Illegale fatbikes met gashendel en handige opvoerinstructies zijn spotgoedkoop online te krijgen. Bestel je vandaag, dan staat zo’n pakket binnen een week aan de deur. Het kabinet maakt zich zorgen om de verkeersveiligheid, maar krijgt de importstroom nauwelijks in beeld.
Makkelijk besteld, snel thuisbezorgd
Voor een paar honderd euro koop je via buitenlandse webshops een elektrische tweewieler met dikke banden, gashendel en alles wat nodig is om ‘m op te voeren. Vaak komt hij rechtstreeks uit China en arriveert hij binnen zes dagen.
Dat gemak is precies waar de schoen wringt. De vraag onder jongeren groeit, de snelheid stijgt, en de risico’s op de weg nemen toe. Minister Tieman spreekt van een hardnekkig probleem waarbij veiligheid en handhaving achter de feiten aanlopen.
Wankele grip van de overheid
Volgens het kabinet vormen vooral platforms buiten de EU een hoofdpijnpunt. Met Marktplaats en Bol bestaan afspraken over het weren van illegale fatbikes, maar bij internationale shops ontbreekt vaak een aanspreekpunt en is juridische handhaving ronduit ingewikkeld.
Ook de instroom is enorm. In 2024 kwamen via Nederland meer dan een miljard producten de Europese Unie binnen. Tussen die stromen zitten elektrische voertuigen die niet aan Europese regels voldoen. Alles controleren is simpelweg onmogelijk, geven autoriteiten toe.
Juridisch grijs gebied aan de grens
Fatbikes passen bovendien niet netjes in hokjes. Bij invoer kunnen ze als e-bike of als bromfiets worden opgegeven. Voor grenspassage hoeft een voertuig nog niet klaar te zijn voor de openbare weg, waardoor ingrijpen ingewikkeld wordt.
Douane werkt daarom met risicoselecties en steekproeven. Wordt een zending aangemerkt als laag risico en klopt de papieren invoer, dan mag die door. Pas later, bij verkoop of gebruik, kan blijken dat het voertuig niet is toegestaan.
Onzichtbare stroom naar consumenten
Opvallend: niemand weet hoeveel illegale fatbikes daadwerkelijk Nederlandse woonkamers bereiken. De douane houdt geen onderscheid bij naar vermogen of opvoerset, en cijfers over onderscheppingen bij directe leveringen aan consumenten ontbreken volledig over het afgelopen jaar.
De reden is praktisch. Als een product bij binnenkomst voldoet aan invoereisen, is er geen basis om het vast te houden. De echte toets volgt pas in de verkoopfase. Dan zijn toezichthouders ILT en NVWA aan zet.
Wie houdt toezicht na levering?
ILT en NVWA speuren vooral online naar aanbod dat niet aan de regels voldoet. Platforms moeten advertenties weghalen zodra autoriteiten dat melden. Sinds februari 2024 ligt die plicht vast in de Europese Digital Services Act voor grote platforms.
Dat werkt, tot op zekere hoogte. In het eerste kwartaal van 2025 haalde Marktplaats 1.150 advertenties weg na verzoeken van de ILT. Hoeveel voertuigen daarmee daadwerkelijk van de straat zijn gehouden, weet niemand precies te zeggen.
Social media als nieuw verkooppodium
Tegelijkertijd spelen handelaren een kat-en-muisspel. Na verwijdering verschijnt vaak razendsnel een vrijwel identieke advertentie. Een groeiend deel van het aanbod verplaatst zich naar Snapchat, TikTok en besloten kanalen, waar zicht en ingrijpen lastiger zijn.
Hoe groot die parallelle markt precies is, kan de overheid niet zeggen. Het ontbreekt aan betrouwbare cijfers, vooral omdat veel transacties buiten de bekende platforms plaatsvinden. Daardoor blijft de werkelijke omvang van het probleem grotendeels gissen.
Europese druk op AliExpress
De Europese Commissie onderzoekt inmiddels hoe AliExpress omgaat met illegale producten. Het platform moest bindende toezeggingen doen: beter controleren, sneller ingrijpen en transparanter zijn over handelaren. Bij aanhoudende nalatigheid dreigen boetes tot zes procent van de wereldwijde omzet.
Ook in Nederland blijft het opletten. Af en toe bieden lokale winkels of webshops alsnog fatbikes met gashendel of te veel vermogen aan. De minister erkent dat dit nooit helemaal valt te voorkomen, al helpt overleg en gerichte handhaving zichtbaar.
Nederlandse platforms onder de loep
Met Marktplaats en Bol wordt structureel gesproken over productregels en toezicht. Volgens het kabinet heeft dat zichtbaar effect: het aantal openlijk aangeboden illegale fatbikes op grote Nederlandse platforms nam de afgelopen tijd merkbaar af door strengere moderatie en afspraken.
Toch schuift het probleem hiermee vooral door naar plekken waar controle lastiger is. Wie bewust rommel verkoopt, wijkt uit naar buitenlandse sites of gesloten groepen. De handhaving moet dan meebewegen, maar loopt vaak achter het tempo van het internet aan.
Helmplicht voor jongeren los van fatbikes
Intussen werkt het ministerie aan een helmplicht voor jongeren op e-bikes. Niet als oplossing voor fatbikes, benadrukt minister Tieman, maar vanwege het sterk gestegen aantal hersenletselgevallen onder 12- tot 18-jarigen in de periode 2020 tot en met 2024.
Volgens de cijfers is die toename niet alleen te verklaren door de populariteit van e-bikes. Daarom kiest het kabinet voor een gerichte helmplicht. Drie onafhankelijke onderzoeken stellen dat onderscheid naar ‘fatbike’ niet uitvoerbaar is, waardoor aparte regels weinig zinvol zijn.
Bewustwording, gedrag en aansprakelijkheid
De kern van de aanpak blijft drieledig: handhaving, marktoezicht en gedragsverandering. Met campagnes als “’t kan hard gaan” wil de overheid jongeren en ouders wijzen op risico’s, aansprakelijkheid en het gevaar om onverzekerd te rijden met een opgevoerde fiets.
Daarnaast onderzoekt het ministerie waarom jongeren opvoeren aantrekkelijk vinden en welke prikkels dat gedrag kunnen keren. Samen met scholen, gemeenten en veiligheidsorganisaties worden maatregelen verkend, van betere voorlichting tot gerichte controles in buurten waar veel klachten binnenkomen.
Wat verandert er op korte termijn
Nieuwe voorstellen voor gedrag en veiligheid worden in het voorjaar van 2026 verwacht. Tot die tijd blijft de realiteit hard: illegale fatbikes zijn eenvoudig online te bestellen, terwijl de overheid vooral ná levering kan optreden en vooral reactief blijft.
Wie tóch in de verleiding komt, doet er verstandig aan zich goed in te lezen, de regels te checken en risico’s mee te wegen. En vertel ons: wat merk jij van de fatbikegolf in jouw buurt? Reageer op onze socials.
Bron: nieuwrechts.nl
