Het KNMI waarschuwt zaterdagochtend voor gladheid en dichte mist in een groot deel van Nederland. Code geel is van kracht doordat natte wegen bevriezen en mist opvriest. Vanuit het noorden breiden mistbanken zich uit naar het zuiden.
Wat er aan de hand is
De gladheid ontstaat vooral door bevriezing van natte weggedeelten en door aanvriezende mist. Met name bruggen en viaducten koelen sneller af en worden verraderlijk glad. Onopvallende ‘ijzelplekjes’ kunnen je verrassen, zeker in bochten en op kruispunten.
Mist vormt zich wanneer koude luchtlaagjes de vochtige bodemlucht vasthouden. In dichte mist is het zicht minder dan tweehonderd meter, soms veel minder. Dat kan plotseling optreden, bijvoorbeeld achter een bocht of na een open poldervak.
Waar de waarschuwing geldt
Code geel geldt voor vrijwel heel Nederland. Uitzonderingen zijn Zeeland, Noord-Brabant en Limburg; daar is geen waarschuwing actief. Ook op de Waddeneilanden is geen code geel. In de overige provincies is extra opletten het devies.
De mist en gladheid bouwen zich vanuit het noorden op en schuiven gaandeweg zuidwaarts. Vooral open gebieden, polderwegen en stukken langs water kunnen eerder last krijgen. Stedelijke gebieden warmen trager af, maar zijn zeker niet automatisch vrijgesteld.
Tijdstip en verloop
De waarschuwing geldt voor de vroege ochtend en kan tot ver in de ochtend aanhouden. Naarmate de zon opkomt en er iets meer wind ontstaat, neemt de mist vaak af. Toch kunnen hardnekkige banken lokaal langer blijven hangen.
Houd er rekening mee dat de gladheid ook pas later kan optreden wanneer afkoeling doorzet. Zelfs als het droog lijkt, kan een dun laagje rijp of bevroren nevel voor verrassingen zorgen. Geduld en een rustige rijstijl helpen ongelukken voorkomen.
Wat code geel betekent
Code geel is een waarschuwing: de omstandigheden kunnen gevaarlijk zijn, maar niet overal en niet continu. Het KNMI vraagt om alert te zijn en je plannen zo nodig aan te passen. Verkeer kan hinder ondervinden, vooral tijdens de spitsmomenten.
Anders dan bij code oranje of rood worden er geen grootschalige verstoringen verwacht. Toch is het verstandig extra tijd in te plannen, kwetsbare afspraken te verplaatsen en waar mogelijk flexibel te werken. Veilig thuiskomen gaat voor alles, ook vandaag.
Effect op verkeer
Op snelwegen valt de gladheid soms mee door strooien en verkeer, maar op op- en afritten, viaducten en N-wegen kan het spekglad zijn. Automobilisten merken vaak pas laat dat de grip wegvalt, vooral tijdens remmen of sturen in bochten.
Gebruik bij mist altijd dimlicht en geen grootlicht: dat weerkaatst op de mist en vermindert zicht. Schakel eventueel mistlampen in als het zicht echt slecht is. Houd meer afstand, rij gelijkmatig en vermijd abrupte bewegingen met gas, rem of stuur.
Tips voor automobilisten
Vertrek iets eerder, maak ruiten volledig ijsvrij en zet de blower op de voorruit. Laat cruisecontrol uit op gladde wegen, zodat je zelf de tractie bewaakt. Kies een lagere versnelling bij hellingen en laat de auto vooral uitrollen.
Plan je route langs hoofdwegen waar doorgaans gestrooid wordt en vermijd desnoods sluiproutes. Controleer bandenspanning en ruitensproeiervloeistof met antivries. Leg een ijskrabber en handschoenen klaar, plus een reflecterend hesje voor noodgevallen langs de kant.
Fietsers en voetgangers
Voor fietsers en voetgangers schuilt het gevaar in schijnbaar droge tegels die door rijp glad zijn. Fietspaden langs water en houten bruggetjes zijn extra risicovol. Fiets rustig, stuur niet abrupt en rem vooral met het achterwiel.
Zorg voor goede verlichting en zichtbare kleding; in mist ben je écht later gezien. Wandelaars kunnen kiezen voor schoenen met profiel en opletten bij stoepranden. Neem liever een paar minuten extra dan een uitglijder met een pijnlijke afloop.
Openbaar vervoer en luchtvaart
Treinen en bussen rijden doorgaans door, maar kunnen rustiger rijden en marge inbouwen bij halteertijden. Mist kan zorgen voor lagere snelheden en behoudende veiligheidssystemen. Check voor vertrek de apps van vervoerders om onaangename verrassingen te voorkomen.
Op luchthavens kan dichte mist het zicht op start- en landingsbanen beperken. Daardoor zijn vertragingen of omleidingen mogelijk, al worden geen massale uitvalmomenten verwacht. Houd je vluchtstatus in de gaten en reken extra tijd voor vervoer naar de terminal.
Wat gemeenten doen
Veel gemeenten en wegbeheerders strooien preventief met zout, vooral op hoofdwegen, busroutes en bruggen. Bij aanvriezende mist werkt zout minder snel omdat de nevel steeds een nieuw laagje kan vormen. Verwacht daarom plaatselijk verschil in wegconditie.
Fietspaden en woonstraten komen vaak na de hoofdstructuur aan bod. In buitengebieden kan het langer duren voordat strooiwagens langskomen. Zie je extreem gevaarlijke plekken, meld die dan bij je gemeente; samen houden we de boel veiliger.
Waarom het nu gebeurt
We zitten in een rustige weersituatie met weinig wind, voldoende vocht en temperaturen rond of net onder nul. Dan kan water op het wegdek bevriezen en vormt mist zich makkelijk. Vooral na een heldere nacht neemt dat risico flink toe.
Met name in het noorden en oosten koelt het land sterk uit, waarna de kou zuidelijker opschuift. Komt er later wat zon of wind bij, dan lost de mist geleidelijk op. Tot die tijd is voorzichtigheid het sleutelwoord.
Verschil per regio
Langs de kust werkt de relatief warme zeelucht soms licht in je voordeel, maar ook daar kunnen mistbanken binnenrollen. In het binnenland, zeker in polders en dalen, blijft kou sneller hangen. Dat verklaart de noord-zuidverschuiving van de mistvelden.
Steden ervaren het ‘warmteeiland’-effect, waardoor straten soms iets langer nat blijven zonder direct te bevriezen. Tegelijk is er meer verkeer dat vocht en vuil oplost, wat gladde smurrie creëert. Kortom: ook in de stad blijft opletten de norm.
Veelgestelde vragen
Heb je winterbanden nodig? Ja, als je die hebt, leveren ze extra grip bij kou en natte omstandigheden. Zonder winterbanden kun je veilig rijden door snelheid te matigen, afstand te vergroten en stuur- en remacties rustig, gedoseerd uit te voeren.
Kun je beter thuisblijven? Dat hangt af van je plannen. Moet je vroeg weg, vertrek met marge en stel niet-noodzakelijke ritten uit. Voor korte afstanden is het openbaar vervoer of even wachten tot de mist oplost soms slimmer.
Zo blijf je veilig onderweg
Kijk ver vooruit, scan constant naar remlichten en wegmarkeringen, en houd rijstrooksignalen in de gaten. Volg de adviezen van Rijkswaterstaat op de matrixborden. Laat je niet opjagen: de snelste automobilist is vandaag degene die zonder stress arriveert.
Moet je tóch plots remmen, trap dan rustig en doseer. Glijdt de auto, kijk en stuur waar je heen wilt, niet naar het gevaar. En bedenk: liever een minuut te laat dan maanden bezig met schadeherstel en papierwerk.
Hoe de ochtend verder verloopt
Naarmate de ochtend vordert, helpen zonkracht, wind en het verkeer om mist en rijp te laten verdwijnen. Toch kunnen schaduwplekken en landwegen langer verraderlijk blijven. Blijf dus alert, zeker als je route door open buitengebied of langs water voert.
Verdwijnen de mistbanken sneller dan verwacht, dan lost ook het gladheidsrisico grotendeels op. Maar blijft het grijs en windstil, reken dan op aanhoudende oplettendheid. Houd navigatie- en weerapps in de gaten en pas je planning aan wat je buiten ziet.
Tot slot
Code geel betekent vandaag vooral: rustig aan en met gezond verstand de weg op. Of je nu rijdt, fietst of wandelt, een paar eenvoudige aanpassingen verkleinen de kans op ellende aanzienlijk. Kijk om je heen en help elkaar waar nodig.
Heb jij vanmorgen mist of gladheid ervaren, of juist helemaal niet? Laat het weten en deel je tips, foto’s en ervaringen via onze sociale media. We zijn benieuwd hoe het bij jou in de straat en op de weg is.
Bron: dagelijksestandaard.nl
