Zodra er sneeuw valt, ontstaat vrijwel overal dezelfde vraag. Moet een bewoner de stoep schoonmaken of ligt die taak bij de gemeente? Juridisch gezien is het antwoord vrij helder, maar in de praktijk ontstaat toch vaak verwarring.
De stoep voor een woning maakt meestal deel uit van de openbare weg. Die grond is eigendom van de gemeente, die daarmee ook de wegbeheerder is. De gemeente bepaalt waar en wanneer wordt gestrooid en geruimd, meestal op basis van een gladheidsplan.
In dat plan krijgen hoofdwegen, busroutes en drukke fietspaden voorrang. Woonstraten en stoepen volgen vaak pas later of helemaal niet. Dat voelt soms oneerlijk, maar het betekent niet automatisch dat de verantwoordelijkheid bij bewoners komt te liggen.
Bestaat er een wettelijke plicht voor bewoners?
Voor particuliere woningeigenaren geldt in de meeste gemeenten geen algemene wettelijke verplichting om sneeuw of ijs te verwijderen. Dat wordt vaak gedacht, maar klopt niet. Het idee dat je altijd móét ruimen, is vooral een hardnekkige mythe.
Sommige gemeenten hebben regels opgenomen in een plaatselijke verordening. Daarin kan staan dat bewoners hun stoep begaanbaar moeten houden. Zulke regels zijn er echter vooral voor de openbare orde en handhaving, niet voor schadeclaims na een val.
Zelfs als zo’n regel bestaat, leidt overtreding daarvan niet automatisch tot aansprakelijkheid bij letsel. Civiel recht en gemeentelijke handhaving zijn twee verschillende werelden. Dat onderscheid wordt vaak over het hoofd gezien.
Wanneer kan een bewoner toch aansprakelijk worden?
Dat iemand uitglijdt voor jouw woning betekent niet vanzelf dat jij verantwoordelijk bent. Aansprakelijkheid draait om verwijtbaar gedrag. De vraag is altijd of jij een gevaarlijke situatie hebt veroorzaakt of verergerd.
Ligt er simpelweg sneeuw of ijs door het weer, dan is dat meestal geen fout van jou. Rechters zien gladheid door weersomstandigheden doorgaans als iets dat iedereen kan overkomen en waarvoor geen particuliere schuld geldt.
Het beeld verandert zodra je zelf ingrijpt en daarmee extra risico creëert. Denk aan water op de stoep laten lopen terwijl het vriest, bijvoorbeeld bij het wassen van een auto of het schoonspuiten van tegels. Dat water bevriest en vormt een harde ijslaag die je zelf hebt veroorzaakt.
Ook half werk kan tegen je werken. Een smal pad vegen zonder te strooien kan leiden tot aangestampte sneeuw die juist gladder wordt. Wie daarmee een schijnveilig looppad creëert, loopt meer risico dan iemand die niets doet.
Wat als je sneeuw verplaatst naar de stoep?
Een klassiek probleem is het wegschuiven van sneeuw van een oprit of tuinpad naar de stoep. Daarmee verplaats je het probleem naar de openbare ruimte. Juridisch gezien maak je dan actief een situatie gevaarlijker voor anderen.
Als iemand daar uitglijdt, is de kans groter dat aansprakelijkheid wordt aangenomen. Niet omdat de stoep van jou is, maar omdat jij de gladheid daar hebt neergelegd. Dat onderscheid is belangrijk en wordt vaak onderschat.
Ook opgehoopte sneeuwranden kunnen een rol spelen. Hoge randen langs een looppad kunnen bij dooi en vorst zorgen voor extra ijsvorming. Wie dat veroorzaakt, kan daarop worden aangesproken.
Wanneer ligt aansprakelijkheid bij de gemeente?
De gemeente is als wegbeheerder verantwoordelijk voor een redelijk onderhoudsniveau. Dat betekent geen garantie op een altijd veilige stoep, maar wel een plicht om logisch en zorgvuldig te handelen.
Gladheid door sneeuw of ijzel alleen is meestal onvoldoende voor aansprakelijkheid. De gemeente hoeft niet elke stoep tegelijk sneeuwvrij te maken. Er wordt gekeken naar prioriteiten en beschikbare middelen.
De positie wordt sterker als er méér speelt dan alleen het weer. Denk aan losse tegels, verzakkingen of een scheve stoep die al gevaarlijk was. In combinatie met sneeuw kan dat leiden tot een situatie waarvoor de gemeente eerder verantwoordelijk wordt gehouden.
Ook meldingen spelen een rol. Als een gevaarlijke plek herhaaldelijk is doorgegeven en er langdurig niets gebeurt, kan dat meewegen. Toch blijft het bewijzen van gemeentelijke aansprakelijkheid vaak lastig.
Bedrijven, VvE’s en verhuurders hebben een zwaardere positie
Voor bedrijven gelden strengere maatstaven dan voor particuliere bewoners. Wie klanten of bezoekers ontvangt, wordt geacht te zorgen voor een veilige toegang. Dat geldt niet alleen binnen, maar ook voor het terrein direct rondom het pand.
Eigen paden, trappen, parkeerplaatsen en binnenterreinen vallen sneller onder de verantwoordelijkheid van het bedrijf. Bij een valpartij wordt daar kritischer naar gekeken dan bij een gewone woning.
Bij appartementencomplexen speelt vaak de VvE of verhuurder een rol. Gemeenschappelijke toegangen zoals galerijen, portieken en privé-paden vallen meestal niet onder de gemeente. Daar kan wél een actieve plicht bestaan om gladheid aan te pakken.
Hoe beperk je risico’s zonder verplichtingen?
Wie gedoe wil voorkomen, hoeft niet per se altijd te ruimen. De belangrijkste regel is consequent handelen. Niet doen is vaak veiliger dan half doen. Wie begint met ruimen, moet het ook goed afmaken.
Veeg losse sneeuw weg en strooi daarna waar mensen daadwerkelijk lopen, zoals bij de voordeur en brievenbus. Vermijd water bij vorst, hoe logisch het ook lijkt. Dat maakt het oppervlak vaak gevaarlijker.
Let ook op sneeuw en ijs van daken en goten. Vallende ijspegels of sneeuwmassa’s kunnen een ander soort aansprakelijkheid opleveren, los van de stoep zelf.
Gaat het toch mis en valt iemand, blijf rustig. Leg vast hoe de situatie was, maak foto’s en noteer het weerbeeld. Meld een claim altijd bij je verzekeraar. Dat voorkomt later onnodige problemen.
De kern blijft simpel. Niemand verwacht perfect sneeuwvrije stoepen. Wel wordt verwacht dat je geen extra gevaar veroorzaakt. Wie dat uitgangspunt volgt, staat juridisch vrijwel altijd sterk.
