Een opvallend nieuw onderzoek laat zien dat een simpele test van slechts 30 seconden mogelijk veel zegt over je gezondheid én je levensverwachting. Volgens wetenschappers blijkt spierkracht op latere leeftijd namelijk een belangrijke voorspeller voor hoe gezond iemand ouder wordt.
En daar komt geen ingewikkelde apparatuur aan te pas. Alleen een stoel en een stopwatch.
Hoe werkt de test precies?
De test draait om één simpele beweging: opstaan uit een stoel en weer gaan zitten. De bedoeling is dat deelnemers dit in 30 seconden zo vaak mogelijk doen.
Onderzoekers noemen dit de zit-sta-kracht. Dat klinkt simpel, maar achter die beweging schuilt volgens hen veel informatie over spierkracht, balans, conditie en algemene gezondheid.
Hoe minder vaak iemand binnen die halve minuut kon opstaan, hoe groter volgens het onderzoek het risico op overlijden door welke oorzaak dan ook.
Onderzoek onder bijna 1900 ouderen
Voor het onderzoek volgden onderzoekers 1.876 volwassenen van 65 jaar en ouder.
Alle deelnemers deden de stoeltest. Vervolgens rekenden wetenschappers de resultaten om naar een krachtmeting op basis van lichaamsgewicht. Daarbij werd gekeken naar het aantal herhalingen, de lengte van de deelnemer, het lichaamsgewicht en de hoogte van de stoel.
Die gegevens samen leverden een score op in watt per kilogram lichaamsgewicht.
Lage spierkracht bleek groot risico
De resultaten waren opvallend duidelijk. Mensen met een lage score op de test hadden een veel grotere kans om tijdens de onderzoeksperiode te overlijden dan deelnemers met normale spierkracht.
Voor vrouwen bleek het risico zelfs het grootst. Vrouwen met een lage score hadden ongeveer twee keer zoveel kans om te overlijden als vrouwen met normale spierkracht.
Bij mannen lag het risico ongeveer 57 procent hoger.
Wanneer scoor je laag?
Onderzoekers gebruikten eerder vastgestelde grenswaarden om deelnemers in te delen.
Bij mannen werd een score lager dan 2,53 watt per kilogram gezien als laag. Voor vrouwen lag die grens op 2,01 watt per kilogram.
Meer dan de helft van alle deelnemers bleek onder die grens te zitten. Ongeveer 57 procent scoorde dus lager dan aanbevolen.
Veel vaker dan spierverlies door ouderdom
Volgens onderzoekers laat dat zien dat verminderde spierkracht onder ouderen geen klein probleem is, maar iets dat enorm veel voorkomt.
Wetenschappers schatten dat meer dan 45 procent van alle mensen boven de 65 te maken heeft met verminderde spierkracht. Ter vergelijking: ouderdomsgerelateerd spierverlies zou voorkomen bij ongeveer 10 tot 16 procent van de ouderen.
Dat betekent dat iemand best nog spiermassa kan hebben, maar tóch te weinig kracht ontwikkelt om goed te functioneren.
Verband met botbreuken
Tijdens het onderzoek ontdekten wetenschappers nog iets belangrijks: lage spierkracht hing ook samen met een grotere kans op botbreuken.
Bij vrouwen draaide dat vooral om heupbreuken. Dat zijn volgens artsen één van de zwaarste blessures die ouderen kunnen oplopen.
Vrouwen met een lage score op de stoeltest hadden ruim drie keer zoveel kans om in het voorgaande jaar een heupbreuk te hebben gehad.
Van de vrouwen met lage spierkracht had 4,5 procent een heupbreuk meegemaakt. Bij vrouwen met normale spierkracht was dat slechts één procent.
Verschil tussen mannen en vrouwen
Bij mannen zagen onderzoekers een iets ander patroon.
Daar ging het minder specifiek om heupbreuken en meer om vallen en botbreuken in het algemeen.
Mannen met lage spierkracht hadden 73 procent vaker een val meegemaakt en 86 procent vaker ergens in het lichaam een botbreuk gehad.
Volgens onderzoekers heeft dat mogelijk te maken met hormonale veranderingen bij vrouwen na de overgang. Daardoor neemt de botdichtheid sneller af, vooral rond de heupen.
Bij mannen lijken breuken juist meer verspreid over verschillende delen van het lichaam voor te komen.
Langere ziekenhuisopnames
De onderzoekers zagen daarnaast nog een ander opvallend verband.
Mensen met een lage stoeltest-score lagen gemiddeld langer in het ziekenhuis wanneer ze opgenomen moesten worden.
Bij vrouwen bleek lage spierkracht bovendien samen te hangen met een grotere kans op ziekenhuisopnames in het algemeen.
Eerder onderzoek zag hetzelfde patroon
Het is niet voor het eerst dat simpele beweegtesten gekoppeld worden aan levensverwachting.
In 2012 verscheen al een Braziliaans onderzoek waarin wetenschappers keken naar hoe makkelijk mensen vanaf de grond konden gaan zitten en weer opstaan.
Daarbij werden ruim 2.000 volwassenen tussen de 51 en 80 jaar gemiddeld zes jaar gevolgd.
De conclusie was opvallend: mensen die handen, knieën of armen nodig hadden om overeind te komen, hadden bijna zeven keer zoveel kans om binnen zes jaar te overlijden dan deelnemers die zonder hulp konden opstaan.
Volgens onderzoekers zegt zo’n beweging veel over de conditie van spieren, gewrichten, balans en coördinatie.
De grondtest uitgelegd
Die test werkt vrij eenvoudig.
Ga vanuit staande positie op de grond zitten zonder handen, armen of knieën te gebruiken. Sta daarna weer op zonder jezelf te ondersteunen.
Vind je het lastig? Dan kan het helpen om je benen te kruisen of je armen iets uit te steken voor balans.
Voor veel mensen blijkt dat moeilijker dan gedacht.
Zo houd je je spieren sterk
Gezondheidsinstanties raden aan om minimaal twee keer per week spierversterkende oefeningen te doen. Dat helpt om spierkracht, balans en botdichtheid op peil te houden.
Denk bijvoorbeeld aan traplopen, fietsen, wandelen op heuvelachtig terrein, tuinieren, squats, opdrukken, oefeningen met gewichten, training met weerstandsbanden, yoga en dansen.
Daarnaast wordt geadviseerd om wekelijks minstens 150 minuten aan conditietraining te doen, zoals stevig wandelen of fietsen.
Meer dan alleen fitheid
Volgens onderzoekers draait het uiteindelijk niet alleen om spierballen of sportprestaties.
De mogelijkheid om zelfstandig op te staan, balans te houden en kracht te behouden blijkt namelijk sterk verbonden met gezond ouder worden.
En soms kan een simpele stoeltest van 30 seconden dus verrassend veel vertellen.
Bron
