Na bijna drie maanden touwtrekken in Den Haag ligt er eindelijk iets tastbaars op tafel: D66, VVD en CDA hebben een akkoord op hoofdlijnen. Het volledige stuk volgt vrijdag, maar de contouren zijn duidelijk genoeg om een minderheidskabinet serieus in beeld te brengen.
Akkoord op hoofdlijnen en minderheidskabinet in zicht
De drie partijen zaten de afgelopen dagen tot diep in de avond bij elkaar om de laatste knopen door te hakken. Volgens betrokkenen is de basis gelegd voor een kabinet dat niet kan leunen op een vaste meerderheid, maar wél wil doorpakken.
Vrijdag wordt het coalitiestuk officieel gepresenteerd. Daarmee komt er na een moeizame formatieperiode een nieuwe fase: van praten naar doen. In februari moet het beoogde team gereedstaan voor de traditionele bordesfoto bij Paleis Huis ten Bosch.
Onderhandelingen op de valreep
De onderhandelingsrondes waren intensief en soms stroef, maar op het eind kwam er vaart in. De teams van Rob Jetten, Dilan Yesilgöz en Henri Bontenbal sloten zich op, schoven bij en vonden volgens eigen zeggen een werkbaar evenwicht.
Woensdag worden de laatste details gladgestreken. Jetten, zichtbaar opgelucht, benadrukt dat het akkoord daarop niet meer kan stuklopen. De toon is vastberaden: liever een slanke set afspraken die werkt, dan een dik compromis zonder richting.
Financiële afspraken als struikelblok
De zwaarste gesprekken gingen over geld. Belastingpakketten, begrotingsruimte en de verdeling van meevallers en tegenvallers vormden het hart van het gevecht. Dat is niet nieuw, maar bij een minderheidskabinet weegt financiële helderheid extra zwaar.
Jetten spreekt van een ‘nette’ oplossing zonder rekeningen door te schuiven naar volgende generaties. Wat dat precies betekent, blijft tot vrijdag onder de pet. Signaal is wel dat schuldbeheersing en betrouwbaarheid richting de markten prioriteit krijgen.
Rol van de informateur
Informateur Rianne Letschert hield het proces bij elkaar nadat eerdere gesprekken met andere combinaties vastliepen. Zij stond bekend om een rustige, resultaatgerichte aanpak: minder theater, meer schema’s, en steeds weer terug naar de kern van het probleem.
Onder haar regie vonden de drie fracties elkaar opnieuw. Dat leverde geen wondermiddel op, wel discipline. De lijn: bouw vanuit het haalbare, test de politiek gevoelige punten vroegtijdig, en voorkom dat alles vastloopt op symboliek.
Volgende stappen in de formatie
Komende week praat de Tweede Kamer over het bereikte akkoord. Het debat wordt een eerste stresstest: hoe ontvankelijk is de oppositie, en waar liggen realistische bruggen? Daarna volgt de benoeming van een formateur.
Meestal is dat de beoogd premier. In dit scenario ligt het voor de hand dat Jetten die rol op zich neemt. Die krijgt de opdracht een ploeg van ministers en staatssecretarissen samen te stellen die ook buiten de eigen bubbel steun weet te krijgen.
Waarom gekozen is voor een minderheid
De keuze voor een minderheidskabinet is niet uit luxe gemaakt. Eerdere pogingen met GL/PvdA of JA21 strandden op blokkades en principiële verschillen. Na de impasse besloten D66, VVD en CDA het met z’n drieën te proberen, zonder vaste meerderheid.
Zo’n constructie dwingt tot open politiek: per onderwerp steun zoeken, kreukels wegstrijken en deals sluiten met wisselende partners. Het maakt kwetsbaar, maar kan ook zorgen voor focus en transparantie in keuzes, mits het spel eerlijk wordt gespeeld.
Rekensom in beide Kamers
In de Tweede Kamer komen D66, VVD en CDA samen uit op 66 zetels. Dat is fors, maar niet genoeg. In de Eerste Kamer is de positie kwetsbaarder, waardoor steun van buiten vrijwel iedere keer onontkoombaar wordt.
Dat betekent schipperen tussen links en rechts, afhankelijk van het dossier. De kunst wordt om voorspelbare routes te bouwen, zodat burgers en bedrijven weten waar ze aan toe zijn en wetgeving niet elke week op het nippertje bungelt.
Wat dit betekent voor beleid
De partijleiders temperen verwachtingen over grote stelselwijzigingen. Geen nieuwe ministeries, geen ambitieuze naamsveranderingen of complexe herindelingen. Eerst de basis op orde, luidt de boodschap, met uitvoerbaarheid als harde randvoorwaarde.
Dat klinkt sober, maar past bij de lessen van de laatste jaren: beleid dat niet uitvoerbaar is, breekt later dubbel hard terug. Verwacht daarom concrete, afgebakende stappen en een nadruk op financiën, veiligheid, wonen en klimaat met nuchtere uitvoering.
Reageren zonder grote stelselwijzigingen
Yesilgöz houdt de inhoud nog dicht bij de borst, maar noemt het pakket ‘niet kleurloos’. De belofte: duidelijke keuzes die verdedigbaar zijn in het debat en in de samenleving. Liever scherpe randen dan een compromis dat nergens meer op lijkt.
Bontenbal noemt zichzelf opgelucht: na weken buffelen ligt er eindelijk iets. Geen grote woorden, wel een toon van vastberadenheid. Het onderhandelingsakkoord is niet het slotstuk, maar het startblok voor de volgende, mogelijk nog zwaardere etappe.
Mogelijke steunpilaren in de oppositie
Een minderheidskabinet leeft bij de gratie van medestanders. Reken op issue-by-issue samenwerking met centrumlinkse partijen op klimaat en bestaanszekerheid, en met centrumrechtse partijen op veiligheid, migratie en ondernemerschap. Maar ieder dossier kent zijn valkuilen.
Cruciaal wordt het bouwen van vertrouwen. Oppositiepartijen willen zichtbaar hun handtekening terugzien, niet slechts bijval leveren voor andermans plannen. Transparantie over onderhandelingsresultaten en tijdige betrokkenheid kunnen het verschil maken tussen wankel en werkbaar.
Tijdlijn naar het bordes
Als het debat voorspoedig verloopt, kan de formateur snel aan de slag. Dan volgen intakegesprekken, integriteitstoetsen en het schuiven met portefeuilles. Ambities moeten langs de lat van de begroting, de uitvoerbaarheid en de steun in beide Kamers.
Doel is een team dat in februari op het bordes verschijnt. Dat is ambitieus maar haalbaar, mits er geen onverwachte dossiers ontploffen. Vanaf dat moment telt maar één ding: leveren, en wel zichtbaar, zodat het publieke geduld niet opnieuw slijt.
Wat kiezers kunnen verwachten
Geen grootse visioenen, wel een agenda die draait om doen. Minder retoriek, meer afspraken die te controleren zijn. Dat is de lat die de drie partijen zichzelf opleggen, en waar de Kamer en kiezer hen straks aan zullen houden.
Vrijdag weten we welke keuzes zwart op wit staan. Tot die tijd is het speculeren en lezen tussen de regels. Wat vind jij van een minderheidskabinet als werkmodus? Laat je reactie achter op onze sociale media, we lezen graag mee.
Bron: nieuwrechts.nl
