Het politieke spel rond de formatie wordt ineens heel concreet voelbaar in uw portemonnee. Uit gelekte stukken blijkt dat onderhandelaars van D66, VVD en CDA een forse verhoging van het eigen risico in de zorg overwegen, mogelijk tot 440 euro.
Gelekte plannen rondom eigen risico
Volgens bronnen liggen varianten op tafel waarbij het eigen risico stijgt van 385 naar 400 tot 440 euro. Officieel heet dat een inflatiecorrectie, maar het levert wel circa 800 miljoen op voor andere uitgaven, waaronder extra defensiebudget.
Voor wie het even kwijt is: het eigen risico is het bedrag dat u jaarlijks eerst zelf betaalt voor veel zorgkosten, huisartsbezoek uitgezonderd. Sinds jaren staat dat op 385 euro, waardoor vooral chronisch zieken sneller aan de max zitten.
Waarom defensie geld nodig heeft
De achtergrond is duidelijk: Nederland wil, net als andere NAVO-landen, richting de twee procent van het bbp aan defensie-uitgaven. De oorlog in Oekraïne, munitievoorraden en modernisering van materieel drukken zwaar op de begrotingswensen van Den Haag.
Maar extra geld is ergens anders minder geld. In een krap begrotingsjaar schuurt het dus direct met andere prioriteiten: zorg, koopkrachtmaatregelen, onderwijs, klimaat. En ergens moet de rekenmachine stoppen, anders duikt het EMU-saldo omlaag.
De politieke rekensom achter de schermen
De verkenning van een hogere eigen bijdrage past in de zoektocht van een beoogd minderheidskabinet naar gemeenschappelijke grond. D66, VVD en CDA hebben uiteenlopende accenten, maar willen wel laten zien dat ze kunnen leveren en begrotingsdiscipline bewaren.
De tijd dringt bovendien: rond 30 januari moet er een conceptakkoord liggen, terwijl volgens ingewijden nog weinig echte knopen zijn doorgehakt. Dat betekent druk, tempo, lange weekenden, en onvermijdelijke ruilhandel tussen dossiers die elkaar budgettair raken.
Wie er aan tafel zit en wie voorzit
Omdat informateur Letschert andere verplichtingen heeft, schuift D66-leider Rob Jetten dit weekend vermoedelijk naar voren als voorzitter van de gesprekken. Praktisch, zeggen betrokkenen: iemand moet het kladblok bijhouden en de agenda strak door de vergaderingen loodsen.
Symboliek speelt echter mee. Critici zien de ‘klimaatpaus’ liever niet aan het hoofd van de tafel. Tegelijk geldt: voorzitten is nog geen besluiten doorduwen. VVD en CDA houden eigen pen, en elk compromis vraagt drie handtekeningen.
Wat het betekent voor patiënten en premiebetalers
Wordt het 400 tot 440 euro, dan betaalt iedereen die ziekenhuiszorg gebruikt vermoedelijk wat meer uit eigen zak. Voor veel gebruikers is het eigen risico toch al ‘vol’, waardoor de verhoging direct voelbaar is aan het begin van het jaar.
Tegenstanders noemen het oneerlijk: ziektekosten zijn geen keuze, en vooral ouderen en chronisch zieken krijgen de rekening. Voorstanders wijzen op doelmatigheid en minder ‘onnodig’ gebruik. De waarheid zit ergens ertussen, maar zorgmijding blijft een reëel risico.
Wat zeggen voor- en tegenstanders
Voorstanders van een verhoging benadrukken dat het eigen risico al jaren stilstaat, terwijl prijzen en lonen zijn gestegen. Een beperkte aanpassing zou logisch zijn, liefst gecombineerd met flankerend beleid zoals betalingsregelingen of een iets hogere zorgtoeslag.
Tegenstanders vragen juist om schrappen of verlagen. De PVV zette dat stevig op de kaart tijdens de campagne. Kritiek raakt ook de timing: defensie spekken via de zorg voelt wrang, zeker nu veel huishoudens worstelen met stijgende lasten.
Alternatieven op tafel
Er zijn varianten denkbaar: een inkomensafhankelijk eigen risico, een lager maximum per behandeling, of een plafond over meerdere jaren. Eerder passeerden zulke ideeën, maar ze bleken complex in uitvoering en lastig te verkopen zonder nieuwe schotten in de zorg.
De financiering is nóg zo’n puzzel. Je kunt schuiven met fondsen, bezuinigen op apparaten of projecten, of extra lenen. Elk alternatief kent bijwerkingen: politiek draagvlak, juridische beperkingen, of juist hogere kosten op termijn als investeringen stilvallen.
Hoe uitzonderlijk is zo’n aanpassing
Het eigen risico werd in 2008 ingevoerd en groeide in stappen naar 385 euro. Daarna volgde een lange pauze. Af en toe klonk een pleidooi voor afschaffing of bevriezing, maar structurele hervormingen sneuvelden vaak op kosten, uitvoerbaarheid en tegenstrijdige wensen.
In andere EU-landen bestaan ook eigen bijdragen, al verschillen systemen sterk. Nederland kiest nadrukkelijk voor een vast, verplicht bedrag aan het begin van de zorgketen. Dat maakt de prikkel overzichtelijk, maar ook zichtbaar pijnlijk voor wie vaak zorg nodig heeft.
Wat we nog niet weten
Er is nog niets definitief. Het bedrag kan lager uitvallen, gefaseerd worden ingevoerd, of worden gekoppeld aan compensatie via de zorgtoeslag. Ook een pakketdeal met lagere premie of maxima op medicijnkosten kan ineens opduiken in het conceptakkoord.
Belangrijk wordt wat doorrekeningen tonen over koopkracht en zorggebruik. Het ministerie en het CPB leveren normaliter die analyses, waarna partijen schuiven met knoppen tot het politiek precies past. Tot het moment van witte rook blijft dus veel speculatief.
De sfeer aan de formatietafel
Opvallend: betrokkenen spreken over een goede sfeer, zeker vergeleken met de wantrouwige start rond het kabinet-Schoof. Zonder PVV-ondertekening verloopt overleg soepeler, klinkt het. Maar gezelligheid zegt niets over de kwaliteit van de uiteindelijke keuzes.
Deadlinepolitiek kent namelijk risico’s: haastwerk, deals in kleine kring en weinig ruimte voor toetsen op uitvoering. De recente geschiedenis leert dat zulke compromissen later vaak klem lopen bij ministeries, uitvoerders of de burger die de loketten moet trotseren.
Wat betekent dit voor uw portemonnee
Praktisch: gebruikt u ziekenhuiszorg of dure medicijnen, dan tikt u meestal het volledige eigen risico aan. Een verhoging met 15 tot 55 euro betaalt u dan vrijwel zeker, vaak al in de eerste maanden van het jaar.
Wat kunt u doen? Check of uw aanvullende verzekering nog past, vraag zo nodig om gespreid betalen van het eigen risico, en bespreek met uw arts of zorg pad én moment. Huisartsbezoek blijft vrijgesteld van het eigen risico.
Hoe nu verder
De komende dagen beloven pittig te worden: knopen hakken, scenario’s doorrekenen, misschien een knallende deur hier en daar. Reken op nieuwe lekken en proefballonnetjes. En blijf erop letten dat grote bedragen altijd ergens op een ander dossier landen.
Wij volgen de formatie op de voet en leggen consequent uit wat plannen betekenen voor uw zorg en portemonnee. Vragen, zorgen of een scherpe observatie? Deel uw mening vooral op onze sociale media; we gaan graag met u in gesprek.
Bron: dagelijksestandaard.nl
