Terwijl wereldwijd veel aandacht uitgaat naar andere virussen, groeit in Centraal-Afrika de angst voor een nieuwe ebola-uitbraak.
Volgens hulporganisaties verspreidt een zeldzame en extreem gevaarlijke variant van het virus zich momenteel snel vanuit een mijnregio in de Democratische Republiek Congo.
En juist deze variant blijkt extra problematisch, omdat bestaande vaccins en behandelingen nauwelijks werken.
Wereldgezondheidsorganisatie slaat alarm
De Wereldgezondheidsorganisatie heeft de uitbraak inmiddels uitgeroepen tot een internationale noodsituatie.
Dat is één van de hoogste waarschuwingsniveaus die de organisatie kan afgeven.
Hoewel er officieel nog geen sprake is van een pandemie, maken experts zich grote zorgen over de snelheid waarmee het virus zich verspreidt.
Vooral het feit dat besmettingen inmiddels in meerdere gebieden én over landsgrenzen heen opduiken, zorgt voor onrust.
Steeds meer verdachte gevallen
Volgens de laatste cijfers zijn inmiddels meerdere besmettingen officieel bevestigd.
Daarnaast zouden honderden mensen symptomen vertonen die mogelijk op ebola wijzen.
Ook het aantal sterfgevallen loopt snel op.
De meeste besmettingen bevinden zich momenteel in de Congolese provincie Ituri.
Maar ook in Kampala, de hoofdstad van buurland Oeganda, zijn inmiddels besmettingen vastgesteld.
Wat is ebola precies?
Ebola is één van de dodelijkste virussen ter wereld.
De ziekte veroorzaakt ernstige virale koorts en kan leiden tot zware inwendige en uitwendige bloedingen.
Het virus werd voor het eerst ontdekt in 1976 nabij de Ebolarivier in het toenmalige Zaïre, het huidige Congo.
Wetenschappers denken dat het virus oorspronkelijk afkomstig is van wilde dieren en later op mensen is overgesprongen.
Besmetting gaat via lichaamsvloeistoffen
Het virus verspreidt zich via direct contact met lichaamsvloeistoffen van besmette personen.
Denk daarbij aan:
- Bloed
- Braaksel
- Zweet
- Ontlasting
- Andere lichaamsvloeistoffen
Dat maakt ebola extreem besmettelijk, vooral in gebieden waar medische zorg beperkt is.
Ook overleden patiënten kunnen nog besmettelijk zijn. Daardoor vormen traditionele begrafenisrituelen, waarbij familieleden afscheid nemen door het lichaam aan te raken, een groot risico.
Symptomen kunnen snel ernstig worden
De eerste symptomen lijken vaak nog op een zware griep.
Mensen krijgen onder andere:
- Koorts
- Spierpijn
- Hoofdpijn
- Extreme vermoeidheid
Later kunnen daar ernstige klachten bijkomen zoals:
- Braken
- Diarree
- Inwendige bloedingen
- Uitwendige bloedingen
Bij ernstige gevallen raken organen beschadigd en kan het lichaam uiteindelijk in shock raken.
Deze variant is extra gevaarlijk
De huidige uitbraak wordt veroorzaakt door het Bundibugyo-virus, een zeldzamere variant van ebola.
Juist dat maakt de situatie volgens experts zo gevaarlijk.
Veel bestaande vaccins en behandelingen die bij andere ebola-uitbraken werden ingezet, lijken tegen deze variant minder effectief te zijn.
Volgens hulporganisaties kan daardoor tot de helft van de besmette patiënten overlijden.
“Extreem zorgwekkende situatie”
Hulporganisaties spreken inmiddels van een zeer complexe noodsituatie.
Volgens Artsen Zonder Grenzen is vooral de combinatie van snelle verspreiding, veel sterfgevallen en internationale verspreiding extreem zorgwekkend.
Ook het Rode Kruis waarschuwt dat de situatie snel verder kan escaleren.
Uitbraak begon in druk mijngebied
De vermoedelijke brandhaard ligt in een druk mijnbouwgebied in het noordoosten van Congo.
Dagelijks reizen daar grote groepen arbeiders heen en weer vanuit buurlanden zoals Oeganda en Zuid-Soedan.
Daardoor kunnen besmette personen het virus ongemerkt meenemen over de grens.
Experts vrezen dat juist die constante stroom reizigers ervoor zorgt dat de uitbraak moeilijk onder controle te krijgen is.
Ook miljoenenstad Goma meldt verdachte gevallen
Inmiddels zijn ook verdachte besmettingen gemeld in Goma.
Dat is extra zorgwekkend omdat daar miljoenen mensen wonen.
Wanneer ebola grote steden bereikt, neemt het risico op snelle verspreiding enorm toe.
Voor hulpdiensten wordt contactonderzoek dan veel ingewikkelder.
Geweld en chaos maken hulpverlening moeilijk
De situatie wordt nog ingewikkelder doordat grote delen van Oost-Congo al jarenlang geteisterd worden door geweld en conflicten.
Verschillende gebieden staan onder controle van rebellengroepen.
Ook Goma zou grotendeels in handen zijn van gewapende strijders.
Daardoor kunnen artsen en hulpverleners niet overal veilig werken.
In sommige regio’s hebben inwoners bovendien nauwelijks toegang tot ziekenhuizen of medische zorg.
Sluiten van grenzen kan averechts werken
De Wereldgezondheidsorganisatie roept landen in de regio op om grenzen niet volledig te sluiten.
Volgens experts kan dat juist averechts werken.
Mensen zouden dan uitwijken naar illegale grensroutes waar geen controles plaatsvinden.
Daardoor kan het virus zich mogelijk nog sneller verspreiden zonder dat gezondheidsdiensten zicht houden op besmettingen.
Toch nemen landen maatregelen
Ondanks die waarschuwingen hebben sommige landen al maatregelen genomen.
Rwanda heeft de grens bij Goma bijvoorbeeld grotendeels gesloten.
Dat zorgt opnieuw voor spanningen in een regio die al jarenlang instabiel is.
Grootste angst: verdere internationale verspreiding
Experts vrezen vooral dat de uitbraak verder zal overslaan naar andere landen.
Door het drukke grensverkeer, de beperkte medische zorg en de instabiele situatie in de regio wordt het volgens hulporganisaties steeds moeilijker om besmettingen snel op te sporen.
Voorlopig proberen artsen de verspreiding zoveel mogelijk af te remmen met isolatie, contactonderzoek en noodhulp.
Maar zolang effectieve vaccins en behandelingen ontbreken, blijft de situatie volgens experts uiterst gevaarlijk.
