Tijdens de jaarwisseling sloeg de feestelijke stemming om in harde confrontaties: hulpverleners en agenten kregen te maken met zwaar illegaal vuurwerk, molotovcocktails en stenen. Politici reageerden fel, met Geert Wilders voorop, en de roep om stevig optreden zwelt aan.
Wilders reageert fel
Wilders verwoordde zijn woede op X met hoofdletters: “GOOI DAT TUIG ONS LAND UIT!” Zijn boodschap was ongepolijst, maar duidelijk bedoeld als alarmsignaal. Volgens hem worden agenten en hulpverleners systematisch opgejaagd, terwijl de staat tekortschiet in bescherming en gezag.
Zijn uitspraak raakt een snaar, juist omdat de beelden van de nacht onmiskenbaar zijn: vluchtende teams, vuurpijlen op ooghoogte en uitgebrande voertuigen. Voorstanders prijzen zijn duidelijkheid; critici waarschuwen dat zulk taalgebruik groepen stigmatiseert en oplossingen verhult.
Oud en nieuw ontspoort opnieuw
Wat een feest hoort te zijn, ontaardde in meerdere steden in iets dat aan een stedelijke belegering deed denken. In Utrecht, Den Haag, Breda en Ede moesten ordetroepen uitrukken. De politiebond sprak van “ongekend veel geweld” tegen uniform en materieel.
In diverse buurten was het urenlang onrustig. Relschoppers gebruikten zwaar vuurwerk, soms als projectielen gericht op politie en brandweer. Straatmeubilair moest het ontgelden, auto’s gingen in vlammen op en bewoners bleven binnen. De beelden verspreidden zich razendsnel via sociale media.
Aanvallen op politie en hulpdiensten
In Utrecht, met name Overvecht en Kanaleneiland, werden agenten volgens de politie langdurig en doelgericht bestookt. Er vlogen vuurwerkbommen, stenen en flessen. Ook uit Breda, Den Haag en Ede kwamen meldingen van agressie, vernielingen en hinderlijk blokkeren van hulpverleners.
Zelfs in het doorgaans rustige Sliedrecht moest de ME twee keer optreden. Politievoertuigen raakten beschadigd en meerdere agenten liepen letsel op door explosies op korte afstand. Brandweerlieden werden belaagd tijdens bluspogingen, wat het risico voor omstanders nog verder vergrootte.
Wie zijn de relschoppers
Na afloop spreken bestuurders vaak over “jongeren” en “incidenten”. Maar de schaal en intensiteit duiden op georganiseerde groepen die elkaar opzoeken en aansturen. Groepsgedrag, gezichtsbedekking en anonimiteit maken opsporing lastig en geven daders een gevoel van onaantastbaarheid.
Tegelijkertijd waarschuwen experts voor snelle generalisaties. Niet iedere jongere in de wijk is een relschopper, en de meerderheid viert vreedzaam. Stigmatisering kan samenwerking ondermijnen. Doelgericht optreden werkt beter: lokaliseren, verstoren en vervolgen van de kleine, gewelddadige kern.
Een terugkerend gezagsprobleem
Dat dit elk jaar gebeurt, voedt het gevoel van een gezagscrisis. Agenten die moeten schuilen, brandweerlieden die vertragen uit veiligheidsoverwegingen en burgers die ramen dichtspijkeren: het tast vertrouwen aan, en normaliseert gedrag dat niet normaal mag worden gevonden.
Voor de hulpdiensten is het meer dan frustrerend: het is gevaarlijk werk dat extra risico’s krijgt toebedeeld. Iedere gewonde collega, ieder beschadigd voertuig en iedere mislukte inzet betekent ook vertraging voor mensen in nood. Dat is simpelweg onacceptabel.
Beleid en handhaving onder vuur
Critici stellen dat jaren van wegkijken en halfslachtige maatregelen brutaliteit hebben aangemoedigd. Wanneer aanhoudingen uitblijven of straffen pas maanden later volgen, bestaat het risico dat daders denken dat het wel losloopt. Snelle vervolging en zichtbare consequenties maken verschil.
Tegelijk speelt capaciteit een rol: piekdrukte, beperkte cellen en overvolle dossiers. Lokale verboden en noodbevelen helpen slechts deels. Bodycams, vuurwerkdetectie, drones en vaste camera’s worden vaker ingezet, maar vragen strakke juridische kaders en voldoende mensen om data te duiden.
Vuurwerk, verbod of traditie
De roep om een landelijk vuurwerkverbod klinkt na iedere onrust weer luider. Voorstanders wijzen op ziekenhuisopnames, dierenleed en ordehandhaving. Tegenstanders zien juist cultuur, eigen verantwoordelijkheid en het onderscheid tussen legaal siervuurwerk en zwaar illegaal knalwerk dat misbruik faciliteert.
Feit blijft dat het zwaarste illegale vuurwerk buiten elke regulering valt en vaak grensoverschrijdend wordt verhandeld. Zonder handhaving op import en handel blijft het dweilen met de kraan open. Gemeenten experimenteren daarom met vuurwerkvrije zones en centrale shows als alternatief.
Deportatie en denaturalisatie in beeld
Wilders pleit voor uitzetting van veroordeelde relschoppers met een verblijfsstatus en, waar mogelijk, denaturalisatie bij dubbele nationaliteit. Juristen wijzen erop dat dit juridisch kan, maar alleen na zware veroordelingen en zonder iemand staatloos te maken, zoals verdragen verplichten.
De praktijk is dus complexer dan een kreet op sociale media. Het vergt bewijs, snelle strafzaken en zorgvuldige toetsing door rechters en staatssecretaris. Tegelijk kan de dreiging van zulke maatregelen preventief werken, mits toegepast met transparante criteria en rechtsbescherming.
Politieke reacties en debat
Naast Wilders spreken ook andere partijen hun afkeer uit, zij het met verschillende recepten. Sommigen willen een nationaal verbod op consumentenvuurwerk, anderen mikken op hotspots, straatverboden en hogere straffen. Linkse partijen hameren op preventie; rechtse partijen op harde handhaving.
Het kabinet-in-spé zal keuzes moeten maken die verder gaan dan symboliek. Zonder personeel, technologie en justitiële capaciteit blijven beloften hol. Gemeenteraden vragen ondertussen om extra middelen, want schoonmaak, herstel en nazorg drukken zwaar op lokale begrotingen na een gewelddadige jaarwisseling.
Wat werkt volgens experts
Criminologen wijzen op drie sporen: vroegtijdige informatievergaring, snelrecht met zichtbare uitkomsten en duurzaam wijkwerk. Bekende veelplegers vroeg aanpakken, aanhoudingsploegen paraat hebben en schade verhalen op daders. Tegelijk buurthuizen, sport en ouders betrekken om verleiding tot meedoen te verkleinen.
Daarnaast werkt een heldere communicatiestrategie. Laat zien wat verboden is, wat de risico’s zijn en welke straffen volgen. En maak successen zichtbaar: in beslag genomen partijen vuurwerk, opgelegde celstraffen, teruggevorderde schade. Zichtbaarheid vergroot draagvlak en ontmoedigt potentiële navolgers merkbaar.
Gevolgen voor burgers en buurten
Voor bewoners voelt het onveilig en oneerlijk. Ramen trillen, sirenes loeien en de straat verandert in een slagveld. Winkeliers sluiten vroeg, zorgpersoneel kan minder snel door en verzekeraars klokken nieuwe claims. De rekening komt uiteindelijk bij de samenleving terecht.
Ook voor jongeren die het wel goed bedoelen, is de schade tastbaar. Negatieve beeldvorming, afgeblazen activiteiten en een wijk die onder een vergrootglas ligt. Daarom is herstel belangrijk: schoon, veilig en met aandacht voor bewoners die zich hebben ingespannen.
En nu verder
De vraag is wat er verandert vóór de volgende jaarwisseling. Komen er landelijke afspraken, extra middelen, heldere kaders voor technologie en sneller straffen? Zonder meetbare doelen is verontwaardiging snel uitgewerkt. Resultaat begint met keuze, verantwoordelijkheid en volhouden, ook na nieuws.
Blijf intussen alert en laat onveilige situaties direct melden. Spreek je uit, deel ervaringen en ideeën, en steun hulpdiensten waar kan. Wat vind jij van de oproepen tot strengere maatregelen of een vuurwerkverbod? Praat mee via onze sociale kanalen.
Bron: dagelijksestandaard.nl
