De suikervervanger erythritol ligt opnieuw onder een vergrootglas. Nieuw onderzoek wijst erop dat de veelgebruikte zoetstof mogelijk minder onschuldig is dan lange tijd werd aangenomen. Wetenschappers signaleren een verband met een verhoogd risico op beroertes en hartproblemen.
Erythritol, in ingrediëntenlijsten vaak aangeduid als E968, geldt als een bijna calorievrij alternatief voor suiker. De stof is ongeveer zeventig procent zo zoet als gewone suiker en wordt veel toegepast in frisdranken, snoep, kauwgom en chocolade.
Van fruit tot frisdrank
Van nature komt erythritol voor in kleine hoeveelheden in fruit zoals meloen en druiven, en in gefermenteerde producten als kaas en wijn. In bewerkte voedingsmiddelen wordt het echter in hogere concentraties toegevoegd om producten zoet te maken zonder extra calorieën.
Eerdere studies brachten de zoetstof al in verband met een verhoogd risico op hartaanvallen en beroertes. Daarnaast waarschuwden Braziliaanse onderzoekers recent dat kunstmatige zoetstoffen mogelijk invloed hebben op de snelheid waarmee het brein veroudert.
Onderzoek uit Colorado
Nieuw onderzoek van de University of Colorado richtte zich specifiek op de effecten van erythritol op de zogenoemde bloed-hersenbarrière. Dit systeem beschermt de hersenen door schadelijke stoffen buiten te houden en essentiële voedingsstoffen door te laten.
De onderzoekers stelden cellen van deze barrière bloot aan hoeveelheden erythritol die vergelijkbaar zijn met wat iemand binnenkrijgt na het drinken van een frisdrank met de zoetstof. De uitkomsten waren volgens het onderzoek zorgwekkend.
Beschadiging op celniveau
In het laboratorium zagen wetenschappers dat de cellen tekenen van schade vertoonden. Er ontstond een kettingreactie waarbij de beschermende functie van de bloed-hersenbarrière werd aangetast. Dit kan de hersenen kwetsbaarder maken voor bloedstolsels, een belangrijke oorzaak van beroertes.
Daarnaast bleek erythritol oxidatieve stress te veroorzaken. Daarbij worden cellen overspoeld met vrije radicalen — schadelijke moleculen die weefsels kunnen beschadigen. Tegelijkertijd namen de natuurlijke antioxidanten van het lichaam af, waardoor het evenwicht verder werd verstoord.
Verstoorde werking van bloedvaten
Het onderzoek keek ook naar de invloed van erythritol op bloedvaten. Normaal gesproken zetten bloedvaten uit wanneer organen extra zuurstof en voedingsstoffen nodig hebben, en trekken ze samen wanneer dat minder het geval is.
Volgens de onderzoekers verstoort de zoetstof dit mechanisme. Bloedvaten zouden minder goed in staat zijn zich aan te passen, met het risico dat ze te lang vernauwd blijven. In dat scenario kunnen hersenen onvoldoende zuurstof ontvangen.
Minder bescherming tegen stolsels
Ook het natuurlijke systeem dat bloedstolsels helpt oplossen, leek onder invloed van erythritol minder effectief te werken. Normaal gesproken produceren cellen stoffen die helpen om stolsels af te breken. In het experiment werd dit proces deels geblokkeerd.
Dat kan in theorie bijdragen aan een verhoogde kans op trombose of beroertes. Het onderzoek onderstreept daarmee dat zelfs stoffen die als veilig alternatief gelden, onverwachte effecten kunnen hebben.
Kanttekeningen bij de resultaten
Toch plaatsen wetenschappers zelf ook belangrijke nuances. De experimenten zijn uitgevoerd op geïsoleerde cellen in een laboratoriumomgeving. Dat betekent dat de omstandigheden niet volledig overeenkomen met die in het menselijk lichaam.
Cellen in een petrischaaltje reageren mogelijk anders dan complete bloedvaten in een levend organisme. Vervolgonderzoek bij mensen is nodig om vast te stellen of de gevonden effecten zich daadwerkelijk vertalen naar een verhoogd gezondheidsrisico.
Wat betekent dit voor consumenten?
Erythritol wordt vaak gepromoot als een veilig alternatief voor suiker, vooral binnen diëten die gericht zijn op gewichtsverlies of het stabiliseren van de bloedsuikerspiegel. De nieuwe bevindingen kunnen dat beeld bijstellen, maar geven nog geen definitief antwoord.
Deskundigen benadrukken dat matiging bij elk voedingsmiddel belangrijk blijft. Wie zich zorgen maakt over het gebruik van zoetstoffen of vragen heeft over zijn of haar gezondheid, doet er verstandig aan advies in te winnen bij een arts of voedingsdeskundige.
Let op: dit artikel is informatief van aard en geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten of twijfels altijd een medisch professional.
