Rob Jetten stapte deze week het vliegtuig uit met meer dan alleen een jetlag. De premier heeft naar eigen zeggen een nieuw en aantrekkelijk aanbod voor de oppositie, bedoeld om de begroting van zijn minderheidskabinet alsnog door de Kamer te loodsen.
Zaterdag beginnen de gesprekken. Bij de partijen die moeten meehelpen aan een meerderheid overheerst intussen vooral irritatie over de manier waarop de afgelopen week verliep. Het woord dat daar telkens valt: rommelig.
Een premier die terugkomt met een bod
Tijdens de persconferentie na de ministerraad van vrijdag klonk Jetten opgewekt. “Wij denken dat er voor beide kanten iets in zit”, zei hij over het voorstel dat de coalitie van D66, VVD en CDA heeft uitgewerkt.
De boodschap was vooral geruststellend bedoeld: de drie regeringspartijen zijn het onderling eens geworden over wijzigingen die nu aan de oppositie kunnen worden voorgelegd. Daarmee heeft de coalitie in elk geval zelf één lijn te pakken.
Wat er in dat aanbod zit, blijft vaag
Details gaf de premier niet. Wel noemde hij drie richtingen waarin het kabinet heeft bijgestuurd: de koopkracht, de financiële lasten voor ondernemers en de sociale zekerheid. Hoeveel geld daarmee gemoeid is, bleef onbesproken.
Dat maakt het voor buitenstaanders lastig in te schatten hoe groot de stap is die het kabinet zet. De oppositiepartijen krijgen het pas zaterdag en de dagen daarna zwart op wit onder ogen.
Box 3 blijft het grote hoofdpijndossier
Ook over de vermogensbelasting zegt Jetten een plan te hebben. Over box 3 is binnen het kabinet radiostilte afgesproken, maar volgens ministers is er achter de schermen wel degelijk voortgang geboekt.
Dat dossier sleept al jaren en ligt gevoelig bij vrijwel elke partij. Juist daarom houdt het kabinet de kaarten voorlopig tegen de borst, in de hoop dat onderhandelen makkelijker gaat zonder publiek debat.
Agenda’s worden leeggeveegd
Jetten en minister Eelco Heinen van Financiën schrappen de komende dagen alles wat te schrappen valt. “Het is ons echt menens om tot goede plannen te komen”, zei de premier over de gespreksronde.
Andere bewindslieden zongen vrijdag hetzelfde liedje. We zijn een eind op weg, het komt goed: veel concreter werd het niet, maar de toon was onmiskenbaar sussend bedoeld richting de oppositie.
Vorige week wist de coalitie het zelf nog niet
Het voorstel komt als een konijn uit de hoge hoed. Nog geen week geleden leken D66, VVD en CDA onderling niet te weten hoe dit minderheidskabinet ooit aan een Kamermeerderheid zou moeten komen.
Elke partij had een eigen route in gedachten. Dat de drie nu met één gezamenlijk pakket komen, is op zichzelf al nieuws, los van de vraag of de oppositie het omarmt.
Na de beschouwingen klonk Jetten nog monter
Na de Algemene Politieke Beschouwingen had de premier naar eigen zeggen vertrouwen dat het kabinet eruit zou komen. Hij zou komende week om tafel gaan met zes partijen, zo kondigde hij toen aan.
Op dat lijstje stonden PRO, JA21, SGP, ChristenUnie, 50Plus en Volt. Van die gesprekken kwam in de praktijk weinig terecht, want de premier had een verplichting aan de andere kant van de oceaan.
New York gooide roet in het eten
De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties slokte de agenda op. Voor snelle onderhandelingen met de oppositie bleek simpelweg geen tijd, terwijl de klok richting de behandeling van de begroting doortikte.
Dat is opvallend, omdat er juist zoveel haast was. De reis betekende dat kostbare dagen verstreken zonder dat er in Den Haag zaken konden worden gedaan met de partijen die Jetten hard nodig heeft.
BBB stond eerst op het strafbankje
Eén partij kreeg bewust geen uitnodiging: BBB. De fractie van Henk Vermeer stemde tijdens het debat over Prinsjesdag voor een motie van wantrouwen tegen het voltallige kabinet-Jetten, en dat viel slecht.
De redenering van de premier was simpel. Wie het vertrouwen opzegt, hoeft daarna niet mee te praten over de begroting. Binnen de coalitie werd daar echter heel anders over gedacht.
Yesilgöz koos voor een ontbijt
VVD-vicepremier Dilan Yesilgöz vindt BBB juist belangrijk, zeker als het kabinet een meerderheid over rechts zoekt. Zij nodigde Vermeer vrijdagochtend uit voor een ontbijtje, buiten de officiële gespreksronde om.
Diezelfde vrijdagmiddag bleek dat ook BBB alsnog een uitnodiging krijgt. “Met iedereen die daartoe bereid is, gaan we een gesprek voeren”, zei Jetten. Het strafbankje was dus van korte duur.
Ook bij de rest liep het plannen stroef
Bij PRO klinkt onverbloemde kritiek: “Het proces verloopt heel rommelig.” Dagen, tijdstippen en locaties wisselden voortdurend, waardoor niemand precies wist wanneer er nu echt onderhandeld zou worden en met wie.
Afspraken stonden met potlood genoteerd voor zaterdag, om vervolgens door te schuiven naar begin volgende week. Voor partijen die serieus willen meedenken, is dat een weinig hoopgevend begin van de rit.
Een uitnodiging voor Bikker op het verkeerde moment
Ook bij de ChristenUnie gingen de wenkbrauwen omhoog. Partijleider Mirjam Bikker kreeg een uitnodiging voor precies de periode waarin de premier bij de Verenigde Naties zou zijn. Een foutje van Jettens ministerie.
De premier belde Bikker daarna persoonlijk op om de boel recht te zetten. Een kleine blunder, maar wel eentje die past in het beeld van een week waarin de regie ver te zoeken was.
SGP en JA21 willen samen aanschuiven
De SGP werd uitgenodigd voor dinsdag en liet weten er te zullen zijn. Daarna bleef het stil, terwijl juist die partij samen met JA21 nodig is voor een akkoord over rechts.
De twee fracties willen bovendien als duo op de koffie komen bij Jetten en Heinen. Dat maakt de puzzel er niet eenvoudiger op, maar geeft hen aan tafel wel extra gewicht.
Radiostilte of chaos, het is maar hoe je het bekijkt
Waar de oppositie vooral verwarring zag, spraken de vicepremiers over gewoon radiostilte. “Dat is in Den Haag juist goed nieuws”, stelden Dilan Yesilgöz en CDA’er Bart van den Brink in koor.
Jetten herhaalde die uitleg nog maar eens. Stilte betekent in deze lezing dat er hard gewerkt wordt en weinig gelekt. Of de oppositie dat net zo optimistisch ziet, moet nog blijken.
De komende dagen zijn beslissend
Zaterdag begint de rondgang langs de fracties. Dan wordt duidelijk of het aanbod op koopkracht, de lasten voor ondernemers en sociale zekerheid genoeg is om stemmen binnen te halen voor de begroting.
Voor een minderheidskabinet is dit het moment van de waarheid. Zonder steun van buiten de coalitie blijft de begroting hangen, hoe aantrekkelijk het aanbod volgens de premier zelf ook mag zijn.
Bron: ad.nl
