Het RS-virus vulde jarenlang de kinderafdelingen in Nederlandse ziekenhuizen. Deze winter is dat beeld drastisch anders. Het aantal kinderen dat met een ernstige infectie op de intensive care belandde, kelderde landelijk van 178 in de winter van 2024/25 naar 43 dit seizoen. Kinderartsen wijzen naar één duidelijke verklaring: de nieuwe prik.
Voor volwassenen een verkoudheid, voor baby’s een ramp
Het respiratoir syncytieel virus, kortweg RS, doet bij de meeste volwassenen en oudere kinderen weinig meer dan een loopneus en wat gehoest. Vervelend, maar overkomelijk. Bij de allerjongsten kan hetzelfde virus veel harder aankomen.
Het nestelt zich in de diepste vertakkingen van de luchtwegen en veroorzaakt daar een ontsteking. Artsen noemen dat bronchiolitis. Juist die kleinste luchtwegen zijn bij een baby nauwelijks meer dan minuscule buisjes, met alle gevolgen van dien.
Waarom een beetje slijm al te veel is
“De vertakkingen van de luchtwegen zijn bij ons al klein, maar bij baby’s zijn ze natuurlijk nóg kleiner”, legt Koen van Aerde uit. Hij werkt als kinderinfectioloog en immunoloog in het Radboudumc in Nijmegen.
“Een klein beetje zwelling of slijm kan daardoor al voor grote problemen zorgen. Kinderen kunnen te weinig zuurstof binnenkrijgen en hevige hoestbuien krijgen.” Het gaat dus niet om een beetje snotteren, maar om ademnood.
Niet kunnen ademen betekent ook niet drinken
Een baby die moeilijk ademt, drinkt ook slecht. Dat klinkt logisch, maar het maakt de situatie sneller ernstig dan ouders verwachten. Ademen en drinken tegelijk lukt simpelweg niet meer als de luchtwegen dichtzitten.
In de zwaarste gevallen kost ademhalen zoveel moeite dat een kind aan de beademing moet. Dat zijn precies de patiëntjes die op de kinder-ic terechtkomen en die dit seizoen dus veel minder vaak werden opgenomen.
De cijfers spreken voor zich
Landelijk lagen er vorige winter 178 kinderen met een ernstige RS-infectie op de intensive care. Dit seizoen waren dat er 43. Een daling die in de spreekkamer en op de afdeling meteen voelbaar was.
In het Radboudumc halveerde het aantal zieke kinderen. Voor artsen die jarenlang gewend waren aan volle winters is dat een opmerkelijk verschil, en volgens hen niet te verklaren door toeval of een milde winter.
Geen vaccin, maar kant-en-klare antistoffen
Sinds september 2025 krijgen baby’s via de jeugdgezondheidszorg een prik die anders werkt dan een gewoon vaccin. Er zitten kant-en-klare antistoffen in, waardoor het lichaam van de baby zelf geen afweer hoeft op te bouwen.
Het voordeel daarvan is snelheid. De bescherming is er direct, de prik kent weinig bijwerkingen en werkt het hele seizoen door. Precies wat je wilt bij een virus dat zich niets aantrekt van een opbouwperiode.
Wanneer je baby aan de beurt is
Het RS-seizoen loopt van september tot en met maart. Baby’s die in die periode geboren worden, krijgen de prik binnen twee weken, tijdens het huisbezoek dat na de geboorte plaatsvindt.
Wie in de andere maanden geboren wordt, krijgt de prik vlak voordat het seizoen begint, op het consultatiebureau. Zo is elke baby beschermd op het moment dat het virus weer begint rond te gaan.
Ouders reageren enthousiaster dan verwacht
De animo onder jonge ouders valt op, merkt Esther Kramer, arts Maatschappij en Gezondheid en jeugdarts bij GGD Gelderland-Zuid. “Ouders reageren over het algemeen erg enthousiast”, zegt ze over de eerste ervaringen met de immunisatie.
Dat is niet vanzelfsprekend. “Toen we een paar jaar geleden startten met het rotavirusvaccin, waren ouders juist terughoudender”, vertelt Kramer. Bij het RS-virus ligt dat blijkbaar anders, en daar heeft ze een verklaring voor.
Bijna iedereen kent zo’n verhaal
“Veel jonge ouders kennen wel een baby die ernstig ziek is geweest door RS”, aldus Kramer. “Dat zie je bij het rotavirus of andere ziekten veel minder.” De ziekte heeft simpelweg een beruchte reputatie in kraamvisites en appgroepen.
Daarnaast spelen volgens haar de zeer jonge leeftijd van de patiëntjes en de heftigheid van het ziektebeeld mee. Een baby aan de beademing is een beeld dat ouders niet snel loslaten.
Nog niet op het niveau van DKTP
Helemaal gelijk aan de bekende vaccinaties is de opkomst nog niet. De deelname blijft iets achter bij zogeheten standaardvaccins als DKTP en BMR, die al decennia in het programma zitten.
Toch is het beeld volgens de betrokkenen ronduit positief, zeker voor een prik die pas sinds september 2025 wordt aangeboden. Bekendheid moet nog groeien, en de cijfers van dit seizoen helpen daar waarschijnlijk bij.
De tweede ronde is begonnen
Deze week ging de jeugdgezondheidszorg van start met een nieuwe immunisatieronde. Zowel het Radboudumc als GGD Gelderland-Zuid hoopt dat nog meer ouders hun baby laten beschermen dan de vorige keer.
Want wie toch ernstig ziek werd, viel op. De baby’s die vorig jaar in het ziekenhuis belandden waren vrijwel nooit geïmmuniseerd, of hadden een onderliggende aandoening die hen extra kwetsbaar maakte.
Voor het eerst geen zoektocht naar een bed
Het effect is ook merkbaar in de logistiek van de ziekenhuizen. “Vóór de immunisatie hadden we elke winter, tijdens de piek van het RS-seizoen, de website ‘Kind zoekt bed’ nodig”, vertelt Van Aerde.
Via dat systeem zien artsen razendsnel waar nog een plekje vrij is op een kinderafdeling of kinder-ic. “Voor zieke baby’s moest ver buiten de regio en soms tot in Duitsland naar een opnameplekje gezocht worden.”
Dit jaar bleef die website dicht
“Dit jaar was dat voor het eerst niet nodig”, zegt Van Aerde. Voor hem voelt de daling als een mijlpaal. “Een ziekte die zo hevig kan verlopen bij baby’s wil je als ouder niet meemaken.”
“Je wilt je kind niet met beademingsbuisjes op de ic zien liggen. Dat we nu een prik hebben waarmee je je kind een heel seizoen kunt beschermen, en die zo goed werkt, is echt bijzonder.”
Hoop op een nog beter volgend seizoen
De kinderarts hoopt vooral dat het nieuws blijft hangen bij ouders die binnenkort een keuze moeten maken. “Ik hoop dat veel mensen dit nieuws horen en het meenemen in hun besluit om hun baby te immuniseren.”
Of de daling zich doorzet, moet het komende seizoen uitwijzen. De richting is in elk geval duidelijk: hoe meer baby’s beschermd zijn, hoe leger de kinder-ic’s tijdens de RS-piek blijven.
Bron: ad.nl
