Jort Kelder heeft weinig begrip voor boeren die fel protesteren tegen het stikstofbeleid van het kabinet. De journalist en presentator liet in Goedenavond Nederland duidelijk merken dat hij weinig sympathie heeft voor de manier waarop een deel van de agrarische sector actievoert.
Volgens Kelder is er in Nederland steeds vaker sprake van een soort zieligheidscultuur. Ook boeren zouden zich daar volgens hem schuldig aan maken. Dat boeren het zwaar hebben en met grote veranderingen worden geconfronteerd, betekent volgens Kelder niet dat zij zich boven andere groepen in de samenleving mogen plaatsen.
‘Protest wordt een vorm van terrorisme’
Vooral de manier waarop sommige boeren protesteren, kan op weinig begrip van Kelder rekenen. Tractoren op snelwegen en andere blokkades vindt hij veel te ver gaan. Volgens hem verandert een protest daarmee in iets wat volgens hem als een vorm van terrorisme kan worden gezien.
Daarmee doet Kelder een stevige uitspraak, want boerenprotesten hebben de afgelopen jaren regelmatig tot felle maatschappelijke discussies geleid. Demonstranten willen aandacht vragen voor hun positie, maar tegenstanders wijzen juist op de overlast en risico’s die dergelijke acties kunnen veroorzaken.
Veel geld uit belastingpot
Kelder wijst daarnaast op de financiële steun die de agrarische sector door de jaren heen heeft ontvangen. Volgens de berekening die in het programma werd aangehaald, bestaat gemiddeld 40 tot 50 procent van het inkomen van boeren uit belastinggeld.
Ook het Europese landbouwbeleid kwam ter sprake. Daar gaat jaarlijks ongeveer 60 miljard euro in om. Sinds de invoering van het Europese landbouwbeleid in 1962 zou volgens de aangehaalde cijfers in totaal zo’n 3.200 miljard euro aan subsidies richting de agrarische sector zijn gegaan.
Miljarden aan landbouwsubsidies
Omgerekend zou dat volgens dezelfde berekening neerkomen op ongeveer 7.000 tot 8.000 euro per huishouden. Kelder gebruikt die cijfers om zijn punt kracht bij te zetten dat boeren niet uitsluitend als slachtoffers van overheidsbeleid moeten worden neergezet.
Dat betekent volgens hem overigens niet dat de landbouwsector onbelangrijk is. Integendeel: voedselproductie en het behoud van het platteland hebben volgens Kelder absoluut waarde. Maar die belangen geven boeren volgens hem geen automatisch recht op een uitzonderingspositie.
Nederlandse landbouw is zeer productief
Kelder benadrukt bovendien dat de Nederlandse landbouw internationaal gezien bijzonder productief is. Nederland weet volgens hem een enorme opbrengst per hectare te realiseren en exporteert grote hoeveelheden landbouwproducten naar het buitenland.
Juist daarom vindt hij dat er ook kritisch naar de sector mag worden gekeken. Ondernemers in andere sectoren krijgen immers eveneens te maken met veranderende wetgeving, milieuregels en economische omstandigheden. Volgens Kelder hoort de agrarische sector daar niet van uitgezonderd te worden.
‘Regels gelden voor iedereen’
In zijn betoog trekt Kelder de vergelijking met andere groepen. Automobilisten moeten zich aan verkeersregels houden en werkgevers moeten voldoen aan allerlei wetten en voorschriften. Volgens hem geldt hetzelfde principe voor boeren.
Dat de regels ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor een bedrijf, maakt volgens Kelder niet dat ze automatisch buiten toepassing moeten worden verklaard. Boeren moeten volgens hem, net als andere ondernemers, rekening houden met veranderende omstandigheden en regelgeving.
Stoppen levert ook financiële steun op
Een ander punt waar Kelder zich aan stoort, is de financiële ondersteuning voor boeren die besluiten hun bedrijf te beëindigen. Verschillende beëindigingsregelingen zijn de afgelopen jaren onderdeel geweest van het stikstofbeleid.
Boeren die stoppen, kunnen daarbij onder voorwaarden een aanzienlijke vergoeding ontvangen. Kelder vindt dat opvallend wanneer je dit vergelijkt met andere ondernemers. Wie bijvoorbeeld buiten de agrarische sector zijn bedrijf moet beëindigen, krijgt volgens hem lang niet automatisch een vergelijkbare financiële tegemoetkoming van de overheid.
Stikstof blijft gevoelig onderwerp
Het stikstofdossier blijft daarmee een onderwerp dat grote tegenstellingen oproept. Voor veel boeren gaat het niet alleen over cijfers of regelgeving, maar over het voortbestaan van hun bedrijf en een manier van leven die vaak al generaties binnen een familie bestaat.
Tegelijkertijd wijzen voorstanders van strengere maatregelen op de gevolgen van stikstofuitstoot voor natuur en de noodzaak om wettelijke en Europese afspraken na te komen. Het politieke debat daarover is de afgelopen jaren dan ook steeds verder verhard.
Kelder kiest duidelijk positie
Kelder kiest in die discussie in ieder geval duidelijk positie. Hij vindt dat boeren hun zorgen mogen uiten en dat de belangen van de landbouw serieus moeten worden genomen, maar heeft weinig geduld met protestacties die volgens hem te ver gaan.
Vooral blokkades met tractoren op snelwegen vindt hij onacceptabel. Daarmee wordt volgens hem niet alleen aandacht gevraagd voor een probleem, maar worden ook andere weggebruikers geconfronteerd met de gevolgen van het protest.
Bekijk de beelden hier:
Geen uitzonderingspositie voor boeren
De kern van Kelders betoog is dan ook dat boeren volgens hem niet als een aparte categorie behandeld moeten worden. De sector is belangrijk, maar dat betekent niet dat regels niet zouden gelden of dat financiële steun vanzelfsprekend is.
Zijn uitspraken zullen vermoedelijk opnieuw voor discussie zorgen. De vergelijking van bepaalde boerenprotesten met terrorisme is immers stevig en zal door veel mensen anders worden beoordeeld. Voor Kelder is de boodschap echter duidelijk: protesteren mag, maar volgens hem moet ook de agrarische sector verantwoordelijkheid nemen en zich houden aan de regels die voor de rest van de samenleving gelden.
