In Rusland is een opvallende dreiging bijgekomen. Niet uit de lucht, maar uit het bos. Bruine beren lopen dorpen en steden binnen, en dat loopt steeds vaker dodelijk af. Sinds het begin van dit jaar vielen al bijna twintig doden.
Het Russische persbureau Tass houdt de teller bij: zeventien mensen overleden na een aanval van een beer. Alleen al in het afgelopen weekend kwamen er zeker drie slachtoffers bij. In de regio Irkoetsk geldt inmiddels de noodtoestand.
Beelden die rondgaan op sociale media
Op sociale media duiken talloze filmpjes op van beren die doodgemoedereerd de bewoonde wereld binnenwandelen. Op een van die video’s staat een beer rechtop tegen de voordeur van een huis te rammen, alsof hij gewoon naar binnen wil.
Een ander fragment is nog benauwender. Een man probeert aan een beer te ontkomen door een gang in te rennen. Het dier gaat hem achterna. Juist dat soort beelden maakt de angst in afgelegen gebieden heel tastbaar.
Drie doden in één weekend
De cijfers laten zien dat het niet bij schrikbeelden blijft. In het afgelopen weekend verloren minstens drie mensen het leven door een beer. Dat is in enkele dagen tijd bijna een vijfde van het jaartotaal dat Tass noemt.
Zeventien dodelijke slachtoffers sinds januari: voor een land waar beren nooit ver weg zijn, is dat een aantal dat de aandacht trekt. Zeker omdat de aanvallen zich de laatste weken lijken op te stapelen.
Wat er in Irkoetsk gebeurde
In de regio Irkoetsk werd afgelopen vrijdag een 71-jarige man aangevallen. Hij overleed ter plaatse aan zijn verwondingen. Het dier dat hem besprong, werd later door jagers doodgeschoten. Daarmee was de ellende in die regio nog niet voorbij.
Twee dagen later, op zondag, drong een beer een caravan binnen. Daar sprong hij op een 55-jarige man. Ook dit slachtoffer bezweek. Twee dodelijke incidenten in één regio, binnen één weekend.
Noodtoestand als noodgreep
Na die reeks aanvallen kondigde de regio Irkoetsk de noodtoestand af vanwege de beren, meldt de Russische zakenkrant Kommersant. Een ongebruikelijke stap, die meestal is voorbehouden aan bosbranden of overstromingen, niet aan rondzwervende roofdieren.
Het beeld verschilt per plaats. Op sommige locaties struinen de dieren rustig door woonwijken. Elders volstaat hard schreeuwen nog om een beer weg te jagen. Voorspelbaar is het gedrag van de dieren allerminst.
Lege bossen, hongerige beren
Waarom zoeken de dieren de mens op? Het Russische ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen wijst vooral naar het gebrek aan natuurlijk voedsel. Zonder eten in het bos gaan beren verderop kijken, en dan komen ze al snel bij dorpen uit.
Woordvoerder Tatjana Aramileva legde uit dat er dit jaar in Siberië vrijwel geen oogst is van pijnboompitten, hazelnoten, bessen en paddenstoelen. Precies het menu waar beren het in deze periode van moeten hebben. Het resultaat: honger.
Afval als makkelijke maaltijd
Er is nog een factor die de dieren naar de mens lokt. Vuilstortplaatsen en open afvalcontainers in de buurt van huizen en toeristenkampen vormen een eenvoudige voedselbron. Een beer die daar één keer succes heeft, komt terug.
Zo ontstaat een patroon dat moeilijk te doorbreken is. Het dier verliest zijn schuwheid, de afstand tot bewoning wordt kleiner en de kans op een onverwachte ontmoeting in een achtertuin of op een camping groeit.
Moskou werkt aan nieuwe regels
De Russische regering bereidt wetswijzigingen voor. Regio’s moeten sneller kunnen ingrijpen om de populatie bruine beren te reguleren en zo het risico op aanvallen te verkleinen. Dat kondigde vicepremier Dmitri Patroesjev aan.
Een van de opties die op tafel ligt, is vergaand: de bruine beer mogelijk schrappen van de lijst met beschermde diersoorten. Dat zou lokale bestuurders veel meer ruimte geven om maatregelen te nemen.
Een populatie die verdubbelde
Volgens Patroesjev is daar reden toe. De populatie bruine beren is in dertig jaar tijd meer dan verdubbeld, tot zo’n 300.000 dieren. Meer beren betekent meer concurrentie om voedsel, en dus meer dieren die uitwijken.
Combineer die groei met een mislukte oogst in de bossen en je krijgt het beeld van dit najaar: dieren die verder trekken dan normaal en daarbij op mensen stuiten die daar niet op zijn voorbereid.
Regio’s grepen al eerder in
Irkoetsk staat niet alleen. Ook in de regio Tomsk en in Boerjatië waren al eerder maatregelen ingevoerd tegen de overpopulatie van beren. De problemen spelen dus over een groot gebied, niet in één geïsoleerd hoekje van Siberië.
Op 22 september ging de gouverneur van de regio Tomsk een stap verder. Hij kondigde een verbod af op massa-evenementen, excursies en toeristische bijeenkomsten buiten en aan de rand van bewoonde gebieden, tot 1 november.
Chakassië slaat alarm
Eén dag na dat besluit in Tomsk riep ook Chakassië de noodtoestand uit. Aanleiding was de toename van het aantal aanvallen. De problemen verspreidden zich sneller dan bestuurders met losse maatregelen konden bijhouden.
Vicegouverneur Dmitri Boetsjenik koos daarbij woorden die weinig aan de verbeelding overlaten. Volgens hem werd de stad Abaza feitelijk ‘belegerd door beren’. Geen beeldspraak die je vaak hoort uit de mond van een bestuurder.
Jagers in de stad
In Abaza werden de dieren vanuit verschillende delen van de stad gezien. Niet aan de bosrand, maar gewoon tussen de bebouwing. Jagers hadden er op dat moment al een aantal beren gedood.
Daarmee verschuift de aanpak van waarschuwen en wegjagen naar afschot. Voor inwoners betekent het vooral dat een gang naar de winkel of een wandeling met de hond opeens een afweging is geworden.
Hoe het verder gaat, is onzeker
De komende weken moet blijken of de nieuwe regels uit Moskou er daadwerkelijk komen en wat ze in de praktijk opleveren. Tot die tijd leunen de regio’s op noodtoestanden, verboden en lokaal ingrijpen.
Zeker is dat de combinatie van een groeiende berenpopulatie en een zo goed als mislukte oogst in de bossen dit jaar een hoge prijs heeft gehad. Bijna twintig mensen overleefden een ontmoeting niet.
Bron: ad.nl
