Een paar zinnen op Truth Social, en plots leek de oorlog in Oekraïne een scharniermoment te beleven. Donald Trump kondigde zondag aan dat Rusland en Oekraïne per direct stoppen met aanvallen op elkaars energie-infrastructuur. Eén probleem: in Kiev wist niemand ervan.
Wat volgde, was een dag vol verwarring, drones en tegenstrijdige verklaringen. Steunbetuigingen uit Londen en Ottawa, nieuwe inslagen in Charkiv en Kiev, en een Amerikaanse dreiging richting Oekraïne die de sfeer er niet bepaald beter op maakte.
Het bestand dat op Truth Social werd geboren
Zondagnamiddag verscheen het bericht op het sociale netwerk van de Amerikaanse president. Met onmiddellijke ingang gold er volgens hem een energie-wapenstilstand in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, waarmee beide partijen zouden hebben ingestemd.
Trump voegde er een waarschuwing aan toe: schend het niet. Bevestiging bleef uit. Noch Kiev, noch Moskou bevestigde op dat moment het akkoord, en vanuit Rusland kwam voorlopig helemaal geen enkele reactie.
In Kiev viel de mond open
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky liet aan het Amerikaanse medium Axios weten dat de aankondiging nieuws voor hem was. Stemt Rusland in met een energiewapenstilstand, dan gaat Oekraïne akkoord, klonk het meteen daarna.
Later vroeg hij via sociale media uitdrukkelijk om details uit Washington. Oekraïne steunt het staakt-het-vuren, schreef Zelensky, maar het is belangrijk dat ook Rusland zich erachter zet. Op verduidelijking bleef het wachten.
Drones boven Kiev, bommen boven Charkiv
Veel tijd om te juichen was er niet. Een Shahed-drone trof een elektriciteitscentrale in Kiev, waardoor hele wijken zonder stroom vielen. Even later volgden aanvallen op energievoorzieningen in de regio Charkiv.
In Charkiv werd volgens de lokale autoriteiten een warmtekrachtcentrale bestookt met drones en glijbommen. Zes mensen raakten gewond, onder wie een kind. Zelensky benadrukte, in hoofdletters, dat dit alles ná Trumps verklaring gebeurde.
Een telefoontje met Von der Leyen
De Oekraïense president belde met Ursula von der Leyen, voorzitster van de Europese Commissie, om haar bij te praten over de brutale Russische aanvallen die volgens hem onverminderd blijven doorgaan.
Net voor dat gesprek, zei hij, sloeg de drone in op de centrale in Kiev. Het beeld dat hij schetste, was dat van een bestand dat sneuvelde nog voor iemand in Oekraïne de tekst had gezien.
Londen en Ottawa scharen zich achter het plan
De Britse premier Andy Burnham steunde de oproep van Trump voor een onmiddellijk en duurzaam energiebestand met klem. Rusland voerde volgens hem dit weekend net de aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur fors op.
Dat treft burgers die in de kou en het donker belanden, klonk het op X. De Canadese premier Mark Carney belde met Trump, sprak eveneens zijn steun uit en riep Moskou op het bestand te respecteren.
Washington zet Kiev onder druk
Intussen meldde de Britse zakenkrant Financial Times, op basis van verschillende Europese functionarissen, dat de Verenigde Staten dreigen de wapenleveringen aan Oekraïne op te schorten als Kiev Russische olieraffinaderijen blijft aanvallen.
Amerikaanse functionarissen zouden ook Europese landen bewerken. Op tafel liggen een beperking van de inlichtingenuitwisseling en het stilleggen van PURL, het programma waarmee Europese landen Amerikaanse wapens kopen voor Oekraïne.
Waarom die raffinaderijen ertoe doen
Oekraïne viseert de Russische energiesector om de oorlogskas van Moskou droog te leggen. Met resultaat, zo blijkt: begin juli voerde Rusland een totaalverbod in op de uitvoer van diesel, na eerder al benzine en kerosine.
Ook de digitale infrastructuur kreeg klappen. Techgigant Yandex zag een datacenter in Vladimir uitvallen na een droneaanval, nadat eerder al faciliteiten in Kaloega en Rjazan werden geraakt. Slachtoffers vielen daarbij niet.
De dieseldeal die alles in beweging bracht
Vrijdag kondigde Trump aan dat Poetin had ingestemd met dieselleveringen aan de Verenigde Staten en de wereldmarkt. Daarvoor moesten Amerikaanse sancties sneuvelen. Rusland liet prompt de uitvoer van 500.000 ton diesel weer toe.
Volgens amerikacorrespondente Greet De Keyser is dat vooral binnenlandse politiek: Amerikanen liggen wakker van de prijs aan de pomp, niet van Oekraïne. Met de tussentijdse verkiezingen in zicht weegt dat zwaar door.
Kiev noemt de deal een teken van zwakte
Het versoepelen van sancties brengt de vrede geen stap dichterbij en helpt de wereldmarkten evenmin, reageerde de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andri Sybiha. Poetin ziet er volgens hem vooral zwakte in.
Zwakke strategieën leveren nooit sterke resultaten op, zei Sybiha, net zoals toegevingen nooit vrede brengen. Hij pleitte voor een bestand waarbij de aanvallen op energie-infrastructuur aan beide kanten volledig worden stopgezet.
Vijftien doden in Zaporizja
Zaterdagochtend gooide Rusland volgens de nationale politie vijf geleide bommen op woonwijken in Zaporizja. Zeker vijftien mensen kwamen om, onder wie drie kinderen. Twee van die bommen kwamen op woongebouwen terecht.
Rusland betuigde zijn dank voor het opheffen van de dieselsancties met vijf bommen op woongebouwen, schreef Zelensky bitter op Facebook. In Kiev zorgden aanvallen diezelfde dag voor zware stroompannes en een stilgevallen metro.
Trump wil een andere gesprekspartner
Zaterdag haalde Trump uit naar zijn Oekraïense ambtgenoot. Het is tijd dat Oekraïne een nieuwe president krijgt, vond hij, zodat het land eindelijk een akkoord kan sluiten over het stoppen van de oorlog.
Over de aanvallen op de raffinaderijen was hij kort: hij kan maar beter stoppen, verdomme. Eerder noemde Trump de Oekraïense leider al een dictator zonder verkiezingen, een uitspraak waarop hij later terugkwam.
Zelensky legt verkiezingen op tafel
In een gesprek met de Amerikaanse zender ABC News deed de Oekraïense president een opvallende belofte: stemt Poetin in met een staakt-het-vuren van zestig dagen, dan organiseert Oekraïne verkiezingen.
Eerder liet hij al weten dat Oekraïne de aanvallen op Russische raffinaderijen staakt zodra Rusland de Oekraïense energie-infrastructuur met rust laat. Rusland is de echte oorzaak van deze oorlog, schreef hij daarbij.
Moskou ligt zelf ook onder vuur
Zondagavond legden de vier Moskouse luchthavens Sjeremetjevo, Vnoekovo, Domodedovo en Zjoekovski het vliegverkeer tijdelijk stil door dronealarm. Zeker 25 aankomende toestellen moesten worden omgeleid, meldde het staatsagentschap TASS.
Burgemeester Sergej Sobjanin sprak over minstens 23 neergehaalde drones. Of andere toestellen wel door de luchtafweer glipten, zei hij er niet bij. Ook in Kostroma en Jaroslavl raakte het vliegverkeer verstoord.
En nu?
De Oekraïense delegatie die in Miami sprak over een einde aan de oorlog, vertrok zaterdag alweer richting Kiev. Concrete resultaten raakten niet bekend. Over het aangekondigde energiebestand zweeg het Kremlin in alle talen.
Blijft de vraag wat dat ene bericht van Trump waard is. Oekraïne verdedigt zich sinds februari 2022 tegen de Russische invasie. Een bestand dat geschonden lijkt nog voor het bestond, oogt alvast wankel.
Bron: s.hln.be
