Na een drukke werkdag uitgebreid koken of nog snel even de wasmachine aanzetten? Over een paar jaar kan dat duurder uitpakken. De toezichthouder ACM wil stroom op drukke momenten relatief duurder maken om het volle net te ontlasten.
Wat verandert er
De ACM werkt aan een nieuwe nettariefstructuur waarbij het tijdstip bepalend wordt voor wat je betaalt voor het gebruik van het stroomnet. Niet de kilowattuurprijs zelf, maar het netwerkdeel van je energierekening gaat schommelen.
Het plan moet kleinverbruikers – huishoudens en kleine bedrijven – verleiden om apparaten juist buiten de spits te gebruiken. Daarmee verschuift verbruik naar rustigere uren, zodat er op piekmomenten minder druk op kabels en transformatoren staat.
Waarom dit nodig is
Het Nederlandse stroomnet kraakt onder de snelle groei van warmtepompen, elektrische auto’s, datacenters en zonnepanelen. Op steeds meer plaatsen is de capaciteit op, waardoor projecten wachten en ondernemers en woningbouw last hebben van netcongestie.
Netbeheerder TenneT sloeg deze week opnieuw alarm. In Utrecht, Gelderland en Flevoland dreigt later dit jaar zelfs een tijdelijke aansluitstop voor woningen en kleine bedrijven, tenzij er snel ingrijpende maatregelen volgen om de piekbelasting te temperen.
Wat zijn drukke momenten
De drukste uren liggen grofweg in de ochtend, tussen zeven en negen, wanneer Nederland ontwaakt, en in de namiddag en avond tussen vier en negen, als we thuiskomen, koken, wassen en massaal de auto of laptop laden.
Juist op die momenten piekt het gelijktijdige verbruik. Elders op de dag, bijvoorbeeld laat in de avond, ‘s nachts of midden op de zonnige middag, is er vaak meer ruimte en, bij veel zon, soms zelfs een overschot aan stroom.
Wanneer gaat het in
De nieuwe tariefstructuur voor kleinverbruikers gaat op z’n vroegst in 2028 in. Eerst moet de ACM de regels dit jaar formeel vaststellen, waarna netbeheerders en energieleveranciers hun systemen, meters en contracten kunnen aanpassen.
Die timing betekent ook dat de maatregel niet helpt tegen de mogelijke aansluitstop van dit jaar. Voor die acute druk kijkt TenneT naar noodgrepen, zoals openbare laadpalen tijdens een piek automatisch langzamer laten laden of tijdelijk uitschakelen.
Hoe het werkt
Voor grootverbruikers bestaan al tijdgebonden tarieven, direct gekoppeld aan het hoogspanningsnet. Voor huishoudens wordt het ingewikkelder: netbeheerders moeten beter zien wat er lokaal gebeurt om flexibele contracten en spits- en daltarieven veilig en eerlijk te kunnen aanbieden.
De precieze indeling, bedragen en tijdvakken zijn nog niet bekend. De ACM schetst eerst de kaders; daarna vertalen netbeheerders en leveranciers die naar concrete tarieven, met ruimte om regionaal maatwerk te leveren als het net dat vraagt.
Wat merk jij thuis
Huishoudens die het verbruik slim kunnen verschuiven, besparen straks op de netkosten. Denk aan de was later op de avond draaien, de vaatwasser na tienen starten of de elektrische auto ’s nachts rustig bijladen wanneer het rustiger is.
Wie vooral tijdens de spits veel vermogen vraagt, betaalt naar verwachting meer. Grote gelijktijdige vermogenspieken – meerdere zware apparaten tegelijk – drukken zwaar op het net, en daar moet het nieuwe tarief gebruikers bewuster en eerlijker voor laten betalen.
Slim omgaan met stroom
Met simpele hulpmiddelen kom je ver. Veel moderne apparaten hebben een starttimer. Een slimme stekker of een app van je energieleverancier kan helpen om verbruik automatisch naar rustige uren te sturen, zonder dat je erbij hoeft te blijven.
Ook slim laden wordt belangrijker. Elektrische rijders kunnen de auto vaak zo instellen dat laden pas begint als het tarief laag is. Wie een thuisbatterij of boiler heeft, kan overschotten uit zonnige uren later inzetten.
Laadpalen en auto’s
TenneT pleit ervoor om openbare laadpalen tijdens piekuren te knijpen of tijdelijk uit te schakelen. Op sommige plekken gebeurt dat al. Zo blijven meer stopcontacten ‘aan’ voor iedereen, zonder dat het hele net over zijn toeren gaat.
Voor thuisladen kan slim plannen veel schelen. Snelladen op een druk tijdstip kost niet alleen vaker meer verkeersdrukte, maar zal in de toekomst via de netkosten waarschijnlijk ook financieel minder aantrekkelijk worden dan rustig nachtelijk bijladen.
Dreigende aansluitstop
De waarschuwing voor een aansluitstop is een symptoom van een overvol net. Nieuwe woningen, winkels en kleine bedrijven kunnen dan tijdelijk geen aansluiting of zwaardere aansluiting krijgen, wat bouwplannen, verduurzaming en economische groei direct afremt.
De ACM benadrukt dat uitbreiding alleen het niet redt: kabels en stations bijbouwen kost jaren. Door vraag slimmer over de dag te spreiden, kan er meer door dezelfde infrastructuur, en is er sneller lucht zonder overal te graven.
Leveringszekerheid na 2030
TenneT rekent erop dat Nederland tot en met 2030 voldoende leveringszekerheid houdt. Daarna wordt het spannender. Voor 2033 verwacht de netbeheerder gemiddeld 12,6 uur stroomtekort per jaar, flink boven de beleidsnorm van maximaal vier uur.
In 2035 zou dat nog altijd rond de 9,2 uur liggen. Zulke gemiddelden zeggen niets over individuele storingen, maar schetsen wel hoe krap het systeem wordt als vraag piekt, het weinig waait of de zon even niet meewerkt.
Netuitbreiding en flexibiliteit
Er wordt volop gebouwd aan het net, maar graafmachines lossen niet alles op. Elektrificatie gaat sneller dan we kabels kunnen neerleggen. Flexibel gebruik, slimme sturing en lokale opslag zijn daarom geen luxe, maar onmisbare partners van elke netuitbreiding.
De nieuwe tarieven passen precies in die denkrichting. Wie kan meebewegen, wordt beloond, wie het net opvult tijdens piekuren gaat meer bijdragen. Dat maakt de rekening eerlijker én versnelt de energietransitie zonder overal rood-witte hekken.
Energietransitie onder druk
De ACM signaleert dat geopolitieke onzekerheid de transitie breed onder druk zet. Investeringen zijn gevoeliger voor schokken, terwijl warmtenetten achterblijven. Dat vertraagt alternatieven voor gas in steden en maakt ons langer afhankelijk van relatief dure, fossiele energie.
Daarnaast is het voor veel consumenten knap ingewikkeld geworden om een passend energiecontract te kiezen. Nieuwe producten als dynamische contracten, terugleverkosten, het afschaffen van salderen en energiedelen zorgen voor keuzezorgen én voor extra vragen bij de klantenservice.
Afhankelijk van lng
Sinds de kraan uit Rusland dichtging, halen we veel aardgas via tankers met vloeibaar aardgas, zogenoemd lng. Ruim driekwart daarvan komt uit de Verenigde Staten, wat onze energierekening gevoelig maakt voor markten en politiek daar.
Die afhankelijkheid is een extra reden om zuiniger en slimmer met stroom om te gaan. Elke kilowattuur die we buiten de piek verbruiken, scheelt netcapaciteit vandaag en vermindert morgen de noodzaak om fossiele reserves paraat te houden.
Wat betekent dit voor jou
Voor nu verandert er niets aan je rekening. Maar het is slim om alvast naar je energieroutine te kijken. Kunnen apparaten later aan, kan de auto trager laden, kun je daltariefachtig gedrag aanleren zonder gedoe?
Zo ben je voorbereid als de nieuwe nettarieven ingaan, help je het stroomnet ademen en houd je je kosten in toom. Heb je ideeën of zorgen over de plannen? Laat van je horen op onze sociale media.
Bron: metronieuws.nl
