Na een lange nacht aan de formatietafel melden betrokkenen dat D66, VVD en CDA dicht bij financiële afspraken zijn. Er is serieuze voortgang geboekt, maar een handtekening is er nog niet: een paar lastige punten vragen extra finetuning.
Voortgang en spanning
Lijsttrekker Rob Jetten bevestigt dat de gesprekken in een gevorderd stadium zijn. Het gezelschap ging diep de nacht in, wat aangeeft dat niemand het bij een rondje verkennen houdt. De sfeer: vastberaden, inhoudelijk stevig, en toch gericht op resultaat.
Toch zijn er losse eindjes. Niet alle bedragen, doelen en faseringen sluiten al sluitend op elkaar aan. Precies daar liggen de laatste hobbels: wat kan nu, wat later, en hoe houd je de rekenmeesters tevreden.
Wat er op tafel ligt
De kern draait om een financieel kader: hoeveel ruimte is er, waar wordt geïnvesteerd, en welke ombuigingen dekken dat af? Denk aan timing, plafonds en buffers. Geen spectaculaire slogans, wel de bekende, taaie dekkingspuzzel van de formatiepraktijk.
Partijen willen dat afspraken niet alleen politiek verkoopbaar zijn, maar ook uitvoerbaar. Dat betekent afspraken die ministeries kunnen implementeren, gemeenten begrijpen en uitvoeringsdiensten aankunnen. Liever minder beloven en leveren, dan veel beloven en stranden in complexiteit.
Nachtelijke inzet
Nachtwerk in formaties is zelden romantiek; het is rekenen, schuiven en opnieuw beginnen. Na uur drie wordt elk bedrag groter en elke komma zwaarder. Dat ze doorpakten, suggereert dat ze dichtbij een contourenakkoord zitten, maar nog niet helemaal.
Zo’n sprint vergt vertrouwen. Je deelt concepten vooraf, probeert verrassingen te voorkomen en zet moeilijke punten overzichtelijk in een aparte klad. Daarmee win je ritme en hou je tempo, zonder dat er stiekem ondoorzichtige compromissen insluipen.
Waarom het om geld draait
Politieke prioriteiten klinken pas geloofwaardig als de rekensom klopt. In Nederland toetsen partijen plannen aan meerjarenramingen, Europese begrotingsregels en doorrekeningen van onder meer het CPB. Dat dwingt tot keuzes en remt de verleiding om op krediet te regeren.
Voor D66, VVD en CDA schuurt dat soms. De één duwt op investeren in toekomst en transities, de ander op lastenverlichting en ondernemerschap, weer een ander op stabiliteit en regionaal draagvlak. Zonder rekenkundige borging blijft het bij ambities op papier.
De kunst van het compromis
Een werkend compromis is geen halve maat, maar een slimme ruil. Partijen kneden doelen en tempo: nu iets meer hier, later iets minder daar, gekoppeld aan meetpunten. Zo houd je richting, zonder dat iemand zijn politieke gezicht verliest.
Concessies doen is makkelijker als de opbrengst zichtbaar is. Concrete tijdspaden, heldere prestatie-indicatoren en onafhankelijke evaluaties voorkomen dat afspraken vervagen. Het is de manier om intern uit te leggen: we gaven iets weg, maar kregen er zekerheid voor terug.
Haalbaarheid boven haast
Jetten benadrukt dat afspraken niet alleen ambitieus, maar ook haalbaar moeten zijn. Dat vraagt om uitvoerbaarheidstoetsen, realistische fasering en tijdig overleg met de mensen die het straks moeten doen. Tempo is fijn, maar zonder draagvlak slaat snelheid om in vertraging.
Daarom zie je vaak tussenstappen: pilots, regionale proeven, en clausules die bijsturing mogelijk maken. Zo voorkom je dat een groot plan strandt op details. Beter gecontroleerd opschalen dan groots beginnen en daarna terugschakelen omdat de praktijk anders uitpakt.
Tijdlijn en volgende stappen
De inzet is om de onderhandelingen vlot af te ronden, mits de laatste vraagstukken netjes landen. Daarna volgt uitwerking in afspraken die juridisch en financieel kloppen. Pas dan kan er publiekelijk meer tekst en toelichting gegeven worden.
Het blijft politiek: een deadline is pas hard als iedereen erachter staat. Toch helpt een strak ritme. Hoe langer dossiers blijven liggen, hoe meer nieuwe wensen opduiken. Een ordelijke afronding voorkomt dat de scope ongemerkt steeds groter wordt.
Wat dit betekent voor beleid
Als het financiële raamwerk staat, krijgen andere hoofdstukken meer lucht. Dan kan het gaan over uitvoering van bestaand beleid, bijsturen waar nodig, en selectief investeren in thema’s die politiek gedeeld worden. Zonder rekensom blijft strategie vrijblijvend.
Verwacht dus geen vuurwerk, maar vakmanschap: kleine, concrete afspraken die optellen tot richting. Soms lijken die saai, tot je merkt dat ze wel uitgevoerd worden. Precies dat is waar veel bestuur op drijft, zeker na jaren van krappe capaciteit.
Politieke dynamiek tussen de drie
D66, VVD en CDA kennen elkaar door en door. Er zijn herkenbare accenten, maar ook gedeelde belangen: stabiliteit voor ondernemers, perspectief voor gezinnen en ruimte voor innovatie. In onderhandelingen helpt die overlap om vertrouwelijke bruggen te bouwen over inhoudelijke verschillen.
Dat betekent niet dat het makkelijk is. Er wordt scherp gediscussieerd, soms op het bot. Maar zolang het respect overeind blijft en de calculator meereist, kan er veel. Het is precies die combi die nachtelijke doorbraken oplevert.
Transparantie en verwachtingen
Zodra er een akkoord ligt, zal naar verwachting meer worden gedeeld over de financiële onderlegger: welke keuzes zijn gemaakt, welke posten zijn geschoven, en welke evaluatiemomenten zijn ingebouwd. Tot die tijd blijft veel vertrouwelijk, simpelweg om zorgvuldig te kunnen puzzelen.
Verwachtingsmanagement hoort erbij. De lat hoog leggen is goed, maar teleurstelling voorkom je door helder te zijn over tempo en volgorde. Niet alles kan tegelijk, zeker niet als de begrotingsruimte beperkt is en uitvoering kampt met krapte.
Wat we nog niet weten
Welke openstaande punten nog precies schuiven, blijft onduidelijk. Het kan gaan om dekkingsbronnen, timing van intensiveringen, of spelregels rondom evaluaties. Dat is gebruikelijk: juist de laatste meters vragen vaak de moeilijkste afwegingen, omdat ze de balans definitief bepalen.
Wat wel vaststaat: de intentie om er samen uit te komen. Partijen benadrukken keer op keer het belang van een stevig financieel fundament. Als dat lukt, is er een basis om de rest van het beleid ordelijk op te bouwen.
Wat jij ervan vindt
Voor nu is het vooral afwachten of de laatste puzzelstukjes passen. Lukt dat snel, dan kan er eindelijk openheid komen over wat waar wordt geïnvesteerd en bespaard. Tot die tijd draait het om geduld en precisie.
Benieuwd hoe jij dit ziet: moeten partijen vooral investeren, juist bezuinigen, of eerst uitvoeren wat al is afgesproken? Laat van je horen op onze sociale media-kanalen en praat mee. We lezen graag je reactie en nemen goede ideeën mee.
Bron: newsliner.nl
