De toekomst van Ronald Koeman als bondscoach van het Nederlands elftal staat plotseling volop ter discussie. Na de pijnlijke uitschakeling tegen Marokko klinkt de kritiek uit alle hoeken van de voetbalwereld. Analisten, oud-voetballers en supporters zetten grote vraagtekens bij de tactische keuzes van de bondscoach, terwijl ook de roep om een nieuwe leider steeds luider wordt.
Volgens Voetbal International-journalist Martijn Krabbendam heeft Koeman zich verkeken op zijn tactische plan. Door voor een systeem met vijf verdedigers te kiezen hoopte hij Oranje defensief stabieler te maken, maar volgens de analist leverde die keuze juist nieuwe problemen op. Achterin stond Nederland weliswaar compacter, maar aanvallend wist de ploeg nauwelijks kansen te creëren.
Nu Oranje na strafschoppen werd uitgeschakeld, vragen steeds meer mensen zich af of Koeman nog wel de juiste man is om Nederland richting de volgende grote eindtoernooien te leiden.
Waarom Koeman koos voor vijf verdedigers
Voor de wedstrijd legde Koeman uit waarom hij afweek van zijn gebruikelijke systeem. Volgens de bondscoach had Oranje in eerdere wedstrijden moeite gehad tegen tegenstanders die verdedigend compact speelden. Met vier verdedigers voelde hij zijn ploeg te kwetsbaar en daarom besloot hij extra zekerheid in te bouwen met een vijfmansdefensie.
Het idee was dat Nederland minder ruimte zou weggeven, terwijl drie aanvallers voor voldoende dreiging moesten zorgen. Op papier leek dat een verdedigend, maar logisch plan. In de praktijk bleek het echter een stuk minder effectief.
Hoewel Marokko weinig grote kansen kreeg, leverde het systeem aanvallend nauwelijks iets op. Oranje had moeite om de bal vooruit te krijgen en speelde veel te voorspelbaar. Het tempo lag laag en de creativiteit ontbrak vrijwel volledig.
Middenveld kwam volledig vast te zitten
Een groot probleem lag volgens verschillende analisten op het middenveld. Frenkie de Jong en Ryan Gravenberch moesten vrijwel alle opbouw verzorgen. Niet alleen moesten zij de bal ophalen bij de verdediging, ook moesten ze het tempo bepalen, de duels winnen én de aanvallers zien te bereiken.
Dat bleek een onmogelijke opgave.
Marokko zette slim druk op de Nederlandse opbouw en sloot de ruimtes op het middenveld uitstekend af. Daardoor moesten De Jong en Gravenberch voortdurend terugspelen of uitwijken naar de zijkanten. Verticale passes waren nauwelijks mogelijk.
Het gevolg was dat Oranje amper tussen de linies kwam en vrijwel geen gevaar wist te stichten.
Aanvallers kregen nauwelijks bruikbare ballen
Ook voor de aanvallers werd het een frustrerende avond. Zij kregen weinig bruikbare passes en moesten regelmatig met hun rug naar het doel spelen. Daardoor konden ze nauwelijks versnellen of individuele acties maken.
Marokko hield de ruimtes klein en dwong Nederland voortdurend richting de flanken. Vanaf daar volgden wel enkele voorzetten, maar echte doelpogingen leverden die nauwelijks op.
Vooral in de eerste helft oogde Oranje zoekende. Het elftal leek niet precies te weten waar de vrije man stond en slaagde er nauwelijks in om het compacte blok van Marokko uit elkaar te spelen.
Krabbendam: “Nederland verloor juist controle”
Volgens Martijn Krabbendam zat daar precies het grootste probleem.
Waar Koeman hoopte meer controle te krijgen door een extra verdediger op te stellen, verloor Nederland volgens de VI-journalist juist de controle aan de bal.
Doordat achterin een extra speler stond, ontbrak elders een aanspeelpunt. Het middenveld kwam onder druk te staan en de aanvalslinie werd nauwelijks bereikt. Oranje gaf misschien minder weg, maar creëerde zelf vrijwel niets.
Juist dat maakt de tactische keuze volgens hem zo ongelukkig.
Wissels brachten eindelijk nieuw leven in Oranje
Pas na verschillende wissels veranderde het spelbeeld enigszins. Vooral de komst van Wout Weghorst zorgde voor meer energie in het Nederlandse spel.
Met de lange spits in de ploeg koos Oranje vaker voor directe ballen richting het strafschopgebied. Weghorst won veel luchtduels, hield verdedigers bezig en bracht onrust in de Marokkaanse defensie.
Nederland kreeg eindelijk meer druk naar voren en wist zelfs de openingstreffer te maken.
Op dat moment leek Koeman alsnog gelijk te krijgen. Hoewel het spel nog steeds niet overtuigde, leek Oranje onderweg naar de volgende ronde.
Slotfase verandert het complete verhaal
Toch bleek die voorsprong niet voldoende.
In de absolute slotfase kwam Marokko alsnog langszij, waardoor de wedstrijd werd verlengd. De mentale tik leek groot voor Oranje, terwijl Marokko juist steeds meer vertrouwen kreeg.
Na een zenuwslopende strafschoppenserie trok Marokko uiteindelijk aan het langste eind.
Met die uitschakeling veranderde ook de beoordeling van Koemans tactische plan volledig. Waar een overwinning waarschijnlijk veel kritiek had weggenomen, werd het gekozen systeem na afloop juist hét onderwerp van discussie.
Staat Koeman voor zijn laatste weken als bondscoach?
Volgens Krabbendam is het goed mogelijk dat de nederlaag het einde betekent van Koeman als bondscoach.
De KNVB zal de prestaties uitgebreid evalueren en moeten bepalen of Koeman nog de juiste man is voor de volgende cyclus. Daarbij speelt ook mee dat meerdere ervaren internationals richting het einde van hun interlandloopbaan gaan.
Oranje staat daardoor mogelijk aan de vooravond van een nieuwe generatie.
Volgens veel analisten vraagt zo’n overgang ook om een trainer met een frisse visie en een duidelijke speelstijl.
Arne Slot wordt direct genoemd als opvolger
Een naam die vrijwel direct opduikt is die van Arne Slot.
Volgens Krabbendam is de succesvolle trainer beschikbaar en zou hij uitstekend passen bij de volgende fase van het Nederlands elftal.
Slot staat bekend om aanvallend voetbal, hoge druk, veel intensiteit en een duidelijke tactische organisatie. Zijn ploegen spelen doorgaans dominant en proberen wedstrijden zelf te dicteren.
Dat spreekt veel supporters aan, zeker na de behoudende speelwijze die Oranje tegen Marokko liet zien.
Waarom Slot aantrekkelijk lijkt voor Oranje
Veel kenners zien in Slot iemand die nieuw elan kan brengen.
Zijn manier van werken draait om duidelijkheid, lef en herkenbaar voetbal. Spelers weten precies wat er van hen wordt verwacht en dat kan juist bij een nationaal elftal een groot voordeel zijn.
Een bondscoach heeft immers slechts enkele trainingsdagen per interlandperiode om zijn ideeën over te brengen. Een heldere speelwijze is dan essentieel.
Toch wijzen analisten er ook op dat het bondscoachschap fundamenteel verschilt van het trainerschap bij een club.
Waar een clubtrainer dagelijks met zijn selectie werkt, ziet een bondscoach zijn spelers slechts een paar keer per jaar. Dat vraagt om andere kwaliteiten en een andere manier van coachen.
Ook Valentijn Driessen spaart Koeman niet
Niet alleen Krabbendam uit stevige kritiek.
Ook Valentijn Driessen is bijzonder hard voor de bondscoach. Volgens de chef voetbal van De Telegraaf is Koeman na deze uitschakeling nauwelijks nog houdbaar.
Vooral het veranderen van het systeem in een knock-outwedstrijd noemt hij een grote fout. Volgens Driessen moet een bondscoach op het belangrijkste moment van een toernooi niet experimenteren met zijn tactiek.
Juist in wedstrijden waarin de druk maximaal is, moet een ploeg kunnen terugvallen op automatismen. Volgens hem ontbrak dat volledig.
Oranje staat voor een belangrijk besluit
De komende periode wordt daarom cruciaal voor zowel Koeman als de KNVB.
Niet alleen moet worden besloten wie de bondscoach blijft of wordt, ook zal kritisch worden gekeken naar de samenstelling van de selectie, de speelstijl en de toekomst van verschillende ervaren internationals.
De uitschakeling tegen Marokko lijkt daarmee meer los te maken dan alleen teleurstelling over één verloren wedstrijd.
Binnen en buiten de voetbalwereld groeit het gevoel dat Oranje toe is aan een nieuwe impuls.
Of Ronald Koeman die vernieuwing nog zelf mag vormgeven, zal de komende weken duidelijk worden. Mocht de KNVB besluiten een nieuwe weg in te slaan, dan lijkt Arne Slot op dit moment de naam die het vaakst wordt genoemd als mogelijke opvolger.
