Ondanks de heropening van de Straat van Hormuz blijven de pompprijzen in Nederland voorlopig hoger dan vóór het conflict in het Midden-Oosten. Dat verwacht Paul van Selms van UnitedConsumers, die rekent op maanden hogere tarieven, niet op dagen of weken.
Waarom de pompprijs hoog blijft
Puur geopolitiek gezien is er goed nieuws: tankers kunnen doorvaren. Maar markten blijven voorzichtig. Handelaren prijzen een risico-opslag in, verzekeringen voor scheepvaart zijn duurder en de doorstroming van olie en brandstoffen normaliseert niet van de ene op de andere dag.
Daar komt bij: Nederland koopt en verhandelt ruwe olie en brandstoffen wereldwijd, maar rekent af in dollars. Elke hapering in transport, onzeker bericht uit Teheran of Washington en een duurdere dollar werkt met vertraging door aan de pomp, soms wekenlang.
Heropening van de zeestraat
De heropening van de Straat van Hormuz maakt deel uit van een voorlopige vredesdeal die deze week is ondertekend. Volgens de Amerikaanse vicepresident JD Vance ging de zestigdaagse overeenkomst donderdag in, waarna Iran en de Verenigde Staten hun blokkades ophieven.
De zeestraat is een smalle flessenhals waar dagelijks enorme volumes olie passeren. Scheepvaart en verzekeraars hervatten langzaam hun routes, maar bemanningen, charters en havens moeten opnieuw inplannen. Die logistieke puzzel kost tijd, ook als het sein op groen staat.
Wat je nu betaalt
Op vrijdag waren benzine en diesel ongeveer twee cent goedkoper dan een dag eerder. Aan de pomp kost een liter Euro95 nu 2,433 euro en diesel 2,241 euro. Dat is nog altijd hoger dan vlak voor de recente escalatie.
Op 28 februari, de dag dat de VS en Israël Iran aanvielen, stond Euro95 op 2,286 euro per liter en diesel op 2,09 euro. Sindsdien zit er een forse opslag op de prijs, ondanks de tijdelijke verlichting van deze week.
Onzeker bestand en risico’s
Het staakt-het-vuren is broos. Wordt het bestand geschonden of laait spanningen opnieuw op, dan schiet de olieprijs vaak direct omhoog en volgen pompprijzen later. Een enkel incident kan genoeg zijn om die onzekerheid weer volop te laten meetellen.
Van Selms hamert erop: terug naar het oude niveau gebeurt niet in dagen of weken, maar eerder in maanden. Zolang het vertrouwen wankel is, blijft er opwaartse druk op brandstofprijzen, zelfs als de geopolitieke seinen even op oranje springen.
Voorraad en logistiek
Voorraden bij raffinaderijen, depots en tankstations worden niet in één nacht ververst. Brandstof die nu wordt verkocht, is vaak ingekocht toen de onzekerheid groter was. Die duurdere ladingen moeten eerst door de keten voordat dalingen bij de consument landen.
Tel daarbij op dat olie onderweg is, schepen vaartijden hebben en raffinaderijen planningen per week draaien. Wisselen van stromen en kwaliteitsmengsels kost tijd. Het systeem reageert traag, een beetje zoals een supertanker die niet zomaar kan omkeren.
De rol van de dollar
Olie wordt wereldwijd in dollars afgerekend. Wordt de dollar sterker ten opzichte van de euro, dan betalen importeurs hier automatisch meer voor dezelfde vatprijs. Dat werkt door in raffinage, groothandel en uiteindelijk in de detailprijzen langs de weg.
De wisselkoers is de laatste weken grillig, mede door wisselende inflatiecijfers en rentevooruitzichten in de VS en Europa. Van Selms wijst erop dat zo’n valutawind tegen of mee het verschil kan maken tussen een paar cent erbij of eraf.
Belastingen en marges
Wie aan de pomp afrekent, betaalt vooral belasting: accijns en btw vormen een groot deel van de literprijs. Daarbovenop komen de kosten voor raffinage, transport en de marge van het tankstation. Samen bepalen ze wat je uiteindelijk neerlegt.
De overheid kan met accijnsbesluiten tijdelijk verlichting bieden of juist extra druk zetten. Zonder zo’n ingreep geldt: alleen goedkopere inkoop en een gunstiger dollar kunnen de prijs merkbaar laten zakken. En zelfs dan loopt de keten zelden perfect in pas.
Recordprijzen in perspectief
De huidige prijzen liggen nog onder de records van dit voorjaar. De adviesprijs voor benzine tikte begin mei 2,646 euro per liter aan, terwijl diesel begin april piekte op 2,819 euro. Zulke tarieven zie je vooral bij snelwegstations.
Veel automobilisten betalen in de praktijk minder dankzij kortingen en concurrerende pompen buiten de snelweg. Toch geeft de adviesprijs richting. Daalt die niet overtuigend, dan is het lastig om structureel lagere bonnetjes te krijgen, hoe handig je ook tankt.
Wat kun je zelf doen
Wie wil besparen, kan beginnen bij het rijgedrag: rustig optrekken, tijdig schakelen, bandenspanning op orde en de dakkoffer eraf scheelt verrassend veel. Plan ritten slim, combineer boodschappen en vermijd spits waar het kan. Elke liter die je niet verbruikt, telt.
Vergelijk prijzen in de buurt met apps of borden langs de weg en tank waar het loont, zonder omrijden. Let op het juiste type brandstof voor je auto en overweeg een tankpas of spaarsysteem als je op dezelfde plek komt.
Wat verwachten experts
Volgens Paul van Selms van consumentencollectief UnitedConsumers keren we niet snel terug naar het prijsniveau van vóór het conflict. In zijn woorden: geen kwestie van dagen of weken, maar eerder een zaak van maanden met verhoogde tarieven aan de pomp.
Andere marktvolgers klinken eveneens voorzichtig. Zomerdrukte op de wegen, onderhoud bij raffinaderijen en eventuele productiebeperkingen kunnen de marges krap houden. Zakt de vraag of valt de geopolitieke druk weg, dan kan het sneller gaan, maar daar rekent nu niemand op.
Hoe we dit blijven volgen
Wij houden de ontwikkelingen rond de Straat van Hormuz, de olieprijs en pompprijzen de komende weken in de gaten. Belangrijk ijkpunt is het aflopen van het zestigdaagse bestand. Tegen die tijd weten we meer over het vertrouwen in de markt.
Merk jij verschil aan de pomp of laat je de auto vaker staan? Deel je ervaring en slimme bespaartips met ons op social media; we lezen mee en nemen de beste reacties mee in onze volgende update.
Stemmen vanaf de weg
Eerder deze week spraken presentatoren Gordon en Froukje met Van Selms over de benzineprijzen. De vraag die overal opduikt: zakt benzine ooit weer onder de twee euro? Zijn antwoord was voorzichtig, maar duidelijk: niet snel en zeker niet vanzelf.
Consumenten merken de hogere bonnetjes direct in hun maandbudget, zeker bij lange woon-werkritten of kleine ondernemers met bestelbusjes. Juist daarom volgen zoveel mensen elk sprankje nieuws over de pompprijs. Voor nu lijkt geduld de verstandigste, zij het onbevredigende, strategie.
Bron: hartvannederland.nl
