Jesse Klaver zet de toon: zonder fundamentele koerswijziging krijgt de coalitie geen steun van GroenLinks-PvdA. In Utrecht hield de fractievoorzitter een scherpe maar openhandige boodschap aan D66, VVD en CDA: samenwerken kan, maar niet op deze basis.
De kern van zijn bezwaar ligt bij zorg, sociale zekerheid en ook het klimaatbeleid. De uitgestoken hand blijft, benadrukte hij, maar “verwár onze uitgestoken hand niet met een blanco cheque” – er moeten harde inhoudelijke afspraken komen.
Koerswijziging als voorwaarde
Klaver koppelt steun expliciet aan richting en tempo van beleid. Hij wil dat de coalitie niet alleen bijstuurt, maar echt van koers verandert: minder bezuinigen op mensen, meer investeren in zekerheid, gezondheid en het halen van klimaatdoelen.
Die lijn past in zijn eerdere uitnodiging om vóór de zomer tot akkoorden te komen. Maar de deur gaat alleen open als de inhoud meebeweegt. Een vrijbrief geeft hij niet, een realistische onderhandelingstafel wél, met duidelijke grenzen en meetbare doelen.
Druk op zorg en sociale zekerheid
De grootste splijtzwam zit in de zorg en sociale zekerheid. Volgens Klaver worden de tekorten niet opgelost door te schrappen in voorzieningen, maar door structureel te versterken: toegankelijke zorg, eerlijke premies en inkomenszekerheid als fundament van een weerbare samenleving.
Hij waarschuwt dat bezuinigingen vaak schuiven met problemen: minder preventie leidt tot duurdere zorg, strenger beleid tot meer uitval. De vraag moet zijn wat werkt en wat rechtvaardig is, niet alleen wat er op korte termijn past in de begroting.
Klimaat en stikstof kunnen scherper
Ook op klimaat en stikstof mag het ambitieuzer, zegt Klaver. Het tempo van emissiereductie, verduurzaming van woningen en schone industrie moet omhoog, met duidelijke deadlines en financiering. Anders dreigt Nederland doelstellingen te missen en economische kansen te laten schieten.
Volgens hem vraagt de realiteit geen kleine stapjes maar een stabiel, voorspelbaar pad. Bedrijven en huishoudens hebben baat bij helderheid: als het beleid stevig en consistent is, volgen investeringen vanzelf, en wordt de transitie eerlijker verdeeld over iedereen.
Uitgestoken hand, geen blanco cheque
Ruim een week geleden bood Klaver samenwerking aan D66, VVD en CDA aan. Vandaag herhaalde hij dat signaal, maar scherper: bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen, zolang afspraken tastbaar zijn en de rekening niet bij kwetsbare groepen belandt.
Zijn sneer was duidelijk: D66 en CDA gaven de VVD al één keer haar zin, doelde hij op het buitensluiten van GroenLinks-PvdA bij onderhandelingen. Een tweede keer, op alle inhoudelijke punten, is voor hem onbespreekbaar.
Bezuinigingen of belastingen
Bezuinigen sluit Klaver niet per definitie uit, maar pas nadat alternatieven zijn onderzocht. Denk aan een hogere winstbelasting voor bedrijven die recordwinsten boeken, en een zwaardere bijdrage van miljonairs, zodat de sterkste schouders daadwerkelijk de zwaarste lasten dragen.
Volgens hem is dat geen straf voor succes, maar een keuze voor eerlijkheid en stabiliteit. Zo blijft de koopkracht van gewone huishoudens beschermd, terwijl de overheid ruimte houdt om in zorg, onderwijs en klimaat te investeren zonder sociale schade.
De WIA-plannen na 2030
Specifiek noemde Klaver de voorgenomen bezuiniging van één miljard euro per jaar op de WIA na 2030, de regeling voor mensen die arbeidsongeschikt zijn. Dat is geen hervorming, zegt hij, maar een besparing op mensen die het niet kunnen dragen.
Zijn punt is eenvoudig: het aantal arbeidsongeschikten daalt niet magisch door een regel aan te passen. Wie werkt verliest, wie uitvalt wordt gekort. Dat is niet eerlijk, niet effectief en uiteindelijk duurder voor samenleving en werkgevers.
Rol van sociale partners
Klaver wil dat vakbonden en werkgeversorganisaties volwaardig meepraten over wijzigingen in sociale zekerheid. Zonder afspraken met sociale partners krijgt de coalitie geen steun van GroenLinks-PvdA. Dat borgt draagvlak en voorkomt dat regels in de praktijk onwerkbaar uitpakken.
Het Nederlandse poldermodel werkt alleen als je mensen aan tafel zet die het moeten uitvoeren. Afspraak is afspraak, maar dan wél afspraken die haalbaar zijn op de werkvloer, begrijpelijk voor werknemers en uitvoerbaar voor uitvoeringsinstanties.
Politieke verhoudingen en timing
De formatie draait door onder leiding van informateur Rianne Letschert, die met fractievoorzitters spreekt om basis te leggen voor een akkoord. In dat decor probeert Klaver constructief te blijven, maar wel met een duidelijk kompas en harde randvoorwaarden.
Zijn timing is niet toevallig. Vóór de zomer wil hij concrete akkoorden sluiten. Dat creëert druk op de coalitie om nu kleur te bekennen: ofwel schuiven naar een sociaal en groener pakket, of accepteren dat steun uit de oppositie afbrokkelt.
Wat dit betekent voor de formatie
De boodschap maakt de rekensom simpel en lastig tegelijk. Wil de coalitie brede steun, dan moet het akkoord worden aangescherpt op zorg, sociale zekerheid en klimaat. Dat kan pijn doen binnen VVD en deels bij CDA, maar verbreedt draagvlak aanzienlijk.
Voor D66, dat zichzelf als progressief-liberaal presenteert, ligt hier een sleutelrol. Door te kiezen voor ambitie in klimaat en sociale rechtvaardigheid kan de partij het verschil maken, zowel inhoudelijk als in het smeden van meerderheden in beide Kamers.
Hoe nu verder
De komende weken volgen gesprekken tussen coalitie en oppositiepartijen over mogelijke deelakkoorden. Klaver zal daarbij blijven hameren op drie lijnen: geen bezuinigingen die kwetsbaren raken, wel investeren in toekomst, en een eerlijkere belastingmix die het draagvlak vergroot.
Of er vóór de zomer witte rook is, hangt af van de bereidheid om te bewegen. Eén ding is duidelijk: de uitgestoken hand blijft uitgestoken, maar alleen richting een koers die mensen beschermt, klimaat dient en economie toekomstbestendig maakt.
Praat mee
We volgen de formatie op de voet en luisteren graag naar jouw kijk op deze koersdiscussie. Vindt jij dat de coalitie moet bijsturen op zorg, sociale zekerheid en klimaat, of is het huidige akkoord precies wat Nederland nu nodig heeft?
Laat van je horen op onze sociale media en praat mee in de reacties. Deel je ervaringen, ideeën en zorgen: hoe kan beleid eerlijker én effectiever? We zijn benieuwd naar jouw verhaal en nemen de reacties mee in onze berichtgeving.
Bron: metronieuws.nl
