Een toptarief van 56 procent in de inkomstenbelasting, lagere zorgpremies en een zorgtoeslag die helemaal verdwijnt. Dat is in grote lijnen het pakket dat de vakbonden volgens ingewijden hebben ingebracht in het overleg over een grondige verbouwing van het belastingstelsel.
Het plan ligt op tafel bij de Sociaal-Economische Raad, waar werkgevers, bonden en onafhankelijke leden proberen een gezamenlijke lijn te vinden. Makkelijk gaat dat niet: over de belastingverhogingen lopen de meningen flink uiteen.
Wat de bonden precies op tafel leggen
Kern van het voorstel is een ruil. Het hoogste belastingtarief gaat omhoog naar 56 procent, en in ruil daarvoor dalen de zorgpremies en verdwijnt de zorgtoeslag die miljoenen huishoudens nu jaarlijks aanvragen.
Daarnaast willen de bonden af van de afbouw van de arbeidskorting en de algemene heffingskorting bij hogere inkomens. Die kortingen worden nu kleiner naarmate je meer verdient, met een flinke bijwerking voor wie extra uren maakt.
Waarom extra werken nu weinig oplevert
Doordat kortingen wegvallen bij een hoger inkomen, betalen mensen die meer gaan werken over elk extra gewerkt uur relatief veel belasting. Het nettoresultaat op het loonstrookje valt daardoor vaak tegen, ook bij een bescheiden salarisstijging.
Dat mechanisme is al jaren een doorn in het oog van economen en beleidsmakers. Het voorstel van de bonden probeert die rem eruit te halen, en verschuift de rekening naar de hoogste inkomensgroepen.
De SER als werkplaats van het compromis
De Sociaal-Economische Raad is een van de belangrijkste adviesorganen van de regering. In de Raad zitten vertegenwoordigers van vakbonden en werkgeversorganisaties, aangevuld met Kroonleden die door de regering zijn benoemd.
Binnen de SER buigt een speciale commissie zich over de vraag hoe het kabinet het huidige toeslagenstelsel grotendeels kan afschaffen. Dat is de opdracht waar alles om draait, en waar het plan van de bonden op inhaakt.
Werkgevers trappen op de rem
De ondernemersorganisaties zijn het niet eens met de belastingverhogingen die de bonden hebben voorgesteld. Daarmee zit er direct een stevige kink in de kabel van een advies dat juist breed gedragen zou moeten worden.
Een SER-advies weegt politiek zwaarder naarmate meer partijen erachter staan. Blijft een deel van de polder dwarsliggen, dan levert dat een minder krachtig signaal richting het kabinet en de Tweede Kamer op.
Is er al consensus of juist niet
NRC meldde maandag dat er in de commissie al overeenstemming zou zijn bereikt. Betrokkenen ontkennen dat beeld tegenover deze site, en wijzen daarbij precies op het verzet tegen de voorgestelde verhogingen.
Dat verschil in lezing zegt iets over de fase waarin het overleg zit. Er ligt een uitgewerkt idee, maar de handtekeningen staan er nog niet onder. Het advies moet binnenkort verschijnen.
Een wens die al sinds 2019 leeft
De Tweede Kamer wil al sinds 2019 van het toeslagenstelsel af. De toeslagenaffaire werkte daarbij als katalysator: het vertrouwen in een systeem dat mensen eerst geld geeft en later terugvordert, kreeg een flinke deuk.
Toch bleef het jarenlang bij plannen. Tot volledige afschaffing kwam het nooit, onder meer omdat toeslagen voor veel huishoudens een noodzakelijke aanvulling op het inkomen zijn en niet zomaar te vervangen zijn.
Kinderopvang loopt alvast vooruit
Op één punt is de stap wel gezet. Vanaf 2029 verdwijnt de kinderopvangtoeslag. De opvang wordt dan bijna gratis, waarmee ouders niet langer bedragen hoeven voor te schieten en achteraf hoeven te verrekenen.
Die operatie geldt binnen de polder als een voorproefje. Wat bij de kinderopvang lukt, zou in theorie ook bij andere toeslagen moeten kunnen, mits er genoeg geld en politieke wil is.
Wat huishoudens kunnen merken
Voor wie nu zorgtoeslag ontvangt, is de belofte simpel: je hoeft niets meer aan te vragen, want de zorgpremie zelf gaat omlaag. Minder papierwerk, minder kans op terugvorderingen, meer rust op de bankrekening.
Voor de hoogste inkomens pakt het anders uit. Zij gaan over hun top meer belasting betalen, al staat daar tegenover dat de kortingen bij hen niet langer worden afgebouwd. Wat overblijft, hangt sterk af van de details.
De rekensom die nog gemaakt moet worden
Elke verbouwing van het belastingstelsel kent winnaars en verliezers. Juist daarom duurt zo’n discussie lang: iedereen wil eerst weten hoe de koopkrachtplaatjes eruitzien voordat er ergens een handtekening onder gaat.
De bonden kiezen duidelijk positie door de zwaarste lasten bij de hoogste inkomens te leggen. De werkgevers zien dat anders. Die botsing is het echte struikelblok, niet de techniek van het stelsel.
Wat er nu staat te gebeuren
Het advies van de SER-commissie zou binnenkort naar buiten moeten komen. Daarmee ligt de bal vervolgens bij het kabinet, dat moet bepalen of en hoe het de aanbevelingen wil omzetten in beleid.
Of het deze keer wel lukt om het toeslagenstelsel grotendeels te schrappen, is de vraag. De wens bestaat al jaren, de plannen liggen klaar, maar de rekening verdelen blijft het lastigste deel.
Bron: ad.nl
