Er is in Nederland opnieuw een persoon overleden die besmet was met het westnijlvirus, terwijl het aantal bevestigde infecties verder oploopt. Het RIVM registreerde afgelopen week zestien nieuwe meldingen, vrijwel zeker opgelopen na een beet van een besmette mug.
Nieuwe overlijdensmelding
Met het nieuwe overlijden komt het totaal aantal overleden personen bij wie het virus was aangetoond dit jaar op vijf. Dat betekent niet automatisch dat het westnijlvirus de directe doodsoorzaak was, benadrukt het RIVM bij dit soort meldingen.
Het aantal vastgestelde besmettingen bij mensen staat nu op vierenveertig. In de meeste gevallen werd de infectie pas ontdekt nadat patiënten met klachten in het ziekenhuis belandden. Artsen testen dan op het virus wanneer koorts, hoofdpijn of neurologische signalen opvallen.
Verspreiding per regio
Zuid-Holland telt voorlopig de meeste bevestigde gevallen: drieëntwintig. Utrecht volgt met tien positieve tests. Daarnaast zijn besmettingen vastgesteld in Noord-Holland, Noord-Brabant, Gelderland en Overijssel. De geografische spreiding laat zien dat het virus zich op meerdere plekken tegelijk weet te nestelen.
Overdracht vindt in Nederland niet plaats van mens op mens, wat belangrijk is om te benadrukken. Dat betekent dat lokale factoren, zoals de aanwezigheid van besmette vogels en geschikte muggen, bepalend zijn voor het risico in een wijk of regio.
Hoe het virus circuleert
In de natuur circuleert het westnijlvirus vooral onder vogels. Muggen die een besmette vogel steken, kunnen het virus vervolgens via een volgende beet overbrengen op mensen. Mensen zijn eindstations: zij geven het virus niet door aan andere mensen.
Onderzoekers bundelen gevangen muggen in zogenoemde pools om te testen op het virus. Tot nu toe zijn vier van die muggenpools positief: twee in Zuid-Holland, één in Gelderland en één in Noord-Brabant. Zo krijgen experts zicht op verspreidingshaarden.
Symptomen bij mensen
Voor de meeste mensen verloopt een infectie zonder klachten. Het RIVM schat dat ongeveer één op de vijf besmettingen tot symptomen leidt. Vaak blijft het bij koorts, hoofdpijn en spierpijn, vergelijkbaar met griep, waarna patiënten binnen enkele dagen weer opknappen.
In ongeveer één procent van de gevallen wordt iemand ernstig ziek. Het westnijlvirus kan dan een hersenontsteking of hersenvliesontsteking veroorzaken. Alarmsignalen zijn bijvoorbeeld verwardheid, stijve nek, aanhoudende hoge koorts, moeite met spreken of krachtsverlies in armen of benen.
Ziekenhuisopnames en zorg
Artsen zien patiënten meestal binnenkomen met koorts en pijnklachten, soms aangevuld met neurologische verschijnselen. Omdat de symptomen op griep lijken, wordt pas na aanvullend onderzoek aan het westnijlvirus gedacht. Bloed- en liquoronderzoek kunnen vervolgens duidelijkheid geven over een recente infectie.
Er bestaat geen specifieke antivirale behandeling tegen dit virus; de zorg richt zich op het verlichten van klachten en het ondersteunen van vitale functies bij ernstige ziekte. Preventie is daarom cruciaal: voorkomen dat muggen steken, voorkomt ook ziekenhuisopnames en herstel.
Effect op paarden
Niet alleen mensen, ook paarden raken geregeld besmet. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit meldde vorige week achtenveertig positief geteste paarden, waarmee het totaal dit jaar op honderdzesendertig staat. Die toename weerspiegelt de virusactiviteit in provincies en vraagt om alertheid eigenaren.
Volgens de NVWA verloopt een infectie bij vier op de vijf paarden zonder klachten. Worden dieren wel ziek, dan zien eigenaren sloomheid, koorts en minder eetlust. In ernstige gevallen treedt verlamming op en is euthanasie soms de enige, pijnloze uitweg.
Vogels als vroege waarschuwers
Vogels fungeren als natuurlijke graadmeters voor de aanwezigheid van het westnijlvirus. Door dode of zieke vogels te testen, ontstaat een beeld van waar het virus rondgaat. Afgelopen week leverde dat onderzoek eenenzeventig positieve uitslagen op in delen van het land.
Waarnemingen door burgers, gecombineerd met veldonderzoek, helpen onderzoekers patronen te herkennen. Zie je een zieke of dode vogel, meld dat bij de gemeente of een meldpunt en raak het dier niet aan. Zo bescherm je jezelf en ondersteun je monitoring.
Waarom het nu toeneemt
Activiteit van muggen piekt in warmere maanden, zeker na natte perioden met veel stilstaand water waarin larven uitkomen. Zulke omstandigheden vergroten de kans dat muggen besmet raken via vogels en het virus vervolgens dichter bij woonwijken opduikt en blijft circuleren.
Klimaat en stedelijke inrichting spelen mee. Zachtere winters en langere, warme nazomers kunnen de periode verlengen waarin muggen actief zijn en overleven. Daardoor ontstaat meer overlap tussen besmette vogels en mensen, met een grotere kans op overdracht in de buurt.
Wat je zelf kunt doen
Gelukkig kun je thuis veel doen om steken te voorkomen. Verwijder stilstaand water uit emmers, dakgoten en plantenbakschotels, sluit regentonnen goed af en plaats horren. Zo beperk je broedplaatsen én houd je muggen buiten, vooral in warme weken.
Bescherm jezelf buiten met een insectenwerend middel met DEET of icaridine, draag ’s avonds lange mouwen en broekspijpen en gebruik zo nodig een ventilator of klamboe. Muggen houden niet van wind en hebben moeite om tegen luchtstromen in te vliegen.
Wat te doen bij klachten
Krijg je koorts, hoofdpijn en spierpijn na veel muggenbeten, dan is rust, drinken en paracetamol meestal voldoende. Bel je huisarts bij aanhoudende klachten of als je je zorgen maakt. Verergeren de symptomen snel, neem dan direct contact op voor beoordeling.
Zoek spoedzorg bij verwardheid, een stijve nek, ernstige sufheid, krachtsverlies of aanhoudende hoge koorts. Dat zijn alarmsignalen die kunnen wijzen op een ontsteking van hersenen of hersenvliezen. Snelle beoordeling kan complicaties beperken en de juiste ondersteuning op tijd opstarten.
Wat de cijfers ons vertellen
Vierenveertig bevestigde besmettingen klinkt misschien beperkt in een land van zeventien miljoen inwoners. Toch is de trend relevant: meldingen uit meerdere provincies, positieve muggenpools en besmette vogels en paarden wijzen samen op actieve circulatie, wat verhoogde waakzaamheid rechtvaardigt.
Dat er vijf overlijdens zijn gemeld bij wie het virus bevestigd was, moet met nuance worden bekeken. Niet elk sterfgeval is aan het westnijlvirus toe te schrijven; andere aandoeningen of kwetsbaarheid kunnen hebben meegespeeld bij het beloop van de ziekte.
Rol van instanties
Het RIVM houdt de ziektegevallen bij mensen in de gaten en adviseert over preventie en diagnostiek. De NVWA volgt meldingen bij dieren, waaronder paarden en vogels. Samen met gemeenten en laboratoria ontstaat zo een beeld waarop beleid kan worden afgestemd.
Regelmatige updates helpen zorgprofessionals en burgers bij het inschatten van risico’s en maatregelen. Wie meer wil weten, vindt informatie op de websites van het RIVM en de NVWA. Betrouwbare, actuele gegevens maken het mogelijk om nuchter en effectief te handelen.
Vooruitblik op de komende weken
De komende weken zijn bepalend voor het verdere verloop van dit seizoen. Zolang het zacht blijft en er broedplaatsen zijn, zullen muggen actief blijven. Kouder, droger weer remt de aantallen, waarna het risico afneemt tot de volgende lente en zomer.
Met verstandige voorzorgsmaatregelen is het risico voor de meesten beperkt te houden. Laat je niet onnodig ongerust maken, maar wees wel alert op signalen en neem muggenwerende maatregelen. Kleine ingrepen thuis leveren, opgeteld, een groot verschil op voor je omgeving.
Praat met ons mee
Wij zijn benieuwd hoe jij hiernaar kijkt. Maak je je zorgen, of valt het mee in jouw buurt? Deel je ervaringen, vragen en tips op onze socialmediakanalen. Samen houden we het gesprek nuchter, behulpzaam en vooral ook dichtbij huis.
Laat van je horen: wat werkt bij jou tegen muggen, en welke informatie mis je nog? We reageren op zoveel mogelijk berichten en nemen nuttige suggesties mee in toekomstige artikelen, zodat iedereen beter is voorbereid wanneer muggen weer actiever worden.
Bron: hartvannederland.nl
