Een overlijden zorgt niet alleen voor verdriet, maar ook voor praktische rompslomp. Vooral bij de bank. Wat gaat er op slot, wat kan nog doorlopen en wanneer heb je een notaris nodig? Dit is wat je moet weten.
Wat er gebeurt na een overlijden
Meld je een overlijden bij de bank, dan blokkeert die meteen de rekeningen op naam van de overledene. Een gezamenlijke en/of-rekening blijft toegankelijk voor de andere rekeninghouder. Noodzakelijke kosten, zoals de uitvaart, kan de bank vaak nog rechtstreeks betalen.
Elke bank bepaalt zelf welke documenten nodig zijn en volgt daarbij meestal de checklist van de Nederlandse Vereniging van Banken. Let intussen goed op wat je zelf met geld of spullen doet: dat kan gelden als aanvaarding van de erfenis, inclusief schulden.
Hoe banken rekeningen blokkeren
ABN AMRO sluit direct alle toegang af: betaalpassen, creditcards, internetbankieren en machtigingen vervallen meteen. Storten op de rekening kan nog wel, maar afschrijven door de overledene niet meer. De bank handelt pas verder na ontvangst van de juiste stukken.
Bij Rabobank blijven automatische incasso’s, betalingen aan de Belastingdienst en de nota van de uitvaartverzorger doorgaans doorlopen, ook als de persoonlijke rekening tijdelijk is geblokkeerd. Bijschrijvingen komen gewoon binnen. Dat geeft lucht, terwijl de afhandeling nog loopt.
De en/of-rekening uitgelegd
Had je samen een en/of-betaalrekening of gezamenlijke spaarrekening, dan kun je die in de regel blijven gebruiken. Banken blokkeren dan alleen de passen en eventuele creditcards op naam van de overledene; jouw toegang blijft intact.
Let op: dat je kunt betalen, betekent niet dat al het saldo van jou is. De tenaamstelling regelt alleen de relatie met de bank. Juridisch hoort het deel van de overledene bij de nalatenschap, afhankelijk van afspraken als huwelijk of samenlevingscontract.
Uitvaartnota via de bank
ABN AMRO kan facturen op naam van de overledene of nalatenschap betalen van de rekening van de overledene, als er genoeg saldo is. Denk aan begrafenis of crematie, gas, water, licht, huur of hypotheek, notariskosten en aanslagen.
Je stuurt de factuur met referentienummer en gewenste rekening naar de Nabestaandendesk. Is er te weinig saldo, dan neemt de bank contact op. ING noemt dit noodzakelijke betalingen en doet die volgens eigen voorwaarden, soms pas na zuivere aanvaarding. Check dit vooraf.
De wet geeft voorrang
De wet zet de uitvaart vooraan. De kosten van lijkbezorging zijn een schuld van de nalatenschap met voorrang, voor zover ze passen bij de omstandigheden van de overledene. Dat staat in artikel 4:7 van het Burgerlijk Wetboek.
Praktisch betekent dit dat de begrafenis- of crematiekosten meestal als eerste worden voldaan. Pas daarna komen andere schulden en verdeling aan bod. Bewaar daarom alle nota’s en communiceer met de bank zodat betalingen correct en tijdig verlopen.
Rekenvoorbeeld kleine nalatenschap
Stel: je moeder overlijdt als weduwe, zonder testament, en laat twee kinderen na. Bij één bank staat in totaal 9.500 euro op haar betaal- en spaarrekening. De uitvaartnota bedraagt 8.000 euro en wordt door de bank betaald.
Er blijft dan 1.500 euro over. Zijn er verder geen schulden, dan is dat 750 euro per kind. Omdat het gezamenlijke banksaldo bij die ene bank onder 10.000 euro blijft, is een verklaring van erfrecht doorgaans niet nodig, mits er niets bijzonders speelt.
Wanneer de notaris nodig is
Een verklaring van erfrecht is vaak wél vereist als een erfgenaam minderjarig of failliet is, onder curatele of bewind staat, in de schuldsanering zit of in het buitenland woont. Ook onenigheid tussen erfgenamen kan dit noodzakelijk maken.
Andere signalen: kinderen uit een eerdere relatie, een overledene die lang in het buitenland woonde, of ingewikkelde producten zoals een hypotheek, levensverzekering of een kluis. In die situaties wil de bank zekerheid over bevoegdheden en verdeling.
Drempelbedragen bij banken
Speelt niets van het bovenstaande, dan kijkt de bank naar het totale saldo op alle rekeningen van de overledene bij die ene bank. Tot en met 10.000 euro is een verklaring meestal niet nodig, zo volgt uit de NVB-checklist.
Daarboven is een verklaring doorgaans wel nodig, behalve als de overledene getrouwd was of een geregistreerde partner had, er geen testament is én het totale bedrag bij die bank niet boven 100.000 euro uitkomt. Per bank kunnen eisen verschillen.
Rekenvoorbeeld met partner
Stel: er staat 14.000 euro op rekeningen bij dezelfde bank en de overledene was jouw partner. Woonden jullie ongetrouwd samen, dan is een verklaring van erfrecht volgens de checklist waarschijnlijk nodig om af te wikkelen en saldo vrij te geven.
Waren jullie gehuwd en is er geen testament, dan is zo’n verklaring vaak niet nodig. Na een uitvaartnota van 8.000 euro resteert in beide gevallen 6.000 euro, dat vervolgens volgens het wettelijke systeem of de huwelijkse afspraken wordt verdeeld.
Welke stukken banken vragen
Is geen verklaring van erfrecht vereist, dan vraagt de bank vaak om: een kopie van je identiteitsbewijs, de overlijdensakte, een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister en een vrijwaringsverklaring waarin je bevestigt bevoegd te zijn.
Blijkt achteraf dat je niet bevoegd was, dan kan de bank het uitgekeerde geld terugvorderen. Lever daarom nauwkeurig aan wat wordt gevraagd en overleg bij twijfel met de Nabestaandendesk van de betreffende bank voordat je stappen zet.
Wat kost de notaris
Een vast tarief voor een verklaring van erfrecht bestaat niet. De notaris rekent meestal op basis van bestede uren: hoe complexer de familie- en vermogenssituatie, hoe meer tijd en dus hoe hoger de rekening uitvalt.
Vraag daarom vooraf offertes op bij meerdere notarissen en schets helder de situatie. Denk aan aantal erfgenamen, huwelijkse voorwaarden, buitenlandse stukken en mogelijke schulden. Een compleet dossier voorkomt vertraging en onverwachte kosten achteraf.
Pas op met aanvaarden
Neem je bezittingen van de overledene mee, verkoop je spullen of betaal je andere rekeningen dan de uitvaart uit nalatenschapsgeld, dan kun je de erfenis zuiver hebben aanvaard. Dat staat in artikel 4:192 van het Burgerlijk Wetboek.
Zuiver aanvaarden betekent dat je ook aansprakelijk bent voor schulden, zelfs als die hoger zijn dan het vermogen. Weet je het nog niet? Dan kun je beneficiair aanvaarden (eerst schulden aflossen, dan verdelen) of verwerpen. Dat regel je bij de rechtbank.
Wat doorloopt en wat niet
Automatische incasso’s lopen bij sommige banken (zoals Rabobank) vaak door, net als binnenkomende betalingen. Een en/of-rekening blijft open voor de mede-rekeninghouder. Toch zijn betaalpassen en creditcards van de overledene direct ongeldig.
Zie je onverwachte afschrijvingen, neem dan contact op met de Nabestaandendesk. Je kunt vaak kiezen welke incasso’s tijdelijk mogen doorgaan. Dat helpt om vaste lasten af te wikkelen, zonder dat je onbedoeld de erfenis zuiver aanvaardt.
Documenten op orde
Zorg tijdig voor belangrijke documenten: overlijdensakte vanuit de gemeente, uittreksel van het Centraal Testamentenregister, en identiteitsbewijzen van de erfgenamen. Verzamel ook bankafschriften, contracten en openstaande rekeningen, inclusief de uitvaartnota in originele vorm.
Met dit pakket kan de bank sneller schakelen. Geef bij de melding direct het klantnummer of referentienummer door, zodat de Nabestaandendesk je dossier eenvoudig terugvindt en noodzakelijke betalingen zonder oponthoud kan uitvoeren.
Heldere communicatie met de bank
Houd contact via de speciale nabestaandenlijnen van banken. Vraag expliciet welke stappen nodig zijn, of een verklaring van erfrecht vereist is en welke betalingen de bank alvast kan doen. Leg afspraken schriftelijk vast of bevestig ze per e-mail.
Komt er iets niet overeen met je verwachting, vraag dan om toelichting of een interne escalatie. Banken hebben beleidsvrijheid, maar moeten zorgvuldig handelen. Duidelijke communicatie voorkomt misverstanden en onnodige vertragingen bij het vrijgeven van saldi.
Handig stappenplan
Stap 1: meld het overlijden bij iedere bank waar de overledene een rekening had. Stap 2: vraag de Nabestaandendesk welke documenten ze wil zien. Stap 3: stuur noodzakelijke facturen (zoals de uitvaart) ter betaling in, met referentienummer.
Stap 4: raak verder geen saldi of goederen aan totdat duidelijk is of er schulden zijn. Stap 5: besluit pas daarna of je zuiver of beneficiair aanvaardt, of verwerpt. Is er te weinig geld voor de uitvaart, vraag bijzondere bijstand bij je gemeente aan.
Tot slot
Rouw en regelgeving zijn geen makkelijke combinatie. Met een paar gerichte acties — tijdig melden, documenten op orde, alleen noodzakelijke betalingen — voorkom je problemen en blijft de afwikkeling overzichtelijk. Banken helpen, maar jij stuurt het proces.
Heb jij recente ervaringen met de Nabestaandendesk van jouw bank, of tips voor andere lezers? Laat het ons weten via onze socialemediakanalen. We zijn benieuwd naar je verhaal en reageren altijd met aandacht en respect.
Bron: dagelijksestandaard.nl
