Heb je een tiener in huis? Dan is de kans groot dat er deze week een mail of brief van school binnenkwam. Op Telegram en Snapchat gaan berichten rond waarin jongeren elkaar oproepen om komend weekend te gaan rellen.
Middelbare scholen slaan aan op die signalen en waarschuwen ouders voor mogelijke vernielingen en plunderingen. Op sommige scholen zijn agenten langs geweest. Harde aanwijzingen dat het ook echt misgaat, zijn er voorlopig niet.
Oproepen circuleren vooral in besloten groepen
In verschillende chatgroepen, waarvan een deel besloten is, moedigen jongeren elkaar aan om samen te komen. Genoemd worden onder meer Eindhoven, Maastricht en Den Haag. De berichten worden vlot doorgestuurd en bereiken zo veel scholieren.
Tegelijk is er een stevige kanttekening te maken. Op platforms als Telegram hebben jongeren vaak vooral een grote mond. In diverse grote steden is bovendien geen vergunning aangevraagd voor een demonstratie.
De politie kijkt mee en houdt de kaken op elkaar
De landelijke politie volgt de ontwikkelingen nauwlettend, maar wil inhoudelijk niet ingaan op de berichten die rondgaan. Dat is standaardprotocol, legt een woordvoerder uit, en geen teken dat er niets gebeurt achter de schermen.
„In algemene zin monitort de politie berichten op sociale media”, zegt die woordvoerder. „Als daar aanleiding toe is, treden we in overleg met de betrokken partijen.” Meer informatie geeft de organisatie voorlopig niet.
Maastrichtse ouders kregen allemaal een brief
In Maastricht hebben alle ouders van leerlingen in het voortgezet onderwijs deze week bericht gekregen van de schoolbesturen. Aanleiding was de aard van de berichten die op scholen binnendruppelden, via leerlingen en via personeel.
„Die komen dan bij de rectoren terecht die vervolgens besloten om ouders te berichten”, laat een woordvoerder van het Limburgs Voortgezet Onderwijs weten. De koepel deelde de brief met de redactie die hierover publiceerde.
Wat er zwart op wit in de brief staat
De toon is serieus. ‘Via sociale media circuleren momenteel berichten waarin jongeren worden opgeroepen om aanstaande zaterdag in Maastricht en andere Nederlandse steden samen te komen’, schrijven de rectoren aan de ouders.
En er volgt een duidelijke waarschuwing: ‘In sommige van die berichten wordt gesproken over mogelijke ongeregeldheden, vernielingen en plunderingen.’ Daarmee laten de scholen weinig aan de verbeelding over, zonder paniek te willen zaaien.
Ook winkeliers kregen een seintje
Niet alleen scholen zijn alert. Centrummanagement Maastricht, een stichting die opkomt voor het lokale bedrijfsleven, stuurde ondernemers en inwoners eveneens een bericht over de rondgaande oproepen. Het lokale platform De Nieuwe Wester Maastricht meldde dat.
Voor winkeliers in een binnenstad is zo’n waarschuwing geen kleinigheid. Zij moeten inschatten of ze zaterdag normaal opengaan, extra personeel inzetten of juist voorzorgsmaatregelen treffen bij de etalages en de ingang.
Dreigposters gemaakt met kunstmatige intelligentie
Op Facebook duiken diverse posters op die met AI zijn gemaakt. Daarop wordt gedreigd de Bijenkorf te plunderen. Op een van de afbeeldingen staat in hoofdletters: ‘Wie komt ook rwina zetten 31 oktober Vrijthof Maastricht?’
‘Rwina zetten’ is straattaal voor chaos en opstand. Dat zulke beelden binnen een paar minuten te maken zijn, verklaart meteen waarom ze zo snel en zo massaal worden rondgestuurd onder jongeren.
Grof taalgebruik over Den Haag en Oss
In Telegramgroepen gaan daarnaast ernstige dreigementen rond over extreem geweld in Den Haag en Oss. Het taalgebruik in die berichten is veelvuldig grof, wat de inschatting voor politie en scholen er niet makkelijker op maakt.
Juist die mix van stoere taal, anonimiteit en gedeelde beelden maakt het lastig om te bepalen wat serieus is. Tot dusver ontbreekt hard bewijs dat het echt tot ongeregeldheden komt.
Eindhoven kijkt naar de beelden uit Frankrijk
Het Huygens Lyceum in Eindhoven waarschuwde ouders en verzorgers per mail, een bericht dat zelf ook weer op sociale media belandde. Daarin verwijst de school naar de rellen in Frankrijk van vorige week.
Daar werden 1314 mensen aangehouden na grootschalige plunderingen, waarbij onder meer 24 winkels het moesten ontgelden. Zeker 53 agenten raakten gewond. Dat verwijst de school naar als voorbeeld van hoe snel iets kan ontsporen.
Jeugdagenten kwamen zelf langs op school
De rector van het Huygens Lyceum schrijft dat de school begin deze week bezoek kreeg van de jeugdagenten uit de wijk. Zij wezen op geruchten dat er zaterdag 31 oktober gerold zou worden in de stad.
Algemeen directeur Martin van den Berg bevestigt dat. „Er is een kort bericht naar ouders gegaan vanuit de rector van het Huygens lyceum om ouders attent te maken op de berichten die rondgaan op sociale media.”
De vrees: even gaan kijken is zo gebeurd
Wat scholen vooral zorgen baart, is nieuwsgierigheid. ‘Op dit moment is niet bekend of deze oproepen daadwerkelijk leiden tot activiteiten of onrust’, schrijven de rectoren in de brief aan de ouders.
Maar, voegen ze toe, jongeren kunnen uit nieuwsgierigheid of door groepsdruk besluiten te gaan kijken, zonder goed te overzien waar ze terechtkomen. Precies dat scenario willen de scholen voor zijn.
De oproep aan ouders: ga het gesprek aan
De schoolbesturen vragen ouders daarom om er thuis over te praten. Niet met een opgeheven vinger, maar wel helder over wat er zaterdag mogelijk gebeurt en wat de risico’s daarvan zijn.
‘Bespreek daarbij ook dat het ogenschijnlijk onschuldige besluit om „alleen even te gaan kijken” kan betekenen dat iemand terechtkomt in een situatie die snel kan escaleren’, luidt het advies in de brief.
Amsterdam bereidt zich voor op de Dam
Volgens de scholen is de situatie inmiddels besproken met de gemeente en de politie. Ook in Amsterdam zijn de oproepen bekend, bleek uit een reactie van de woordvoerder van burgemeester Femke Halsema.
„We zien veel AI-gegenereerde berichten langskomen. Maar we bereiden ons er goed op voor”, zei die woordvoerder tegen De Telegraaf over de oproep om op de Dam te komen protesteren.
Kamervragen over een Generatie Z Protest
Kamerlid Ingrid Coenradie van JA21 stelde afgelopen weekend schriftelijke vragen aan de minister van Justitie en Veiligheid. Die gaan over berichten waarin wordt opgeroepen tot een ‘Generatie Z Protest’ op het Malieveld in Den Haag.
Volgens haar wordt in besloten chatgroepen gesproken over massaal optrekken richting winkelgebieden en designerwinkels. Ze wil weten of politie en inlichtingendiensten onderzoek doen naar de organisatoren en of er maatregelen worden overwogen. De politie zwijgt daarover.
