Het nieuwe kabinet-Jetten wil het eigen risico in de zorg verhogen, en dat voelt voor veel patiënten als een extra drempel. Patiëntenfederatie Nederland waarschuwt dat vooral mensen met chronische aandoeningen hierdoor zorg gaan mijden en langer met pijn blijven rondlopen.
Volgens de federatie stapelen financiële drempels zich op: hogere zorgrekeningen vroeg in het jaar, mogelijke eigen bijdragen in de wijkverpleging en het wegvallen van aftrekposten. Gevolg: klachten verergeren, behandelingen schuiven op en kosten en druk op de zorg nemen toe.
Hogere drempel naar de dokter
De kern van de zorg is laagdrempelig hulp bieden, maar hogere eigen betalingen duwen die drempel omhoog. Patiëntenorganisaties vrezen dat vooral mensen met een krappe beurs of meerdere aandoeningen de gang naar de spreekkamer uitstellen, simpelweg omdat de portemonnee regeert.
Wie pijn heeft, maar weet dat de eerste rekeningen meteen op de mat vallen, wacht vaak nog even. Die paar weken of maanden kunnen het verschil maken tussen snel herstel en een traject dat zwaarder, langer en duurder uitpakt.
Wat het eigen risico betekent
Het eigen risico is het bedrag dat verzekerden eerst zelf betalen voor zorg uit het basispakket, voordat de verzekeraar bijspringt. Medicijnen, behandelingen in het ziekenhuis en veel onderzoeken tellen mee, waardoor kosten zich in het begin van het jaar opstapelen.
Vergeleken met mensen die zelden zorg nodig hebben, raken chronische patiënten hun eigen risico vrijwel elk jaar kwijt. Een verhoging treft hen dus eerder en harder, precies op momenten dat ze juist afhankelijk zijn van regelmatige controles, medicatie en begeleiding.
Plannen van het kabinet
De coalitie van D66, VVD en CDA wil het eigen risico komend jaar verhogen naar 460 euro en in 2030 naar 520 euro. Daarnaast verdwijnt huishoudelijke hulp uit de vergoeding en vervallen aftrekposten voor hulpmiddelen zoals steunzolen en gehoorapparaten.
Samen leveren die ingrepen een duidelijk signaal op: meer kosten verschuiven richting de verzekerde. Voorstanders zien hierin een prikkel om bewuster met zorg om te gaan, maar critici vrezen vooral dat noodzakelijke behandelingen daardoor later of helemaal niet plaatsvinden.
Patiënten maken zich zorgen
Patiëntenfederatie Nederland vroeg 6500 mensen met een chronische aandoening wat de plannen voor hen betekenen. Vier op de vijf verwachten hogere kosten voor het eigen risico; ruim de helft denkt te moeten bezuinigen op andere uitgaven in het dagelijks leven.
Waarnemend directeur-bestuurder Linda Daniels noemt de verwachte gevolgen ‘desastreus’ voor gezondheid en kwaliteit van leven. Zij vraagt de politiek het plan te heroverwegen: besparingen mogen niet neerkomen op hogere drempels juist voor mensen die structureel medische zorg nodig hebben.
Kiezen tussen zorg en boodschappen
De cijfers vertalen zich naar alledaagse keuzes. Als het geld opraakt door medicatie, hulpmiddelen en behandelingen, dan schuiven kleding, sport, sociale activiteiten en soms zelfs gezond eten naar later. Dat is precies het scenario waarvoor patiëntenclubs nu stevig waarschuwen.
Wie de uitgaven niet meer rond krijgt, kan besluiten een kuur uit te smeren, een controle over te slaan of de fysiotherapie niet te verlengen. Op korte termijn scheelt dat geld, maar op langere termijn betaalt de gezondheid de prijs.
Signaal van de FNV
De zorgen leven breder dan alleen bij patiëntenclubs. FNV Uitkeringsgerechtigden, belangenbehartiger van mensen zonder werk of met een arbeidsbeperking, ziet hetzelfde patroon: in 2024 zei zo’n twee op de vijf ondervraagden af te zien van een doktersbezoek om financiële redenen.
De bond verwacht dat dit, door aangekondigde bezuinigingen en hogere drempels, alleen maar zal toenemen. Want wie weinig te besteden heeft, snijdt vaak eerst in uitgaven die niet direct nodig lijken, en zorg belandt dan helaas snel op die lijst.
Eigen bijdrage in de wijkverpleging
Het kabinet wil daarnaast dat mensen gaan meebetalen aan wijkverpleging. Dat raakt thuiswonende ouderen, mensen met beperkingen en gezinnen die leunen op ondersteuning. Organisaties vrezen dat zo’n eigen bijdrage de drempel verhoogt om hulp in te schakelen of door zetten.
Waar huisbezoeken nu vrij toegankelijk zijn, net zoals bij de huisarts, komt er dan ineens een rekening achteraan. Zorgverleners waarschuwen: uitstel in de wijk betekent vaak dat problemen groter worden en acute, duurdere interventies later alsnog nodig zijn.
Petitie van verpleegkundigen
De beroepsvereniging van verpleegkundigen en verzorgenden, V&VN, overhandigde in de Tweede Kamer een petitie tegen de eigen bijdrage in de wijkverpleging. Binnen geen drie weken tekenden meer dan 30.000 mensen, onder wie veel professionals die dagelijks zien wat drempels doen.
Voorzitter Bianca Buurman benadrukt dat wijkverpleging juist bedoeld is om mensen zelfstandig en veilig thuis te laten wonen. Als daar een prijskaartje aan komt te hangen, wordt zorg mijden bijna onvermijdelijk, met alle gevolgen voor gezondheid, mantelzorg en ziekenhuiscapaciteit.
Risico op uitgestelde en duurdere zorg
Uitgestelde zorg is zelden gratis: klachten verergeren, behandelingen worden complexer en herstel duurt langer. Wat vandaag een simpele ingreep of vroegtijdige interventie is, kan morgen uitmonden in een ziekenhuisopname, crisishulp of intensieve revalidatie, met hogere kosten voor iedereen.
Daarbij raken financiële drempels niet alleen patiënten, maar ook zorgprofessionals. Zij zien vaker mensen later instromen, met zwaardere klachten en meer druk op wachtlijsten. Dat vreet capaciteit weg en kost uiteindelijk óók de samenleving meer tijd, geld en gezondheid.
Politiek debat en tweedeling
Tegenstanders noemen het plan geen zorgbesparing, maar een verschuiving van kosten naar mensen die niet kunnen kiezen om minder ziek te zijn. De vrees: een tweedeling tussen wie zorg kan betalen en wie uit geldzorgen vaker afziet van hulp.
De Patiëntenfederatie vraagt het kabinet de plannen serieus te heroverwegen en financiële drempels niet verder op te hogen. Toegankelijke basiszorg is niet alleen rechtvaardig, benadrukken zij, maar ook effectief beleid om grotere problemen – en kosten – te voorkomen.
Mogelijke uitwegen en alternatieven
In het debat passeren ideeën als een inkomensafhankelijk eigen risico, het gespreid innen per maand in plaats van een forse rekening ineens, en gerichtere compensatie voor mensen met chronische aandoeningen of hoge zorglasten. Zulke maatregelen kunnen drempels voelbaar verlagen.
Tegelijk blijft de vraag wat écht helpt om zorg toekomstbestendig te maken: voorkomen in plaats van genezen, organisatie, minder verspilling en digitale ondersteuning. Daarover is overeenstemming, maar het vergt tijd, investeringen en keuzes buiten alleen de portemonnee van patiënten.
Wat kun je zelf nu al doen
Check je polis en bekijk of je eigen risico gespreid kunt betalen, zodat piekuitgaven in januari minder schrikken. Overleg met je zorgverlener over het nut en de timing van onderzoeken of behandelingen, en vraag altijd naar vergoedingen en mogelijke alternatieven.
Belangrijk om te weten: een afspraak bij de huisarts valt niet onder het eigen risico. Blijf met klachten niet doorlopen en zoek laagdrempelig advies. Hoe eerder je erbij bent, hoe groter de kans op simpele oplossingen en lagere zorgkosten.
Wat vind jij van de plannen rond het eigen risico en de wijkverpleging? Deel je ervaring of mening op onze sociale media: we zijn benieuwd hoe deze maatregelen jou raken en welke oplossingen volgens jou wél werken.
Bron: metronieuws.nl
