Wat zich de afgelopen 24 uur in Den Haag heeft afgespeeld, laat zich het best samenvatten als een politieke kettingreactie. Zeven Kamerleden stappen uit de PVV, de partij verliest in één klap haar machtspositie, en terwijl rechts verder versplintert, wrijft links zich zichtbaar in de handen. De gevolgen zijn groter dan een interne ruzie: dit raakt de formatie, de oppositieverhoudingen en de geloofwaardigheid van Wilders’ beweging.
Een PVV die zichzelf verliest
Met het vertrek van zeven Kamerleden zakt de PVV van 26 naar 19 zetels. Niet alleen verliest de partij daarmee haar status als grootste oppositiepartij, ook verdwijnt het beeld van een eensgezinde fractie. De afsplitsing bevestigt wat critici al langer zeggen: de PVV is gebouwd rond één leider en één koers, en wie daarvan afwijkt, ligt eruit.
De ex-PVV’ers hadden hun vertrek duidelijk al ingecalculeerd. Dat blijkt uit het feit dat er vorige week al een domeinnaam werd vastgelegd voor een nieuwe partij: Nederlandse Vrijheidsalliantie. De timing suggereert dat het breekpunt geen spontane escalatie was, maar het resultaat van een langer sluimerend conflict over koers, toon en interne ruimte voor debat.
Wilders’ controle als breekijzer
Officieel wilden de afsplitsers naar eigen zeggen “uit het overleg komen” met Geert Wilders. In werkelijkheid wijst alles erop dat er binnen de PVV nauwelijks ruimte is voor fundamentele tegenspraak. Wie twijfelt, wordt niet overtuigd maar buitengesloten.
Dat patroon herhaalt zich al jaren. Kamerleden vertrekken, worden geroyeerd of verdwijnen geruisloos. Dit keer is de schade echter groter, omdat het niet om één persoon gaat, maar om zeven tegelijk. Daarmee wordt zichtbaar wat normaal binnenskamers blijft: onvrede over leiderschap, stijl en strategie.
Een nieuwe partij, maar dezelfde schaduw
De Nederlandse Vrijheidsalliantie presenteert zich als een constructieve samenwerking van gelijkgestemden die vrijheid centraal stellen. Toch hangt de vergelijking met de PVV onvermijdelijk boven de markt. Ook Jesse Klaver benoemt dat expliciet: zolang de afsplitsers zich net zo opstellen of dezelfde ideeën aanhangen als de PVV, ziet hij geen reden tot samenwerking.
Dat is cruciaal. Want hoewel de naam nieuw is, moet de inhoud zich nog bewijzen. Het risico voor de afsplitsers is dat ze worden gezien als een PVV-light: minder ruzie, zelfde richting. Of juist als een politieke tussenlaag zonder duidelijke identiteit.
Links ziet zijn kans schoon
Voor GroenLinks-PvdA is de situatie helder. Door het zetelverlies van de PVV zijn zij nu met 20 zetels de grootste oppositiepartij. Jesse Klaver is daar openlijk tevreden over. Hij spreekt van “de rotzooi op rechts” die nu compleet is, en benadrukt dat de positie van zijn partij is versterkt.
Die uitspraak is meer dan leedvermaak. In de huidige formatieverhoudingen kijken D66, VVD en CDA nadrukkelijk naar GroenLinks-PvdA voor een mogelijke meerderheid. Waar rechts elkaar bevecht, presenteert links zich als stabiel, voorspelbaar en beschikbaar.
Formatie in nieuw daglicht
De afsplitsing verandert ook het schaakbord van de formatie. De drie formerende partijen moeten opnieuw rekenen, heroverwegen en aftasten. De PVV is verzwakt, de oppositie herschikt, en er zijn ineens zeven ‘losse’ Kamerleden die zich constructief zeggen te willen opstellen.
Dat klinkt aantrekkelijk, maar roept ook vragen op. Hoe stabiel is een minderheidskabinet dat afhankelijk is van losse allianties? En hoe betrouwbaar zijn afsplitsers die hun vorige partij juist verlieten vanwege koersconflicten?
Symboliek van een domeinnaam
Dat de nieuwe partij al vóór de breuk een domeinnaam vastlegde, is veelzeggend. Het toont voorbereiding, maar ook afstand. De afsplitsers wisten dat de deur achter hen zou dichtvallen. Dat maakt hun verhaal van een laatste poging tot overleg minder overtuigend.
Bovendien laat de naamkeuze zien hoe voorzichtig men moest zijn. Historisch beladen namen vielen af, associaties met extremisme werden vermeden. Dat alleen al onderstreept hoe gevoelig de positionering is, en hoe dun de lijn is tussen ‘nieuw rechts’ en oude schaduwen.
Rechts versplintert, macht verdampt
Wat overblijft, is een versnipperd rechts landschap waarin niemand écht de leiding heeft. De PVV verliest kracht, nieuwe partijen moeten zich nog bewijzen, en traditionele partijen worstelen met hun rol. In die chaos verdampt macht.
Dat is precies waar Klaver op doelt als hij zegt “blij” te zijn. Niet uit persoonlijke vreugde, maar omdat politieke slagkracht nu elders komt te liggen. Wie een kabinet wil laten functioneren, zal moeten praten met partijen die stabiliteit uitstralen.
Conclusie: dit is geen incident
De afsplitsing bij de PVV is geen voetnoot, maar een symptoom. Van een leiderschapsmodel dat kraakt. Van een rechterflank die elkaar niet meer weet te vinden. En van een politiek moment waarin discipline belangrijker blijkt dan volume.
Terwijl rechts zichzelf heruitvindt – of verliest – staat links klaar. Niet per se uit ideologische triomf, maar omdat anderen ruimte laten liggen. In Den Haag geldt nog altijd: wie verdeeld is, verliest. En dat verlies wordt nu zichtbaar, zetel voor zetel.
