mix van culturen, maar ook stevige maatschappelijke spanningen en ongelijkheid.
Wat je er wél van kunt leren: samenleven lukt alleen met duidelijkheid over rechten en plichten, zichtbare rechtsstaat en veiligheid voelbaar op straat en binnenshuis. Zonder die basis strandt iedere mooie ambitie, hoe goed bedoeld ook.
Wat zeggen deskundigen en critici?
Integratie-experts benadrukken dat gemengde woonconcepten kunnen werken als de randvoorwaarden kloppen: selectie, voorbereiding, intensieve begeleiding en snelle interventies bij misstanden. Elders zijn daarvan voorbeelden bekend, juist doordat er strak is gestuurd en geleerd.
Als projecten mislopen, is transparantie cruciaal: onafhankelijke evaluaties, lesoverdracht en verbetering voordat dezelfde fout opnieuw wordt gemaakt. Anders haken bewoners, studenten en omwonenden af en slaat idealisme om in wantrouwen naar beleid en bestuur.
Wat nu voor Amsterdam?
De prioriteiten lijken helder: veiligheid herstellen, slachtoffers ondersteunen en de opzet grondig doorlichten. Als de basis niet op orde te krijgen is, moet je durven stoppen. Werkt het wel, dan pas verder, met meetbare afspraken en toezicht.
Ook communicatie moet beter: bewoners verdienen duidelijkheid en een luisterend oor. Wie klachten meldt, wil niet horen dat het ‘erbij hoort’, maar dat er vandaag nog iets verandert. Pas dan krijgt vertrouwen een kans terug te komen.
Een les voor de landelijke discussie
De casus-Stek Oost raakt aan een nationale uitdaging: opvang regelen én buurten veilig houden. Dat vraagt minder symboliek en meer vakmanschap. Niet groter denken, maar beter organiseren, met verantwoordelijkheid die voelbaar is tot aan de voordeur.
Politieke slogans lossen geen nachtelijke angst op. Professionele teams, duidelijke regels, snelle interventie en nazorg doen dat wel. Integratie is geen toverspreuk, maar handwerk. Wie dat onderschat, raakt echte mensen kwijt – studenten, nieuwkomers en omwonenden.
Tot slot: het gesprek dat nu nodig is
De Zembla-uitzending legt geen abstract probleem bloot, maar een dagelijkse realiteit van bewoners die zich onveilig voelden. Dat verdient meer dan gesprek alleen; het vraagt daden. En daarna een eerlijk debat over wat wél werkt.
Wat vind jij: moeten dit soort projecten stoppen of juist strenger worden ingericht met meer toezicht? Praat met ons mee op onze sociale media – we lezen en antwoorden. Jouw ervaringen en ideeën maken het verhaal completer.
Bron: mediacourant.nl
