De formatie tussen VVD, CDA en D66 stond al onder een vergrootglas, maar de afgelopen dagen is de spanning voelbaar opgelopen. Wat begon als een kwetsbaar, doch werkbaar minderheidskabinet oogt steeds meer als een politiek proefproject zonder duidelijke regie en met dun vertrouwen.
Centraal in die wrijving staat CDA-leider Henri Bontenbal. Volgens meerdere Haagse bronnen ventileerde hij zijn frustraties over de gesprekken buiten de onderhandelingstafel. Dat is opmerkelijk in een fase waarin discretie, loyaliteit en zorgvuldige boodschappen juist cruciaal zijn.
Frictie groeit rondom Bontenbal
Tijdens het wekelijkse Vragenuurtje in de Tweede Kamer zou Bontenbal in gesprek zijn geraakt met Kamerleden die geen deel uitmaken van de formatie. Niet om afstand te bewaren, maar om openlijk zijn ongenoegen te delen over het verloop van de gesprekken met de VVD.
Dat moment bleef buiten beeld van de camera’s, maar kwam later uitgebreid terug in de politieke podcast Afhameren. Commentator Wouter de Winther schetste hoe die openhartigheid in de huidige fase als onhandig, zelfs schadelijk, wordt gezien voor het toch al fragiele onderlinge vertrouwen.
Gesprekken begonnen al wankel
Weinig Haagse volgers zijn verbaasd dat de formatie stroef verloopt. Een minderheidskabinet van VVD, CDA en D66 is per definitie een breekbaar bouwwerk, zeker omdat de partijen inhoudelijk botsen op financieel en economisch beleid, en op de vraag wie de koers bepaalt.
Wat zichtbaar wordt: CDA en D66 vonden elkaar relatief snel op hoofdlijnen, terwijl de VVD langer op de rem bleef staan. Volgens ingewijden lag er zelfs een vergaand plan van CDA en D66, nog vóór de VVD zich vol op details stortte en knoppen begon bij te draaien.
Bontenbals openhartigheid buiten de zaal
In formaties is het bijna een ongeschreven regel: kritiek bespreek je binnenskamers, successen deel je gezamenlijk. Dat Bontenbal zijn zorgen en irritaties zou hebben gedeeld met buitenstaanders, raakt aan precies dat protocol en voedt argwaan bij partners.
Het gevolg is dat elke nieuwe lek en elke gepeperde podcastanecdote het beeld versterkt van een wankele regie. Als emoties in deze beginfase al overkoken, hoe gaat zo’n trio dan om met echte crises, bezuinigingsrondes of impopulaire keuzes?
CDA en D66 op hoofdlijnen eens
Dat CDA en D66 elkaar inhoudelijk relatief snel vonden, verraste sommigen. Beide partijen zien ruimte voor investeringen, sturen op structurele keuzes en deinzen niet terug voor nieuwe dekkingen, zolang die te verklaren zijn en passen binnen hun maatschappelijk verhaal.
Die toenadering werkte echter twee kanten op. Enerzijds schept het tempo: dossiers gaan vooruit. Anderzijds wekt het bij de VVD de indruk dat de treinen al rijden voordat de machinist is ingestapt. Dat wringt, zeker op het dure dossier Financiën.
VVD zet de rem op uitgaven
De VVD is kritisch op maatregelen die leiden tot hogere lasten of extra uitgaven zonder harde dekking. Het klassieke liberale refrein keert terug: geen belastingverhogingen als reflex, en pas op de plaats voordat de rekening bij burgers en bedrijven belandt.
Die koers komt niet uit de lucht vallen. Na jaren waarin compromissen vaak prijzig uitpakten, wil de partij zichtbare ruggengraat tonen. Dat betekent: scherper onderhandelen, het departement van Financiën claimen en voorkomen dat een open portemonnee de norm wordt.
Twistpunt: de veiligheidsbijdrage
Een beladen voorstel is de zogeheten veiligheidsbijdrage, vooral uit CDA-hoek. De term klinkt neutraal, maar de strekking is helder: een extra heffing om structurele uitgaven, bijvoorbeeld voor defensie of veiligheid, duurzaam te financieren in een onrustige wereld.
Bij de VVD gaan daar direct rode lampjes van branden. Extra heffingen, hoe verpakt ook, vragen haarscherpe verantwoording en dekking. Zonder die garanties wil de partij niet tekenen. Dat maakt de bijdrage tot symbooldossier van een bredere geld- en geloofwaardigheidsstrijd.
Macht over Financiën als inzet
Wie de minister van Financiën levert, bepaalt voor een groot deel de toon: hoe streng het uitgavenkader is, welk pad voor schuld en tekort wordt gekozen, en hoeveel ruimte er resteert voor nieuwe plannen in de komende jaren.
Juist daarom is Financiën kroonjuweel en mijnenveld tegelijk. De VVD wil dat departement om de rem te kunnen bedienen; CDA en D66 zoeken speelruimte voor beleidsambities. Die spanning vertaalt zich in uren rekenen, schrappen, schuiven en strategisch zwijgen.
Vertrouwen als schaars goed
Formaties bouwen op drie pilaren: vertrouwen, discretie en voorspelbaarheid. Als partijen elkaar verrassen via geruchten en podcasts, brokkelt dat fundament af. Dan wordt elk lek een splijtzwam en elk non-issue een symbool van wantrouwen aan de tafel.
Het is precies dat sluimerende wantrouwen dat insiders nu benoemen. Niet één incident, maar een optelsom van misverstanden en botsende belangen drukt op het proces. En zolang regie ontbreekt, groeit de kans dat irritaties verworden tot echte breuklijnen.
Wat staat er op het spel voor het CDA
Voor het CDA is deze fase extra precair. De partij zoekt na electorale verliezen naar een herkenbare koers: degelijk, financieel verantwoord en toch sociaal. Bontenbal moest rust en betrouwbaarheid uitstralen. Elk misverstand krijgt daardoor extra gewicht.
Kritische stemmen waarschuwen dat meebewegen richting hogere lasten het traditionele CDA-profiel verdunt. Tegelijk wil de partij zich onderscheiden van de VVD, die op de rem trapt. Tussen die vuren door koers houden vereist strakke regie en ijzeren discipline.
VVD zoekt profiel en ruggengraat
Er klinkt tegelijk waardering en scepsis over de VVD-lijn. Waardering, omdat de partij duidelijker voorwaarden stelt en Financiën niet zonder slag of stoot uit handen geeft. Scepsis, omdat het verleden laat zien dat harde lijnen vaak vervaagden.
De vraag is dus: blijft de partij bij dit strengere profiel als regeren lonkt? Het antwoord bepaalt niet alleen de uitkomst van deze formatie, maar ook hoe geloofwaardig de VVD richting achterban en kiezers is bij de volgende begrotingsstorm.
Gevolgen voor de formatie
Het netto-effect is een formatie die kraakt. CDA en D66 staan inhoudelijk dichter bij elkaar, de VVD fungeert als rem. Dat levert traagheid, lekken en venijnige randdiscussies op, precies wat je niet wilt in een minderheidsconstructie die toch al kwetsbaar is.
Politieke insiders spreken daarom over een proces op losse schroeven. Niet omdat één emotionele uitglijder alles bepaalt, maar omdat accenten, posities en persoonlijke irritaties elkaar opstapelen. Hoe langer dat duurt, hoe kleiner de kans op een stabiel akkoord.
En wat merkt de burger
Intussen wachten burgers op antwoorden: wat gebeurt er met koopkracht, belastingdruk en economische stabiliteit? Komen er investeringen in veiligheid en woningbouw, en zo ja, wie betaalt de rekening? Die vragen dulden eigenlijk geen eindeloos formatietheater.
Het risico is dat de focus op poppetjes en procedure het vertrouwen verder sloopt. Als Den Haag vooral met zichzelf bezig lijkt, voelt politiek op afstand en weinig dienstbaar. Precies het tegenovergestelde van wat een nieuw kabinet zou moeten uitstralen.
Hoe nu verder: scenario’s
De komende weken zijn beslissend. Of de partijen hervinden discipline en vertrouwen, of de stekker gaat eruit en er komt een herstart met andere combinaties. In het uiterste geval lonken nieuwe verkiezingen, met alle onzekerheid die daarbij hoort.
Een herstart kan lucht geven, maar kost tijd en gezag. Doorgaan vraagt scherpe keuzes: helder financieel kader, duidelijke rolverdeling en radiostilte buiten de zaal. Zonder die drie ingrediënten blijft het improvisatie, en dat is giftig voor draagvlak.
Slot: stilte, regie en een vraag
De les uit deze week is pijnlijk simpel: wie wil bouwen aan een minderheidskabinet, moet dubbel inzetten op regie en vertrouwen. Dat begint met rust buiten de onderhandelingstafel, discipline aan de tafel en een glasheldere financiële werkelijkheid.
Of dat lukt, bepalen de hoofdrolspelers de komende dagen. Tot die tijd is voorzichtigheid geboden. Wat vind jij: moet de formatie gas geven of juist op pauze? Laat het ons weten op onze sociale media, we horen graag jouw mening.
Bron: trendyvandaag.nl
